Order Orła Białego
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi: zweryfikować listy kawalerów orderu by usunąć osoby, które nigdy nie były kawalerami tego orderu – dotyczy okresu 1705-1831. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Order Orła Białego | |
 Awers orderu |
|
 Awers gwiazdy orderowej |
|
 Baretka |
|
| Ustanowiono | 1 listopada 1705 |
| Wielkość | 70 × 70 mm (order) 80 × 80 mm (gwiazda) |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Order Orła Białego – najstarsze i najwyższe odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej, nadawane za znamienite zasługi cywilne i wojskowe dla pożytku Rzeczypospolitej Polskiej, położone zarówno w czasie pokoju jak i w czasie wojny. Nie dzieli się na klasy. Nadawany jest najwybitniejszym Polakom oraz najwyższym rangą przedstawicielom państw obcych.
Order Orła Białego noszony jest na wstędze błękitnej przewieszonej przez lewe ramię do prawego boku. Gwiazdę Orderu, niegdyś haftowaną, nosi się na lewej piersi.
[edytuj] Historia
- Lata 1705–1795
Order został ustanowiony 1 listopada 1705[1] przez króla Augusta II na zamku w Tykocinie, małym mieście na Podlasiu, położonym nad rzeką Narew, gdzie bywali królowie, magnaci i książęta polscy. Otrzymywali go w czasie I Rzeczypospolitej głównie magnaci, którzy wsparli króla w wolnej elekcji: Karol Stanisław Radziwiłł, Hieronim Lubomirski, Michał Kazimierz Ogiński, Ignacy Krasicki, Stanisław Kostka Potocki, Stanisław Małachowski, ale także ataman Iwan Mazepa. W czasach Augusta III stracił nieco renomę, gdyż minister Henryk Brühl masowo go sprzedawał. Za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego Order Orła Białego nadano na rozkaz cesarzowej Katarzyny II wielu Rosjanom, w tym wszystkim jej faworytom z Potiomkinem na czele. Order przestał być nadawany po III rozbiorze Polski.
- Lata 1807–1917
Ponownie został ustanowiony w 1807 jako najwyższe odznaczenie Księstwa Warszawskiego i później kongresowego Królestwa Polskiego. Po upadku powstania listopadowego w 1831 wraz z Orderem Świętego Stanisława i Orderem Virtuti Militari został zniesiony jako order Królestwa Polskiego. Ukazem cara został ustanowiony Cesarski i Królewski Order Orła Białego[2] Order ten był nadawany przez carów w latach 1831-1917 (do upadku caratu). Ustanowienie oznaczenia Imperium Rosyjskiego przejmującego elementy orderu Królestwa Polskiego było jedną z represji po powstaniu listopadowym, gdy wbrew traktatowi wiedeńskiemu car uznał Królestwo Polskie za terytorium podbite, a nie odrębne państwo związane jedynie unią personalną z Rosją. Z tego względu nie jest w tej formie i w tym okresie traktowany jako kontynuacja polskiego orderu rycerskiego.
- Lata 1921–1939
Został odnowiony przez Sejm Rzeczypospolitej ustawą z dnia 4 lutego 1921 jako najwyższe odznaczenie państwowe. Otrzymał wówczas także nowy wygląd. W okresie międzywojennym nadany został 24 obywatelom polskim i 87 cudzoziemcom (w tym 33 monarchom i prezydentom, 10 premierom, 12 członkom rodzin panujących, 15 ministrom).
- Lata 1939–1990
Po II wojnie światowej order nadawany był rzadko i tylko przez rząd RP na uchodźstwie (otrzymali go np. Tadeusz Tomaszewski, Eustachy Sapieha, Michał Tokarzewski-Karaszewicz i kard. Carlo Chiarlo), choć oficjalnie w PRL nigdy tego odznaczenia nie zniesiono. Dekret PKWN z 22 grudnia 1944 o orderach, odznaczeniach oraz medalach wymieniał Order Orła Białego jako jedno z odznaczeń państwowych, nadawanych przez Prezydium KRN, lecz nie był on nadawany, a w 1949 jako najwyższe odznaczenie zastąpił go Order Budowniczych Polski Ludowej. Ustawa z 17 lutego 1960 o orderach i odznaczeniach już nie wymieniała Orderu Orła Białego.
