Hesja
| Hesja | |||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||
 |
|||||||||||||||||||||
| Pełna nazwa kraju związkowego (niem.) |
Hessen | ||||||||||||||||||||
| Stolica kraju związkowego | Wiesbaden | ||||||||||||||||||||
| ISO 3166-2: | DE-HE | ||||||||||||||||||||
| Powierzchnia | 21 114,94 km² | ||||||||||||||||||||
| Ludność | 6 071 000 mieszk. (31 październik 2010) |
||||||||||||||||||||
| Gęstość zaludnienia | 288 mieszk./km² | ||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||
| Premier | Volker Bouffier (CDU) | ||||||||||||||||||||
| Partia rządząca | CDU/FDP | ||||||||||||||||||||
| Skład landtagu: | |||||||||||||||||||||
| CDU | 46 | ||||||||||||||||||||
| SPD | 29 | ||||||||||||||||||||
| FDP | 20 | ||||||||||||||||||||
| Partia Zielonych | 17 | ||||||||||||||||||||
| Linke | 6 | ||||||||||||||||||||
| Ostatnie wybory | 18 stycznia 2009 | ||||||||||||||||||||
| Najbliższe wybory | listopad 2013 | ||||||||||||||||||||
| Liczba posłów do Rady Federalnej |
5 | ||||||||||||||||||||
| Zadłużenie publiczne kraju | 34 miliardy € (2009) |
||||||||||||||||||||
| Zadłużenie publiczne w przeliczeniu na mieszkańca |
5600 € (2009) |
||||||||||||||||||||
Portal  Niemcy |
|||||||||||||||||||||
.svg)
Hesja (niem. Hessen) – kraj związkowy w zachodniej części Niemiec. Stolicą kraju związkowego jest Wiesbaden.
Spis treści |
Geografia [edytuj]
Największe miasta (liczba mieszkańców na dzień 30 czerwca 2010):
- Frankfurt nad Menem, 671 927
- Wiesbaden, 277 493
- Kassel, 237 761
- Darmstadt, 143 332
- Offenbach am Main, 118 770
- Hanau, 88 346
- Marburg, 80 050
- Gießen, 76 391
- Fulda, 64 087
- Rüsselsheim, 59 902
- Bad Homburg vor der Höhe, 51 980
- Wetzlar, 51 499
Rzeźba terenu jest zróżnicowana. Tereny górzyste to: Taunus, Westerwald, Rhön, Odenwald, Spessart, Knüllgebirge, Vogelsberg, poprzedzielane dolinami następujących rzek: Ren, Men, Neckar, Lahn i Wezera.
Największe równiny leżą w obszarze regionu Ren-Men i Wetterau.
Powiaty ziemskie [edytuj]
.svg)
| Rejencja Darmstadt | Rejencja Gießen | Rejencja Kassel |
|---|---|---|
|
|
|
Polityka [edytuj]
Podstawą polityki kraju związkowego jest konstytucja heska z dnia 1 grudnia 1946. Landtag składający się z 110 deputowanych jest wybierany co pięć lat.
W styczniu 2009 r. odbyły się w Hesji przedterminowe wybory do landtagu.
Historia [edytuj]
Obecna Hesja, jako kraj związkowy powstała stosunkowo niedawno, bo pod okupacja amerykańską po II wojnie światowej, ale jej historia zaczęła się w XIII wieku[1]. We wczesnym średniowieczu Hesja była częścią Turyngii. Jako samodzielne państwo powstała w roku 1264 po wojnie o sukcesję w Turyngii, a jej pierwszym władcą (landgrafem) został młodszy syn księcia Brabancji Henryka II, Henryk I Dziecko (Heinrich I das Kind).
Największe znaczenie Hesja miała za panowania jej ostatniego władcy Filipa Wielkodusznego, który przyjął religię protestancką w 1524 roku, a następnie podjął kroki do utworzenia sojuszu obronnego grupującego państwa protestanckie. Wraz z jego śmiercią w roku 1567 Hesja podzielona została między jego czterech synów z pierwszego małżeństwa na cztery mniejsze państewka[1]. W miejsce jednego powstały cztery nowe państwa - Hesja-Kassel, Hesja-Darmstadt, Hesja-Rheinfels i Hesja-Marburg. Znalazły się one w związku Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego.
