Order Odrodzenia Polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy orderu. Zobacz też: Polonia Restituta – ujednoznacznienie.
Order Odrodzenia Polski
Polonia Restituta
Awers
Awers insygniów Krzyża Komandorskiego
z Gwiazdą OOP
Awers
Awers insygniów Krzyża Komandorskiego OOP
(wzór II RP)
Awers
Awers insygniów Krzyża Oficerskiego OOP

Pr-avers.jpg
Awers insygniów Krzyża Kawalerskiego OOP
Baretka
Baretka Krzyża Wielkiego OOP
Baretka
Baretka Krzyża Kawalerskiego OOP
Ustanowiono 4 lutego 1921
Dewiza POLONIA RESTITUTA
(Polska Odrodzona)
Powyżej Order Virtuti Militari
Poniżej Order Krzyża Wojskowego
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restitutadrugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne (po Orderze Orła Białego), nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione przez Sejm Rzeczypospolitej ustawą z dnia 4 lutego 1921 jako najwyższe odznaczenie państwowe po Orderze Orła Białego[1]. Na straży honoru Orderu stoi Kapituła Orderu.

W 1944 r. Order ten został włączony do systemu odznaczeń nowego, socjalistycznego państwa (Polski Ludowej). Zachowano jego kształt i barwy, pozbawiając jednak godło korony, a na rewersie krzyża zmieniono rok na „1944”.

W latach 1944-1992 (do końca obowiązywania ustawy z okresu PRL) przyznano 681 949 Orderów Odrodzenia Polski. Od 1972 r. zgodnie z zapisem w Karcie Nauczyciela, każdy nauczyciel, który przepracował 30 lat w szkole, otrzymywał ten Order. W ciągu 20 lat z tego tytułu nadano go 63 416 osobom. W latach 80. podobne przepisy zastosowano wobec górników, hutników, urzędników państwowych[2].

Do 1990 r. w wersji przedwojennej także nadawane przez Rząd Rzeczypospolitej na uchodźstwie.

Noszony na czerwonej wstędze z białymi pasami po bokach, przez prawe ramię (w I klasie), na szyi (w II i III klasie) lub na lewej stronie piersi (IV i V klasa).

W precedencji orderów i odznaczeń Order Odrodzenia Polski występuje po Orderze Orła Białego oraz Orderze Wojennym Virtuti Militari, a przed Orderem Krzyża Wojskowego, Orderem Krzyża Niepodległości i Orderem Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.

Współczesną wersję odznaczenia opracował rzeźbiarz i medalier Edward Gorol.

Klasy[edytuj | edytuj kod]

Order dzieli się na 5 klas:

1. Krzyż Wielki Ribbon
2. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Ribbon
3. Krzyż Komandorski Ribbon
4. Krzyż Oficerski Ribbon
5. Krzyż Kawalerski Ribbon

w II Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

Na mocy ustawy z dnia 4 lutego 1921 roku o ustanowieniu orderu „Odrodzenia Polski” order ten dzielił się na cztery klasy. Nowy podział, na pięć klas, wraz z tytułami przysługującymi kawalerom wprowadzony został rok później[3]. Zgodnie z tą ustawą, kawalerom pierwszej klasy Orderu Odrodzenia Polski przysługiwał tytuł Kawalera wstęgi wielkiej Orderu Odrodzenia Polski. Tytuł ten został zmieniony na Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Odrodzenia Polski; tytuły kawalerów pozostałych klas pozostały niezmienione.