- Od 1992 roku
23 grudnia 1992 został restytuowany ustawą z dnia 16 października 1992 r. o orderach i odznaczeniach (Dz. U. Nr 90, poz. 490 ze zmianami). Order obecnie nadawany jest przez Prezydenta RP. Pierwszymi osobami, które otrzymały go po 1989, z rąk prezydenta Lecha Wałęsy, byli Jan Paweł II i król Szwecji Karol XVI Gustaw (w 1993, ale papież odebrał swój order dopiero 22 maja 1995 w czasie pielgrzymki do kraju).
20 maja 2008 Gimnazjum Nr 28 we Wrocławiu dostało imię Kawalerów Orderu Orła Białego. To jedyna szkoła w Polsce nosząca takie imię.
[edytuj] Zmiany insygniów
Początkowo miał formę owalnego medalu czerwonego koloru z jasnobłękitną wstęgą oraz hasłem Pro Fide, Lege et Rege (łac. Za wiarę, prawo i króla). Na oznakach przyznawanych monarchom słowo rege zmieniano na grege (łac. trzodę). Królowi polskiemu przysługiwał przywilej noszenia insygniów orderowych, którymi był wysadzany szlachetnymi kamieniami krzyż zawieszony na łańcuchu Orderu Orła Białego. Monarchowie z dynastii Wettynów, August II Mocny i jego syn August III Sas mieli poza tym cały zestaw klejnotów, który nazywano garniturem orderowym. W 1709 order dla wszystkich kawalerów otrzymał formę krzyża maltańskiego. Do 1713 noszony był na szyi z dodatkową gwiazdą.
-
August III w stroju orderowym Orderu Orła Białego
-
Łańcuch Orderu Orła Białego króla Stanisława II Augusta Poniatowskiego
-
Krzyż Orderu Orła Białego (według wzoru z 1713 r.)
-
Gwiazda Orderu w XVIII w.
-
Wizerunek Orderu Orła Białego na kolumnie zamku w Pillnitz
-
Order Orła Białego z 1780
-
Krzyż i Wielka Wstęga Orderu Orła Białego, dziesiątego Wielkiego Mistrza tego orderu prezydenta RP na uchodźstwie Ryszarda Kaczorowskiego
-
Gwiazda Orderu Orła Białego (wzór 1921)
.PNG&filetimestamp=20100310183124)
[edytuj] Okres międzywojenny
Po restytucji orderu w 1921 roku zmieniono jego hasło na Za Ojczyznę i Naród. Na nowy wygląd orderu złożyły się złoty krzyż maltański z białą emaliowaną obwódką i złotymi promieniami między ramionami, dalej biały, emaliowany i ukoronowany orzeł z rozpostartymi skrzydłami z głową w prawo (heraldycznie) na krzyżu. Order nosi się na gładkiej, jasno błękitnej szarfie z lewego ramienia na prawy bok.
Gwiazda jest ośmioramienna z prostymi ramionami. Na niej osadzony jest złoty, maltański krzyż emaliowany na czerwono z białą emaliowaną obwódką i złotymi promieniami pomiędzy ramionami. Nowe hasło zostało wypisane na ramionach krzyża. Na centralnym dysku emaliowanym na biało znajduje się monogram RP (Rzeczpospolita Polska) otoczony emaliowanym zielono wieńcem.
W okresie międzywojennym nadany został 24 obywatelom polskim i 87 cudzoziemcom (w tym 33 monarchom i prezydentom, 10 premierom, 12 członkom rodzin panujących, 15 ministrom).
[edytuj] Opis oznaki od 1992
Obecnie oznaką Orderu Orła Białego jest krzyż maltański, równoramienny, złocony, o wymiarach 70 × 70 mm, zakończony na rogach ramion kulkami. Ramiona krzyża pokryte są czerwoną emalią z białymi brzegami w złoconym obramowaniu. Między ramionami krzyża umieszczone są pęki złoconych promieni. W środku krzyża biało emaliowany orzeł według wzoru określonego w ustawie z dnia 1 sierpnia 1919 o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej, ze złoconymi żyłkami, koroną, dziobem i szponami. Na odwrotnej stronie ramiona krzyża są złocone z biało emaliowanym obramowaniem i wypukłym napisem: ZA OJCZYZNĘ I NARÓD. W środku krzyża na okrągłej biało emaliowanej tarczy w otoku ze złoconych liści dębowych pokrytych zieloną emalią umieszczony jest złocony monogram: RP. Krzyż zawieszony jest na błękitnej wielkiej wstędze szerokości 100 mm i noszony z lewego ramienia na prawy bok.