|
W następstwie bezdzietności pierwszego z władców Hesji-Rheinfels Filipa Młodszego ziemie tego państwa dostały się starszemu bratu Wilhelmowi IV, landgrafowi Hesji-Kassel. Z kolei gdy w roku 1604 landgraf Hesji-Marburg Ludwik IV zmarł bezpotomnie, w testamencie podzielił terytorium swego państwo na dwie równe części. Hesja-Kassel dostała Marburg z okolicami, a Hesja-Darmstadt ziemie obejmujące miasta Gießen i Niddę. Warunkiem zmarłego było utrzymanie na jego ziemiach religii luterańskiej (co stanowiło problem dla Hesji-Kassel, gdzie religią panującą był kalwinizm). Gdy obaj panujący spierali się o szczegóły podziału, landgraf Hesji-Kassel Maurycy złamał warunki testamentu, opanował całe terytorium Hesji-Marburg, następnie wcielił do swej monarchii i zaprowadził religię kalwińską. Po długim sporze i związanym z nim zbrojnym konflikcie Maurycy - który miał także wrogów wewnątrz swego państwa - w 1627 roku oddał swą część Hesji-Darmstadt. Jednak Hesja-Kassel nie pogodziła się ze stratą i wkrótce obie strony znów przystąpiły do wojny, zwanej wojną heską i trwającej w latach 1645-1648. Na mocy traktatu pokojowego Hesja-Marburg podzielona została zgodnie z wolą ostatniego jej władcy. Hesja-Kassel wzięła jej część północną, a Hesja-Darmstadt część południową. |
Ostatecznie do roku 1806, czyli do przekształcenia państewek w Wielkie Księstwo Hesji przetrwały tylko Hesja-Kassel i Hesja-Darmstadt[1]. W XIX wieku w Hesji na dużą skalę zaczął rozwijać się handel[1]. W czasie rewolucji przemysłowej nad brzegami Menu zaczęły powstawać duże koncerny (np. Opel - początkowo firma produkowała maszyny do szycia, później rowery, a w końcu samochody)[1]. Był to też czas, gdy arystokracja próbowała skłócić ze sobą Austrię i Prusy[1]. W roku 1806 po likwidacji Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, hrabstwo krajowe Hesja-Darmstadt na skutek akcji podjętej przez Napoleona podniesione zostało do rangi Wielkiego Księstwa. W 1867 roku północna część Wielkiego Księstwa (Oberhessen, tzn. Górna Hesja) stała się częścią Związku Północnoniemieckiego (Norddeutscher Bund), podczas gdy druga połowa Wielkiego Księstwa, leżąca na południe od rzeki Men (Starkenburg i Hesja Reńska zwana Rheinhessen) pozostały poza tym związkiem. W 1871 roku Wielkie Księstwo Hesji stało się częścią Cesarstwa Niemieckiego, a pod koniec I wojny światowej przemianowane na Volksstaat Hessen (Ludowa Republika Hesji).
Jeśli chodzi o Hesję-Kassel, to w roku 1806 Wilhelm I za swoje poparcie dla Prus został zdetronizowany przez Napoleona, a miasto Kassel stało się stolicą nowego Królestwa Westfalii rządzonego przez brata Napoleona Hieronima. Po klęsce Napoleona w 1813 roku Hesja-Kassel została odtworzona. Pomimo tego, że Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego przestało istnieć, Wilhelm I zachował swój świeżo nabyty tytuł kurfürsta, gdyż dawał mu on wyższą rangę w porównaniu z kuzynem, Wielkim Księciem Hessen-Darmstadt.
W roku 1866 wnuk Wilhelma I, elektor Fryderyk Wilhelm w wojnie austriacko-pruskiej stanął po stronie Austrii i dlatego po pruskim zwycięstwie jego ziemie zostały wcielone do Prus. Razem z wcielonymi do Prus ziemiami Nassau i z Frankfurtem nad Menem ziemie Hesji-Kassel utworzyły nową pruską prowincję o nazwie Hesja-Nassau (Hessen-Nassau).
Po II wojnie światowej większość terenów Wielkiego Księstwa Hesji wraz z Frankfurtem nad Menem i obszarem Waldeck utworzyły wraz z byłą pruską prowincją Hesja-Nassau kraj związkowy o nazwie Hesja. Wyjątkiem był okręg Montabaur, który poprzednio stanowił część Hesji-Nassau, a także leżąca na lewym brzegu Renu Hesja Reńska, które weszły w skład Nadrenii-Palatynatu. Wimpfen, które stanowiło enklawę Hesji-Darmstadt, weszło w skład Badenii-Wirtembergii.
Dawne państwa na terenie Hesji [edytuj]
Gospodarka [edytuj]
Południowa część Hesji jest jednym z najbardziej uprzemysłowionych regionów w Niemczech. Znajdują się tam zakłady przemysłu chemiczno-farmaceutycznego, maszynowego, samochodowego, a przede wszystkim liczne banki (ok. 300) i inne przedsiębiorstwa usługowe we Frankfurcie nad Menem. Miasto Offenbach am Main kojarzone jest z obecnym tam przemysłem skórzanym, którego znaczenie w ostatnich latach silnie spadło.
Około 1/3 obszaru Hesji jest pod uprawami rolnymi.
Najwięksi pracodawcy w Hesji [edytuj]
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
Linki zewnętrzne [edytuj]
|
|||||||
|
|||||||||||||||||