W III Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

Współczesny wygląd Orderu Odrodzenia Polski ustalony został rozporządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 listopada 1992 r. w sprawie opisu, materiału, wymiarów wzorów rysunkowych oraz sposobu i okoliczności noszenia odznak orderów i odznaczeń[4]: „Odznaką Orderu Odrodzenia Polski jest krzyż równoramienny, złocony, zakończony na rogach ramion kulkami. W środku krzyża, na okrągłej, czerwonej, emaliowanej tarczy, umieszczony jest biało emaliowany orzeł według wzoru określonego w ustawie z dnia 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej. Kontury, korona, dziób i szpony orła są złocone. Na otoku, pokrytym szafirową emalią, umieszczony jest złocony napis „POLONIA RESTITUTA”. Na odwrotnej stronie ramiona krzyża są złocone, z obramowaniem. W środku krzyża, na okrągłej, czerwono emaliowanej tarczy, w ornamentowanym obramowaniu, umieszczona jest złocona data „1918”. Wymiar krzyża wynosi: w klasie I – 68 mm, w klasach II i III – 60 mm, w klasie IV – 55 mm i w klasie V – 44 mm.

W klasie I Orderu krzyż zawieszony jest na czerwonej, wielkiej wstędze szerokości 100 mm z białymi paskami po bokach, szerokości 5 mm. W klasach II i III krzyże zawieszone są na czerwonej wstędze, szerokości 45 mm z białymi paskami po bokach, szerokości 3 mm. W klasie IV krzyż zawieszony jest na czerwonej wstążce, szerokości 36 mm z białymi paskami, szerokości 2 mm z umieszczoną pośrodku wstążki rozetką, o średnicy 30 mm upiętą z tejże wstążki. W klasie V krzyż zawieszony jest na takiej samej wstążce, bez rozetki.

W klasach I i II odznaką Orderu jest ponadto gwiazda orderowa srebrzona, o średnicy 75 mm z ośmiu pęków promieni. W środku gwiazdy, na okrągłej, biało emaliowanej tarczy, umieszczony jest złocony monogram „RP”, na otoku pokrytym szafirową emalią złocony napis „POLONIA RESTITUTA”.

Kapituła Orderu Odrodzenia Polski[edytuj | edytuj kod]

Na straży honoru Orderu stoi Kapituła Orderu. Pierwsza Kapituła Orderu Odrodzenia Polski została powołana 2 sierpnia 1921 w składzie: Jan Karol Kochanowski (Kanclerz Kapituły), Kajetan Olszewski (Sekretarz Kapituły), Bernard Chrzanowski (Skarbnik Kapituły), Jan Dąbski, Władysław Raczkiewicz, Michał Siedlecki, Włodzimierz Tetmajer i Leon Wyczółkowski (członkowie).

Precedencja[edytuj | edytuj kod]

Precedencja, czyli kolejność noszenia orderów i odznaczeń regulowana jest ustawami prawa. Więcej o tym można przeczytać w osobnym artykule Precedencja polskich odznaczeń. Order Odrodzenia Polski w każdej z epok zajmował jedno z najwyższych miejsc. Poniżej znajduje się szczegółowy opis każdej z klas orderu i jej miejsca w hierarchi odznaczeń państwowych.

Precedencja Okres II RP
(1918-1939)
Okres PRL
(1946-1990)
Okres III RP
(po 1990r.)
I klasa
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
powyżej

poniżej
Order Virtuti Militari V-klasy
7 miejsce
Order Odrodzenia Polski II-klasy
Order Budowniczych Polski Ludowej
2 miejsce
Order Virtuti Militari I-klasy
Order Virtuti Militari V-klasy
7 miejsce
Order Odrodzenia Polski II-klasy
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
powyżej

poniżej
Order Odrodzenia Polski I-klasy
8 miejsce
Order Odrodzenia Polski III-klasy
Order Sztandaru Pracy I-klasy
6 miejsce
Order Virtuti Militari II-klasy
Order Odrodzenia Polski I-klasy
8 miejsce
Order Odrodzenia Polski III-klasy
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
powyżej

poniżej
Order Odrodzenia Polski II-klasy
9 miejsce
Krzyż Niepodległości
Order Sztandaru Pracy II-klasy
10 miejsce
Order Krzyża Grunwaldu III-klasy
Order Odrodzenia Polski II-klasy
9 miejsce
Order Odrodzenia Polski IV-klasy
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
powyżej

poniżej
Krzyż Niepodległości
11 miejsce
Order Odrodzenia Polski V-klasy
Order Virtuti Militari III-klasy
13 miejsce
Order Virtuti Militari IV-klasy
Order Odrodzenia Polski III-klasy
10 miejsce
Order Odrodzenia Polski V-klasy
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
powyżej

poniżej
Order Odrodzenia Polski IV-klasy
12 miejsce
Krzyż Walecznych
Order Virtuti Militari IV-klasy
15 miejsce
Order Virtuti Militari V-klasy
Order Odrodzenia Polski IV-klasy
11 miejsce
Order Krzyża Wojskowego I-klasy