Oznaką Orderu jest ponadto gwiazda orderowa srebrzona o średnicy 80 mm z ośmiu pęków promieni. Na gwieździe umieszczony jest złocony krzyż Orderu, o wymiarach 50 × 50 mm, lecz bez orła i bez kulek na rogach ramion. Między ramionami krzyża złociste płomyki, na ramionach krzyża złocony napis: ZA OJCZYZNĘ I NARÓD. W środku krzyża na okrągłej, biało emaliowanej tarczy w otoku ze złoconych liści dębowych pokrytych zieloną emalią umieszczony jest złocony monogram "RP".
Pierwszym Kawalerem Orderu Orła Białego po jego restytucji został w roku 1993 Jan Paweł II.
[edytuj] Kapituła Orderu Orła Białego
Do kompetencji Kapituły należy w szczególności opiniowanie wniosków o nadanie lub pozbawienie Orderu oraz występowanie z inicjatywą nadania Orderu lub jego pozbawienia. Kapituła stoi na straży honoru Orderu, jej członkowie powoływani są przez prezydenta RP na pięć lat spośród osób, które zostały odznaczone tym Orderem. Kapitułę tworzą: Wielki Mistrz Orderu i pięciu członków Kapituły. Zgodnie z ustawą o orderach i odznaczeniach prezydent RP, z tytułu wyboru na ten urząd, staje się Kawalerem Orderu Orła Białego, Wielkim Mistrzem Orderu i przewodniczy Kapitule. Kapituła wybiera ze swego grona Kanclerza Orderu i Sekretarza Kapituły.
Łańcuch (kollana) Orderu Orła Białego pochodzący z czasów panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego oraz miecz orderowy jako klejnoty Rzeczypospolitej przechowuje się w kaplicy Zamku Królewskiego w Warszawie.
Obecnie w skład kapituły wchodzą: Bronisław Komorowski (Prezydent RP), Władysław Bartoszewski (Kanclerz Orderu), Aleksander Hall (Sekretarz Kapituły), Wiesław Chrzanowski, Krzysztof Penderecki oraz Henryk Samsonowicz[3].
[edytuj] Zmiany w składzie Kapituły
- Pod koniec 2005, po wyborze Lecha Kaczyńskiego, z funkcji kanclerza kapituły ustąpiła prof. Barbara Skarga[4]
- 20 kwietnia 2007 prezydent powołał w skład Kapituły Andrzeja Gwiazdę.
- 26 kwietnia 2007 Tadeusz Mazowiecki utracił stanowisko członka Kapituły z mocy prawa, w związku z niezłożeniem oświadczenia lustracyjnego.
- 4 maja 2007 Bronisław Geremek utracił stanowisko członka Kapituły z mocy prawa w związku z niezłożeniem oświadczenia lustracyjnego[5].
- W maju 2007 z członkostwa w Kapitule zrezygnował Władysław Bartoszewski.
- 17 maja 2007 prezydent powołał w skład Kapituły Wiesława Chrzanowskiego[6] oraz arcybiskupa Ignacego Tokarczuka.
- 18 września 2008 prezydent powołał w skład Kapituły Bogusława Nizieńskiego.
- 10 grudnia 2008 prezydent powołał w skład Kapituły Zbigniewa Religę.
- luty 2009: abp Ignacy Tokarczuk ustąpił z Kapituły Orderu Orła Białego[7].
- 16 września 2009 prezydent powołał w skład Kapituły Jana Olszewskiego.
- W listopadzie 2010 z członkostwa w Kapitule złożyli rezygnację Andrzej Gwiazda, Bogusław Nizieński oraz Jan Olszewski[8].
- 25 lutego 2011 w skład kapituły powołani zostali: Władysław Bartoszewski (ponownie), Aleksander Hall, Krzysztof Penderecki oraz Henryk Samsonowicz[9].
[edytuj] Kawalerowie i Damy Orderu Orła Białego – w układzie chronologicznym (lista niepełna)
Daty postanowień o nadaniu, same akty dekoracji mogą być późniejsze
[edytuj] Odznaczeni w latach 1705–1795 obywatele polscy
 |
Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Uwaga: Aby ułatwić pracę, dodaj do szablonu parametr |data=2012-01 |
Układ chronologiczny, układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita).
[edytuj] Odznaczeni w latach 1807–1831 obywatele polscy, poddani Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego (kongresowego)
|
|
Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Uwaga: Aby ułatwić pracę, dodaj do szablonu parametr |data=2012-01 |
Układ chronologiczny, układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Księstwo Warszawskie).
