Leopold Zborowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Modigliani: Portret Leopolda Zborowskiego (1919)
Modigliani: Portret Leopolda Zborowskiego, (1918)

Leopold Zborowski (ur. 1889 w Zaleszczykach, zm. 1932 w Paryżu) – polski marszand i poeta pochodzenia żydowskiego. Opiekun żydowskich malarzy imigrantów, określanych przez historyka sztuki André Warnoda jako École de Paris.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Zborowski zamieszkał w Paryżu w roku 1913. Początkowo był bukinistą i zarabiał na życie handlem książkami i grafiką. Potem zajął się handlem obrazami, korzystając ze stosunków w paryskiej Akademii Sztuk Pięknych. Jako bywalec kawiarni La Rotonde w dzielnicy Montparnasse, będącej miejscem spotkań malarzy paryskiej bohemy, poznał Mojżesza Kislinga, wychowanka profesora Józefa Pankiewicza z krakowskiej ASP, a za jego pośrednictwem malarzy ówczesnej awangardy. Wkrótce stworzył galerię malarstwa, promującą twórczość takich artystów, jak Marc Chagall, Alexej von Jawlensky, Paul Klee, Pablo Picasso, Paul Cézanne, André Derain, Aristide Maillol, Maurice de Vlaminck, Georges Rouault i Maurice Utrillo. Promował też malarzy polskich.

W marcu 1916 roku poznał Amadeo Modiglianiego, z którym pozostał w długiej przyjaźni i zaczął kupować jego dzieła. Modigliani namalował kilka portretów Zborowskiego, który opiekował się chorym artystą. W tym samym roku Zborowski wyjechał z żoną i Lunią Czechowską, żoną polskiego emigranta, do Nicei i Cagnes-sur-Mer.

Zborowski był organizatorem pierwszych wystaw Amadeo Modiglianiego w Paryżu 1917, 1921, 1924) i w Londynie 1919. Po zgonie Modiglianiego w roku 1920 Zborowski przejął wszystkie pozostawione przez artystę obrazy i rzeźby, a pracownię malarza zajął wychowanek Józefa Pankiewicza, Jan Wacław Zawadowski z Krakowa.

Zborowski zaopiekował się też białoruskim malarzem Chaimem Soutinem, zapewnił mu w roku 1918 pobyt w pirenejskim Céret, gdzie Soutine stworzył cykl krajobrazów.

W niektórych publikacjach można przeczytać, że Zborowski rozstał się z Anną Sierzpowską i związał się z Paulette Jourdain. Wbrew tym pogłoskom, Leopold nigdy nie opuścił swojej żony. Zborowscy traktowali Paulette bardzo familijnie i młoda Bretonka długo mieszkała pod ich dachem. Anna Zborowska latami pomagała mężowi w prowadzeniu interesów marszanda , a kiedy ten ciężko zachorował- całkowicie przejęła jego obowiązki.

W roku 1926 znaczne dochody umożliwiły Zborowskiemu wynajęcie domu w Le Blanc (Indre), małej miejscowości leżącej nad rzeką Creuse. Zborowski oddał ów dom do dyspozycji artystów, których starał się promować.

Światowy kryzys ekonomiczny w 1929 odbił się również na handlu dziełami sztuki. Po ciężkiej chorobie Zborowski zmarł w roku 1932 i został pochowany w grobie dla ubogich.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zofia Baranowicz, Polska awangarda artystyczna, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1979, ISBN 83-221-0074-4
  • Lila Dmochowska, Leopold Zborowski- poeta, miesięcznik "Odra"7-8/2012, s.96-102.
  • Lila Dmochowska, Anna Sierzpowska- Zborowska- polska protektorka i modelka Modiglianiego, kwartalnik "Q-art" nr 3/2012, s.34-53.