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

III Rzeczpospolita (od 1990)[edytuj | edytuj kod]

Zbiorcze zestawienie nadań Orderów Odrodzenia Polski od 1990 r. do końca grudnia 2013 r. z podaniem liczby oraz procentowego udziału nadań poszczególnych klas Orderu w danym okresie:

Kadencja Krzyż Wielki
(I klasa)
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
Krzyż Komandorski z Gwiazdą
(II klasa)
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
Krzyż Komandorski
(III klasa)
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Krzyż Oficerski
(IV klasa)
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Krzyż Kawalerski
(V klasa)
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Razem
Lech Wałęsa Lech Wałęsa 21 0,13% 88 0,53% 314 1,90% 1132 6,83% 15021 90,61% 16576
Aleksander Kwaśniewski Aleksander Kwaśniewski – I 44 0,54% 207 2,53% 723 8,83% 2169 26,50% 5041 61,60% 8184
Aleksander Kwaśniewski Aleksander Kwaśniewski – II 29 0,27% 146 1,34% 739 6,78% 2750 25,23% 7234 66,38% 10898
Lech Kaczyński Lech Kaczyński 64 1,06% 169 2,8% 866 14,34% 1871 30,99% 3068 50,81% 6038
Bronisław Komorowski Bronisław Komorowski* 34 0,74% 90 1,95% 383 8,32% 1146 24,89% 2951 64,10% 4604
Razem 192 0,41%
(+4)**
700 1,51% 3025 6,53% 9068 19,60% 33 315 71.95% 46 300
(+4)

(*) – Obejmuje również nadania dokonane przez Bronisława Komorowskiego, gdy jako marszałek Sejmu pełnił obowiązki prezydenta.
(**) – Krzyże Wielkie Orderu Odrodzenia Polski, które z urzędu dostają prezydenci RP

Bronisław Komorowski (od 2010)[edytuj | edytuj kod]

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2014 r.)[5]:

Rok 2014 I klasa
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Razem
styczeń 1 4 3 14 47 69
luty 1 0 2 8 28 39
marzec 1 1 6 13 38 59
kwiecień 1 0 6 10 40 57
maj 1 4 10 56 105 176
czerwiec - - - - - 0
lipiec - - - - - 0
sierpień - - - - - 0
wrzesień - - - - - 0
październik - - - - - 0
listopad - - - - - 0
grudzień - - - - - 0
Razem 5 9 27 101 258 400

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2013 r.)[6]:

Rok 2013 I klasa
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Razem
styczeń 4 19 33 56
luty 4 14 39 57
marzec 2 19 44 65
kwiecień 1 1 6 16 79 103
maj - - 2 9 35 46
czerwiec - 1 2 7 61 71
lipiec - - 3 5 29 37
sierpień - 1 1 7 15 24
wrzesień 2 1 2 18 47 70
październik - 3 5 30 85 123
listopad 1 - 39 17 60 117
grudzień - - 2 3 10 15
Razem 4 7 72 164 537 784

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2012)

Rok 2012 I klasa
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Razem
styczeń 5 23 57 85
luty 2 3 25 63 93
marzec 10 13 25 48
kwiecień 3 18 24 55 100
maj 1 9 22 60 92
czerwiec 2 5 26 61 94
lipiec 2 3 5 16 48 74
sierpień 2 29 70 101
wrzesień 2 14 61 77
październik 3 3 41 125 172
listopad 1 8 24 26 59
grudzień 5 16 34 55
Razem 3 14 75 273 685 1050