- Józef Wybicki, 1807
- Stanisław Breza, 1809
- Jan Paweł Łuszczewski, 1809
- Ignacy Raczyński, 1809
- Dominik Hieronim Radziwiłł, 1811
- Michał Kochanowski, 1812
- Tadeusz Matuszewicz, 1812
- Ignacy Sobolewski, 1812
- Stanisław Kostka Zamoyski, 1812
- Adam Jerzy Czartoryski, 1815
- Jan Henryk Dąbrowski, 1815
- Stanisław Mokronowski, 1815
- Tadeusz Antoni Mostowski, 1815
- Antoni Henryk Radziwiłł, 1815
- Karol Sierakowski, 1815
- Józef Wielhorski, 1815
- Józef Zajączek, 1815
- Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki, 1816
- Stanisław Staszic, 1816
- Maurycy Hauke, 1829
- Wincenty Krasiński, 1829
- Aleksander Różniecki, 1829
- Jan Paweł Woronicz, 1829
- Stefan Grabowski 1830
[edytuj] Odznaczeni w latach 1705–1831 cudzoziemcy
|
|
Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Uwaga: Aby ułatwić pracę, dodaj do szablonu parametr |data=2012-01 |
Układ chronologiczny – układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (I Rzeczpospolita) oraz Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (Księstwo Warszawskie).
- Iwan Mazepa, 1705
- Aleksandr Mienszykow, 1705
- Anikita Repnin, 1705
- Piotr I Wielki, 1713
- Fryderyk IV, król Danii 1730
- Heinrich von Brühl, 1731
- Ferdynand Kettler, 1731
- Burkhard Christoph Münnich, 1735
- Ludwik Ernest Saxe-Gotha-Altenburg, 1738
- Cyryl Razumowski, 1748
- Karl von Thurn und Taxis, 1750
- Fryderyk August Wettin, 1751
- Iwan Szuwałow, 1754
- Otto Magnus von Stackelberg, 1773
- Karol Chrystian Józef Wettin, 1755
- Katarzyna II Wielka, 1775
- Maksymilian Wettin, 1762
- Wasilij Engelhard, 1775
- Grigorij Potiomkin, 1776
- Teodor Glebow, 1776
- Michaił Kreczetnikow, 1776
- Nikołaj Zagrażskij, 1776
- Aleksander Tormasow, 1792
- Piotr Matlew, 1793
[edytuj] Odznaczeni w latach 1921–1939 obywatele polscy (lista pełna)
Układ chronologiczny, układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (II Rzeczpospolita).
- Józef Piłsudski, 1921 (z urzędu)
- Oswald Balzer, 1921
- Edmund Dalbor, 1921
- Józef Haller, 1921
- Zygmunt Łoziński, 1921
- Antoni Osuchowski, 1921
- Wojciech Trąmpczyński, 1921
- Zygmunt Zieliński, 1921
- Ignacy Jan Paderewski, 11 lipca 1921
- Kazimierz Morawski, 1921
- Wincenty Witos, 1921 (order utracił w 1932, przywrócony w 1939)
- Gabriel Narutowicz, grudzień 1922 (z urzędu)
- Stanisław Wojciechowski, 1922 (z urzędu)
- Władysław Grabski, 12 kwietnia 1924
- Aleksander Kakowski, 1925
- Ignacy Mościcki, 1926 (z urzędu)
- Kazimierz Bartel, 1932
- August Hlond, 1932
- Bronisław Pieracki, 17 czerwca 1934 (pośmiertnie)
- Walery Sławek, 1935
- Adam Stefan Sapieha, 1936
- Edward Śmigły-Rydz, 1936
- Stanisław Car, 1938 (pośmiertnie)
- Józef Beck, 9 października 1938
[edytuj] Odznaczeni w latach 1939–1990 przez władze RP na uchodźstwie obywatele polscy
Układ chronologiczny, układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (władze RP na uchodźstwie).
- Władysław Raczkiewicz, 1939 (z urzędu)
- Herman Lieberman, 1941 (pośmiertnie)
- Władysław Sikorski, 1943 (pośmiertnie)
- August Zaleski, 1947 (z urzędu)
- Tadeusz Tomaszewski, 1950
- Eustachy Sapieha, 7 sierpnia 1959
- Michał Karaszewicz-Tokarzewski, 23 maja 1964
- Stanisław Ostrowski, 1972 (z urzędu)
- Edward Raczyński, 1979 (z urzędu)
- Kazimierz Sabbat, 1986 (z urzędu)
- Ryszard Kaczorowski, 19 lipca 1989 (z urzędu)
- Władysław Rubin, 10 października 1990 (ostatnie nadanie Orderu przez Prezydenta RP na Uchodźstwie)
[edytuj] Odznaczeni w latach 1921–1989 cudzoziemcy
Układ chronologiczny – układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (II Rzeczpospolita) oraz Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (władze RP na uchodźstwie).
