Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi
Awers
Awers Krzyża II Klasy
Awers
Awers Odznaki I Klasy
Rewers
Rewers Odznaki
Baretka
Baretka Krzyża (i Odznaki) I Klasy
Baretka
Baretka Krzyża (i Odznaki) II Klasy
Ustanowiono 30 maja 1921 (Krzyż)
1927 (Odznaka)
Wielkość 33 × 33 mm (Krzyż)
42 × 42 mm (Odznaka)

Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi – polskie odznaczenie wojskowe ustanowione w 1921 roku dla powstańców śląskich.

Historia i zasady przyznawania odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Ustanowiony rozkazem nr 35 Naczelnej Komendy Wojsk Powstańczych na Górnym Śląsku z 30 maja 1921 roku, nadawany był powstańcom szczególnie zasłużonym na polu walki. Początkowo była to tylko Śląska Wstęga Waleczności i Zasługi, składająca się z niebieskiej wstążki orderowej z białymi paskami po brzegach z amarantowymi brzeżkami, którą przetykano przez drugą i trzecią dziurkę zapięcia kurtki mundurowej. Bardzo szybko, bo już w tym samym roku do wstążki zaczęto nieoficjalnie dodawać srebrny krzyżyk, 33 × 33 mm, wzorowany na odznace 5 Rybnickiego PP (krzyż równoramienny z medalionem pośrodku; w nim orzeł Piastów śląskich z koroną na piersi; na ramionach krzyża napisy POWST. / GÓRNY / ŚLĄSK / 1921. Na rewersie wieniec z liści laurowych pośrodku, a na poziomych ramionach krzyża napis DZIEL- / NYM). Władze wojskowe uznały wstążkę, sprzeciwiły się natomiast noszeniu krzyża. Dopiero w roku 1931 zezwolono na jego noszenie, a odznaczenie włączono do odznaczeń państwowych.

Przyznawany był w dwóch klasach jako nagroda za udział w którymkolwiek z trzech powstań śląskich (1919, 1920, 1921).

Klasę I nadawano osobom, które brały bezpośredni udział w walce (na wstążce i baretce umieszczano metalowe okucie w formie srebrnej pięcioramiennej gwiazdki). Klasę II nadawano osobom, które pomagały wysiłkom powstańców.

Nadawany w latach 1921–1927 przez Górnośląską Komisję Odznaczeń i można go było oficjalnie nosić (od 1931) za Krzyżem Zasługi Wojsk Litwy Środkowej i innymi odznaczeniami polskimi.

Odznaka pamiątkowa "Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi"[edytuj | edytuj kod]

Odznakę pamiątkową "Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi" ustanowiła Górnośląska Komisja Odznaczeniowa w Katowicach w 1927 roku, tzn. wówczas gdy nadawanie odznaczenia było już zakończone. Odznakę otrzymały więc przede wszystkim te osoby, które z jakichś powodów nie "załapały się" na odznaczenie. Oznaką tej odznaki był duży srebrny krzyż, 42 × 42 mm, przypominający nieco kształtem Krzyż Walecznych:

  • awers: Orzeł według wzoru orła śląsko-piastowskiego z przepaską łączącą ramiona z krzyżem na piersiach, wkomponowany w tarczkę otoczoną perełkami (tło tarczki stanowią promienie) oraz daty i napis – poziomo: 17.VIII.19 / 17.VIII.20, pionowo: 3.V.21 / ZA POWST. ŚLĄSKIE. W tarczy z promieniami znajduje się otoczony perłami orzeł Piastów śląskich z przepaską łączącą skrzydła;
  • rewers: Miecz gladius z głownią skierowaną w górę otoczoną półwieńcem z liści dębowych i laurowych otwartych u góry.

W odróżnieniu od odznaczenia, nie zezwolono na noszenie odznaki pamiątkowej na mundurze wojskowym.

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]