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (rok 2011)

Rok 2011 I klasa
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Razem
styczeń 3 9 8 19 50 89
luty 1 3 12 24 57 97
marzec 3 7 38 118 166
kwiecień 2 8 7 10 57 84
maj 1 3 24 77 163 268
czerwiec 1 8 29 69 107
lipiec 1 3 12 28 85 129
sierpień 1 1 21 68 134 225
wrzesień 1 8 36 132 322 499
październik 1 1 6 25 77 110
listopad 1 6 29 73 109
grudzień 2 2 53 62 119
Razem 11 43 149 532 1267 2002

Prezydentura Bronisława Komorowskiego (sierpień – grudzień 2010 r.)

VIII-XII
2010 r.
I klasa
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Razem
sierpień 6 28 35 69
wrzesień 1 3 12 25 98 139
październik 1 1 17 26 71 116
listopad 2 4 16 32 98 152
grudzień 1 6 23 103 133
Razem 5 8 57 134 405 609

Marszałek Bronisław Komorowski w czasie, gdy pełnił obowiązki Prezydenta (kwiecień-lipiec 2010)[7]:

IV-VII
2010 r.
I klasa
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Razem
Razem 11 18 30 43 57 159

Lech Kaczyński (2006-2010)[edytuj | edytuj kod]

Prezydentura Lecha Kaczyńskiego[8]:

Rok I klasa
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Razem
2006 17 41 161 309 279 807
2007 13 43 168 443 757 1424
2008 10 30 166 415 780 1401
2009 19 51 279 604 1105 2058
2010 5 4 92[9] 100 147 348
Razem 64[10] 169 866 1871 3068 6038

Aleksander Kwaśniewski – II kadencja (2001-2005)[edytuj | edytuj kod]

Prezydentura Aleksandra Kwaśniewskiego – II kadencja[11]:

Rok I klasa
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Razem
2001 6 36 175 611 1524 2352
2002 5 36 142 525 1429 2137
2003 6 22 99 428 1205 1760
2004 2 23 137 485 1311 1958
2005 10 29 186 701 1765 2691
Razem 29[12] 146 739 2750 7234 10898

Aleksander Kwaśniewski – I kadencja (1996-2000)[edytuj | edytuj kod]

Prezydentura Aleksandra Kwaśniewskiego – I kadencja[13]:

Rok I klasa
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Razem
1996 6 15 59 146 378 604
1997 10 44 105 344 898 1401
1998 15 57 154 369 1016 1611
1999 4 47 201 588 1143 1983
2000 9 44 204 722 1606 2585
Razem 44[12] 207 723 2169 5041 8184

Lech Wałęsa (1990-1995)[edytuj | edytuj kod]

Prezydentura Lecha Wałęsy[13]:

Rok I klasa
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
II klasa
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski
III klasa
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
IV klasa
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
V klasa
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
Razem
1990 1 6 83 481 8755 9326
1991 4 7 47 115 3472 3645
1992 3 11 52 203 1605 1874
1993 6 18 32 87 392 535
1994 4 17 37 119 292 469
1995 4 29 63 127 505 728
Razem 22[12] 88 314 1132 15021 16577

Na straży honoru Orderu stoi Kapituła Orderu Odrodzenia Polski składająca się z Wielkiego Mistrza Orderu i ośmiu członków Kapituły, powoływanych przez Wielkiego Mistrza na pięć lat. Zgodnie z ustawą o orderach i odznaczeniach, Prezydent RP z urzędu staje się Kawalerem Orderu Odrodzenia Polski klasy I i przewodniczy Kapitule jako Wielki Mistrz Orderu.

Odznaczeni[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Odrodzenia Polski.