- król Albert I, 1921
- Ferdynand Foch, 1921
- Joseph Joffre, 1921
- Philippe Petain, 1921
- Alexandre Millerand, 1921
- Hirohito, 1922
- Achille Ratti, 25 stycznia 1922
- Thomas Woodrow Wilson, 1922
- cesarz Yoshihito, 1923
- Benito Mussolini, 1923
- Gaston Doumergue, 1924
- Tomasz Masaryk, 1925
- Borys III, 1927
- Reza Szach Pahlawi, 1927
- król Amanullah, 1928
- Miklós Horthy, 1929
- Haakon VII, 1930
- Haile Sellasie, 1930
- Albert Lebrun, 1932
- Konstantin Päts, 1934
- Per Svinhufvud, 1935
- Galeazzo Ciano, 1938
- Johan Laidoner, 1938
- Manuel Avila Camacho, 1942
- Biszara al-Churi, 1946
- Abd al-Ilah, 1947
- Carlo Chiarlo, 20 lutego 1951
- Gustaw V
- Henri Le Rond
- Albert Lebrun
- Lauri Relander
- Raymond Poincaré
- kardynał Pietro Gasparri
- Wiktor Emanuel III
[edytuj] Odznaczeni po 1992 r. obywatele polscy (lista pełna)
Układ chronologiczny wg kolejności nadania Orderu – układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita).
- Lech Wałęsa, 23 grudnia 1992 (z urzędu)
[edytuj] Przez Prezydenta Lecha Wałęsę (1992–1995)
Rok 1993
- Jan Paweł II, 3 maja (pierwszy kawaler orderu po jego reaktywacji w 1992)
Rok 1994
- Stanisław Maczek, 19 stycznia
- Witold Lutosławski, 19 stycznia
- Adam Bień, 3 maja
- Aleksander Gieysztor, 3 maja
- Czesław Miłosz, 3 maja
- Zofia Morawska, 3 maja
- Jan Nowak-Jeziorański, 3 maja
- Stanisław Stomma, 3 maja
- Jerzy Turowicz, 3 maja
- Stefan Wyszyński, 3 maja (pośmiertnie)
Rok 1995
- Stanisław Broniewski, 3 maja
- Jan Karski, 3 maja
- Jan Tomasz Zamoyski, 3 maja
- Barbara Skarga, 3 maja
- Władysław Anders, 11 listopada (pośmiertnie)
- Tadeusz Bór-Komorowski, 11 listopada (pośmiertnie)
- Leopold Okulicki, 11 listopada (pośmiertnie)
- Stefan Rowecki, 11 listopada (pośmiertnie)
- Jan Rzepecki, 11 listopada (pośmiertnie)
- Kazimierz Sosnkowski, 11 listopada (pośmiertnie)
- Jan Skorobohaty-Jakubowski, 29 listopada (pośmiertnie)
- Adolf Bniński, 29 listopada (pośmiertnie)
- Cyryl Ratajski, 29 listopada (pośmiertnie)
- Jan Piekałkiewicz, 29 listopada (pośmiertnie)
- Jan Stanisław Jankowski, 29 listopada (pośmiertnie)
- Stefan Korboński, 29 listopada(pośmiertnie)
- Władysław Bartoszewski, 1 grudnia
- Zbigniew Brzeziński, 1 grudnia
- Tadeusz Mazowiecki, 1 grudnia
- Elżbieta Zawacka, 1 grudnia
- Tadeusz Żenczykowski, 1 grudnia
- Aleksander Kwaśniewski, 23 grudnia (z urzędu)
[edytuj] Przez Prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego (1995–2005)
Rok 1996
- Mira Zimińska-Sygietyńska, 21 lutego
- Włodzimierz Reczek, 27 lutego
- Franciszek Kamiński, 3 maja
- Stanisław Lem, 12 września
- Kajetan Dzierżykraj-Morawski, 11 listopada (pośmiertnie)
- Eugeniusz Kwiatkowski, 11 listopada (pośmiertnie)
- Tadeusz Pełczyński, 11 listopada (pośmiertnie)