Odznaczeni Orderem Odrodzenia Polski I Klasy[edytuj | edytuj kod]

bez ustalonej daty i okresu

Odznaczeni w latach 1921–1939[edytuj | edytuj kod]

Układ chronologiczny, układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita).

bez ustalonej daty

Odznaczeni w latach 1939–1990 przez władze RP na uchodźstwie[edytuj | edytuj kod]

Układ chronologiczny, układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski (władze RP na uchodźstwie).

bez ustalonej daty

Odznaczeni w latach 1944–1989 przez władze Polski Ludowej[edytuj | edytuj kod]

Układ chronologiczny, układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (1944-1989).

bez ustalonej daty

Odznaczeni po 1990 r. (lista pełna)[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dz. U. z 1921 r. Nr 24, poz. 137Ustawa z dnia 4 lutego 1921 r. o ustanowieniu orderu „Odrodzenia Polski”.
  2. Juliusz Ćwieluch: Medalomania. Raport: Medale i ordery. Kto daje, komu i za co. polityka.pl, 20 listopada 2010. [dostęp 4 maja 2012].
  3. Dz. U. z 1922 r. Nr 31, poz. 255 Ustawą z dnia 28 kwietnia 1922 r. w przedmiocie zmian w ustawie z dnia 4 lutego 1921 r. o ustanowieniu orderu "Odrodzenia Polski"
  4. Dz. U. z 1992 r. Nr 90, poz. 452.
  5. Kancelaria Prezydenta RP: Statystyki odznaczeń. [dostęp 14/06/2014].
  6. Kancelaria Prezydenta RP: Statystyki odznaczeń. [dostęp 10/01/2014].
  7. Kancelaria Prezydenta RP: Statystyka odznaczeń nadanych przez Marszałka Sejmu. [dostęp 16/03/2013].
  8. Kancelaria Prezydenta RP: Archiwalne statystyki odznaczeń. [dostęp 06/11/2010].
  9. M.P. z 2010 r. Nr 31, poz. 423 Ta nieproporcjonalnie większa niż w innych okresach liczba nadań Krzyża Komandorskiego wynika z uhonorowania postanowieniem z dnia 25 stycznia 2010 r. aż 72 osób, w tym 57 pośmiertnie, za bohaterską postawę i niezwykłą odwagę wykazaną w ratowaniu życia Żydom podczas II wojny światowej, za wybitne zasługi w obronie godności człowieczeństwa i praw ludzkich.
  10. Kancelaria Prezydenta RP: Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (2006-2010). [dostęp 06/11/2010].
  11. Robert Broszkowski, Biuro Kadr i Odznaczeń, Kancelaria Prezydenta RP: Statystyka nadań Orderów Odrodzenia Polski w latach 2001–2005. 16.11.2010.
  12. 12,0 12,1 12,2 Kancelaria Prezydenta RP: Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski (1991-2005) – wykaz osób odznaczonych. [dostęp 2012-05-11].
  13. 13,0 13,1 Robert Broszkowski, Biuro Kadr i Odznaczeń, Kancelaria Prezydenta RP: Statystyka nadań Orderów Odrodzenia Polski w latach 1990–2000. 15.11.2010.
  14. Vem är Vem? Skåne, Halland, Blekinge 1966 (szw.). Project Runeberg. [dostęp 16 września 2012].
  15. A. Mironowicz: Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. s. 105.