- Kazimierz Pużak, 11 listopada (pośmiertnie)
Rok 1997
- Stefan Swieżawski, 3 maja
- Wojciech Korfanty, 21 czerwca (pośmiertnie)[10]
- Leszek Kołakowski, 11 listopada[11]
Rok 1998
- Jacek Kuroń, 6 marca[12]
- Karol Modzelewski, 6 marca[12]
- Marek Edelman, 14 kwietnia
- Gustaw Herling-Grudziński, 5 czerwca
- Andrzej Ciechanowiecki, 15 sierpnia
- Zbigniew Herbert, 1998 (pośmiertnie); akt wręczenia 3 maja 2007[13]
Rok 1999
- Józef Tischner, 14 września
- Bolesław Wierzbiański, 23 września
- Krzysztof Skubiszewski, 7 grudnia
Rok 2002
- Jan Kułakowski, 3 maja
- Bronisław Geremek, 11 listopada
Rok 2003
- Irena Sendlerowa, 10 listopada
Rok 2004
- Jerzy Kłoczowski, 11 listopada
Rok 2005
- Wiesław Chrzanowski, 3 maja
- Leszek Balcerowicz, 11 listopada
- Krzysztof Penderecki, 11 listopada
- Lech Kaczyński, 23 grudnia (z urzędu)
[edytuj] Przez Prezydenta Lecha Kaczyńskiego (2005–2010)
Rok 2006
- Ignacy Tokarczuk, 3 maja
- Anna Walentynowicz, 3 maja
- Andrzej Gwiazda, 3 maja
- August Emil Fieldorf, 30 lipca (pośmiertnie)
- Witold Pilecki, 30 lipca (pośmiertnie)
- Jan Józef Lipski, 23 września (pośmiertnie)
- Andrzej Maria Deskur, 12 października
- Kazimierz Majdański, 11 listopada
Rok 2007
- Łukasz Ciepliński, 3 maja (pośmiertnie)
Rok 2008
- Gustaw Holoubek, 12 marca (pośmiertnie)
- Stanisław Brzóska, 23 maja (pośmiertnie)
- Wincenty Kwieciński, 15 sierpnia (pośmiertnie)
- Franciszek Niepokólczycki, 15 sierpnia (pośmiertnie)
- Bogusław Nizieński, 25 sierpnia
- Henryk Gulbinowicz, 17 października
- Zbigniew Religa, 18 listopada
Rok 2009
- Andrzej Stelmachowski, 15 kwietnia (pośmiertnie)
- Jan Olszewski, 3 maja
- Jerzy Popiełuszko, 13 października (pośmiertnie)[14]
- Józef Glemp, 21 grudnia
Rok 2010
- Henryk Sławik, 25 lutego[15] (pośmiertnie)
- Stefan Starzyński, 28 marca (pośmiertnie)
- Bronisław Komorowski, 6 sierpnia (z urzędu)
[edytuj] Przez Prezydenta Bronisława Komorowskiego (od 2010)
Rok 2010
- Ignacy Skorupka, 15 sierpnia (pośmiertnie)
- Gerard Labuda, 8 października (pośmiertnie)
- Stefan Stuligrosz, 10 października
- Jan Ekier, 21 października
- Henryk Mikołaj Górecki, 21 października
- Henryk Samsonowicz, 22 października
- Jan Krzysztof Bielecki, 10 listopada
- Aleksander Hall, 10 listopada
- Adam Michnik, 10 listopada
- Alojzy Orszulik, 10 listopada
Rok 2011
- Wisława Szymborska, 17 stycznia[16]
- Andrzej Wajda, 21 marca[17]
- Zbigniew Radwański, 29 kwietnia[18]
- Zbigniew Romaszewski, 10 listopada
- Tadeusz Gocłowski, 10 listopada
- Andrzej Wielowieyski, 10 listopada
[edytuj] Odznaczeni po 1992 r. cudzoziemcy (lista pełna)
Układ chronologiczny wg kolejności nadania Orderu – układ alfabetyczny zob. Kategoria:Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita).