  16. „Polska Zbrojna”, nr 254, 16 września 1925, s. 3.
  17. M.P. z 1929 r. Nr 274, poz. 630
  18. 18,0 18,1 18,2 M.P. z 1930 r. Nr 260, poz. 351
  19. M.P. z 1931 r. Nr 260, poz. 344
  20. 20,0 20,1 20,2 M.P. z 1931 r. Nr 260, poz. 345
  21. M.P. z 1933 r. Nr 89, poz. 109
  22. M.P. z 1933 r. Nr 109, poz. 135
  23. 23,0 23,1 23,2 23,3 M.P. z 1933 r. Nr 259, poz. 277
  24. M.P. z 1934 r. Nr 82, poz. 121
  25. M.P. z 1934 r. Nr 225, poz. 290
  26. 26,0 26,1 M.P. z 1934 r. Nr 259, poz. 337
  27. 27,0 27,1 27,2 27,3 M.P. z 1935 r. Nr 258, poz. 308
  28. M.P. z 1936 r. Nr 11, poz. 17
  29. M.P. z 1936 r. Nr 121, poz. 219
  30. M.P. z 1936 r. Nr 148, poz. 260
  31. M.P. z 1936 r. Nr 166, poz. 304
  32. 32,0 32,1 M.P. z 1936 r. Nr 263, poz. 466
  33. M.P. z 1937 r. Nr 76, poz. 109
  34. M.P. z 1937 r. Nr 150, poz. 250
  35. M.P. z 1937 r. Nr 207, poz. 343
  36. 36,0 36,1 M.P. z 1937 r. Nr 260, poz. 410
  37. M.P. z 1938 r. Nr 58, poz. 64
  38. M.P. z 1938 r. Nr 119, poz. 191
  39. Wysokie odznaczenie b. posła łotewskiego w Polsce, „Nasze Życie” (Ryga), nr 37 (195) z 11 września 1938, s. 3.
  40. M.P. z 1938 r. Nr 241, poz. 534
  41. 41,0 41,1 41,2 41,3 41,4 41,5 M.P. z 1938 r. Nr 258, poz. 592
  42. Dz.U.R.P. z 1956 r. Nr 1. s. 3.
  43. Dz.U.R.P. z 1957 r. Nr 5. s. 41.
  44. Dz.U.R.P. z 1957 r. Nr 6. s. 50.
  45. Dz.U.R.P. z 1957 r. Nr 6. s. 51.
  46. Dz.U.R.P. z 1958 r. Nr 1. s. 4.
  47. Dz.U.R.P. z 1958 r. Nr 7. s. 51.
  48. 48,0 48,1 Dz.U.R.P. z 1959 r. Nr 6. s. 43.
  49. Dz.U.R.P. z 1961 r. Nr 3. s. 12.
  50. Dz.U.R.P. z 1962 r. Nr 2. s. 5.
  51. Dz.U.R.P. z 1962 r. Nr 2. s. 6.
  52. Dz.U.R.P. z 1963 r. Nr 1. s. 10.
  53. Dz.U.R.P. z 1965 r. Nr 2. s. 6.
  54. Dz.U.R.P. z 1969 r. Nr 3. s. 7.
  55. Dz.U.R.P. z 1966 r. Nr 2. s. 8.
  56. Dz.U.R.P. z 1966 r. Nr 5. s. 21.
  57. 57,0 57,1 Dz.U.R.P. z 1967 r. Nr 3. s. 20.
  58. Dz.U.R.P. z 1967 r. Nr 1. s. 4.
  59. Dz.U.R.P. z 1972 r. Nr 8. s. 4.
  60. Dz.U.R.P. z 1974 r. Nr 4. s. 20.
  61. Dz.U.R.P. z 1975 r. Nr 2. s. 9.
  62. Dz.U.R.P. z 1976 r. Nr 6. s. 23.
  63. Dz.U.R.P. z 1978 r. Nr 5. s. 26.
  64. Dz.U.R.P. z 1979 r. Nr 7. s. 32.
  65. Dz.U.R.P. z 1983 r. Nr 4. s. 32.
  66. 66,0 66,1 Dz.U.R.P. z 1987 r. Nr 2. s. 15.
  67. Dz.U.R.P. z 1988 r. Nr 5. s. 51.
  68. 68,0 68,1 68,2 68,3 Dz.U.R.P. z 1989 r. Nr 6. s. 96.
  69. 69,0 69,1 Dz.U.R.P. z 1990 r. Nr 4. s. 51.
  70. 70,0 70,1 70,2 70,3 70,4 M.P. z 1947 r. Nr 143, poz. 860
  71. M.P. z 1947 r. Nr 131, poz. 813
  72. M.P. z 1949 r. Nr 62, poz. 828
  73. M.P. z 1949 r. Nr 62, poz. 829
  74. M.P. z 1950 r. Nr 104, poz. 1295
  75. M.P. z 1953 r. Nr 117, poz. 1517
  76. M.P. z 1955 r. Nr 10, poz. 107