[edytuj] Przez Prezydenta Lecha Wałęsę (1992–1995)
Rok 1993
- król Karol XVI Gustaw, 16 września
- Václav Havel, 18 października
- Mauno Henrik Koivisto, 25 października
- Süleyman Demirel, 28 października
Rok 1994
- Árpád Göncz, 17 marca
- królowa Beatrycze, 29 września
Rok 1995
- król Harald V, 9 marca
- królowa Małgorzata II, 19 kwietnia
[edytuj] Przez Prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego (1995–2005)
Rok 1996
- Algirdas Brazauskas, 28 lutego
- królowa Elżbieta II, 25 marca
- Oscar Luigi Scalfaro, 4 czerwca
- Jacques Chirac, 12 września
- Konstantinos Stefanopulos, 21 października
Rok 1997
- Martti Ahtisaari, 17 kwietnia
- Guntis Ulmanis, 28 kwietnia
- Leonid Kuczma, 16 maja
- Michal Kováč, 18 sierpnia[19]
- Jorge Sampaio, 25 sierpnia
Rok 1998
- Lennart Meri, 27 kwietnia
- Gustaw Herling-Grudziński, 5 czerwca
- Andrzej Ciechanowiecki, 15 sierpnia
- Thomas Klestil, 20 sierpnia
- Helmut Kohl, 29 września
Rok 1999
- Valdas Adamkus, 31 marca
- król Albert II, 10 maja
- królowa Paola, 10 maja
- Lane Kirkland, 17 sierpnia (pośmiertnie)
Rok 2000
- Carlo Azeglio Ciampi, 10 marca
Rok 2001
- Tarja Halonen, 18 kwietnia
- Bohdan Osadczuk, 3 maja
- król Jan Karol I, 14 maja
- królowa Zofia, 14 maja
- Ferenc Mádl, 26 czerwca
Rok 2002
- Fernando Henrique Cardoso, 21 lutego
- Johannes Rau, 4 marca
- Gerhard Schröder, 4 marca
- Arnold Rüütel, 12 marca
- Rudolf Schuster, 22 kwietnia
- Nursułtan Nazarbajew, 20 maja
- cesarz Akihito, 3 lipca
- cesarzowa Michiko, 3 lipca
- Milan Kučan, 10 września
Rok 2003
- Vaira Vīķe-Freiberga, 19 lutego
- Karl Dedecius, 3 maja
- królowa Sonja, 15 września
- Ion Iliescu, 6 października
Rok 2004
- Robert Koczarian, 30 sierpnia
- Roh Moo-hyun, 3 grudnia
- Kwon Yang-suk, 3 grudnia
Rok 2005
- Wiktor Juszczenko, 11 kwietnia
- Horst Köhler, 30 sierpnia
[edytuj] Przez Prezydenta Lecha Kaczyńskiego (2005–2010)
Rok 2007
- Abdullah bin Abdulaziz Al Saud, 25 czerwca
- Václav Klaus, 10 lipca
- Ronald Reagan, 10 lipca (pośmiertnie)
Rok 2009
- Edward Fenech Adami, 23 stycznia
- Ivan Gašparovič, 21 lutego
- Traian Băsescu, 9 marca
- László Sólyom, 20 marca
[edytuj] Przez Prezydenta Bronisława Komorowskiego (od 2010)
Rok 2011
- królowa Sylwia, 29 kwietnia[20]
[edytuj] Żyjący Polacy, Damy oraz Kawalerowie Orderu Orła Białego
Wśród 31 żyjących osób narodowości polskiej odznaczonych Orderem jest 30 mężczyzn i 1 kobieta.
- Leszek Balcerowicz, 11 listopada 2005
- Władysław Bartoszewski, 1 grudnia 1995
- Jan Krzysztof Bielecki, 10 listopada 2010
- Zbigniew Brzeziński, 1 grudnia 1995
- Wiesław Chrzanowski, 3 maja 2005
- Andrzej Ciechanowiecki, 15 sierpnia 1998
- Jan Ekier, 21 października 2010
- Józef Glemp, 21 grudnia 2009
- Tadeusz Gocłowski, 10 listopada 2011
- Henryk Gulbinowicz, 17 października 2008
- Andrzej Gwiazda, 3 maja 2006
- Aleksander Hall, 10 listopada 2010
- Jerzy Kłoczowski, 11 listopada 2004
- Bronisław Komorowski, 6 sierpnia 2010 (z urzędu)
- Aleksander Kwaśniewski, 23 grudnia 1995 (z urzędu)
- Tadeusz Mazowiecki, 1 grudnia 1995
- Adam Michnik, 10 listopada 2010
- Karol Modzelewski, 6 marca 1998
- Bogusław Nizieński, 25 sierpnia 2008
- Jan Olszewski, 3 maja 2009
- Alojzy Orszulik, 10 listopada 2010
- Krzysztof Penderecki, 11 listopada 2005
- Zbigniew Radwański, 3 maja 2011
- Zbigniew Romaszewski, 10 listopada 2011
- Henryk Samsonowicz, 22 października 2010
- Stefan Stuligrosz, 10 października 2010
- Wisława Szymborska, 17 stycznia 2011
- Ignacy Tokarczuk, 3 maja 2006
- Andrzej Wajda, 21 marca 2011
- Lech Wałęsa, 23 grudnia 1992 (z urzędu)
- Andrzej Wielowieyski, 10 listopada 2011
[edytuj] Osoby, które oficjalnie odmówiły przyjęcia Orderu Orła Białego
Jedyną dotychczas osobą, która odmówiła przyjęcia Orderu Orła Białego był Jerzy Giedroyc, 1994[21].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Pierwszy Order Orła Białego nadał August II Mocny hetmanowi Iwanowi Mazepie już 22 października 1703 roku, order został w 1705 ustanowiony pod pozorem odnowienia. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 137.
- ↑ Статут Императорского и Царского ордена Белого Орла
- ↑ 19. posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 10 marca 2011. [dostęp 11 marca 2011].
- ↑ Prof. Skarga rezygnuje z kapituły Orderu Orła Białego
- ↑ Geremek nie złoży kolejnych oświadczeń – – Wywiady – Opinie w RMF24
- ↑ Witryna Prezydent.pl "Kapituły Orderów" Dostęp 14.10.2009
- ↑ Abp Ignacy Tokarczuk nie jest już członkiem Kapituły Orderu Orła Białego. Prezydent.pl, 5 lutego 2009. [dostęp 2009-10-17].
- ↑ wiadomosci.dziennik.pl/: Order dla Michnika i Bieleckiego. Kapituła się sypie. [dostęp 20.11.2010].
- ↑ Prezydent powołał członków Kapituły Orderu Orła Białego. prezydent.pl, 28 lutego 2011. [dostęp 28 lutego 2011].
- ↑ M.P. z 1997 r. Nr 45, poz. 442
- ↑ M.P. z 1998 r. Nr 6, poz. 109
- ↑ 12,0 12,1 M.P. z 1998 r. Nr 16, poz. 250
- ↑ Wdowa po Zbigniewie Herbercie odmówiła w 1998 przyjęcia orderu z rąk prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego (30 lipca 1998), ponowne wręczenie dokonane zostało przez Lecha Kaczyńskiego 3 maja 2007 – [1]
- ↑ Order Orła Białego dla Księdza Jerzego Popiełuszki. prezydent.pl, 2009-10-19. [dostęp 19 października 2009].
- ↑ Ordery dla zapomnianych bohaterów Polski i Węgier / Ordery i odznaczenia / Aktywność / Prezydent RP Lech Kaczyński
- ↑ Prezydent odznaczył ludzi kultury. Prezydent.pl. [dostęp 2011-06-20].
- ↑ Prezydent odznaczył twórców kultury. Prezydent.pl, 2011-03-21. [dostęp 2011-06-20].
- ↑ M.P. z 2011 r. Nr 73, poz. 716
- ↑ M.P. z 1997 r. Nr 83, poz. 811
- ↑ M.P. z 2011 r. Nr 73, poz. 718
- ↑ Marek Henzler: Orła cień. 2005-11-02. [dostęp 2 listopada 2005].
[edytuj] Bibliografia
- "Za Ojczyznę i Naród. 300 lat Orderu Orła Białego", ARX REGIA Ośrodek Wydawniczy Zamku Królewskiego w Warszawie, Warszawa 2005 (ISBN 83-7022-151-3)
- Wanda Bigoszewska "Polskie ordery i odznaczenia", Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989 (ISBN 83-223-2287-9)
- Stefan Oberleitner "Polskie ordery odznaczenia i niektóre wyróżnienia zaszczytne 1705-1990", Wydawnictwo "Kanion", Zielona Góra 1992 (ISBN 83-85571-00-7)
- Zbigniew Puchalski "Dzieje polskich znaków zaszczytnych", Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1998 (ISBN 83-7059-388-7)
- Zbigniew Puchalski, Ireneusz J. Wojciechowski "Ordery i odznaczenia polskie i ich kawalerowie", Krajowa Agencja Wydawnicza RSW "Prasa-Książka-Ruch", Warszawa 1987 (ISBN 83-03-02143-5)
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Order Orła Białego. prezydent.pl. [dostęp 18.10.2009].
- Lista osób odznaczonych w latach 1992-2005 (.pdf) – prezydent.pl
- Lista osób odznaczonych przez Lecha Kaczyńskiego (.rtf) – prezydent.pl
- Jan Pruszyński "Order Orła Białego w Rzeczypospolitej" (dostęp 18.10.2009)
- Mustimus (wg Z. Puchalski "Dzieje polskich znaków zaszczytnych" i E. Potkowski "Zakony rycerskie.Polskie dzieje") "Order Orła Białego" (dostęp 18.10.2009)
