Lipa srebrzysta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lipa srebrzysta
Tilia-tomentosa.JPG
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd ślazowce
Rodzina ślazowate
Rodzaj lipa
Gatunek lipa srebrzysta
Nazwa systematyczna
Tilia tomentosa Moench
Verz. ausland. Baume 136-137. 1785
Synonimy

Tilia argentea Desf. ex DC.[2]

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwitnąca lipa srebrzysta
Lipa srebrzysta jesienią

Lipa srebrzysta, lipa węgierska (Tilia tomentosa Moench) – gatunek drzewa należący do rodziny ślazowatych. Występuje w Europie Środkowej, w Europie południowo-zachodniej i w Turcji[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Duże drzewo liściaste, osiągające wysokość do 30 m. Korona szerokości 15-20 m jest regularna, początkowo szerokostożkowata, później zamknięta, jajowato sklepiona do kulistej. Kora srebrzystoszara, podłużnie, płytko bruzdowana.
Liście
sercowate, ciemnozielone, od spodu biało filcowane (włoski gwiaździste), jesienią żółte, zimą opadają.
Kwiaty
żółtawe, po 5-10 w zwisających gwiaździsto owłosionych wierzchołkach.
Owoc
Orzech, kulisty, filcowato owłosiony, słabo żeberkowany.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Siedlisko: stanowiska słoneczne, odporna na mrozy, ciepłolubna, w lecie dobrze znosi suszę lepiej niż inne lipy, odporna na warunki miejskie, stosunkowo odporna na przemysłowe zanieczyszczenie powietrza, na choroby i owady. Kwitnie późno, lipiec – początek sierpnia.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Posiada formę "Petiolaris" o zwisających pędach zwaną lipą długoogonkową[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Roślina ozdobna: często sadzona w parkach, a także przy domach, drogach i alejach.
  • Z drewna wypala się węgiel drzewny stosowany w lecznictwie.
  • Roślina miododajna
  • Sztuka kulinarna: z kwiatostanów lipy można przyrządzać wartościową herbatę, z nasion można otrzymywać bardzo dobry olej jadalny, jednak szybko jełczejący.
  • Jej miękkie drewno ma zastosowanie w rzeźbiarstwie i jest przydatne na wyroby tokarskie. Z drewna lipowego wykonano np. ołtarz Wita Stwosza i liczne rzeźby w kościołach. Wykonuje się z niego okleiny, zapałki, przyrządy kreślarskie, zabawki, modele i formy odlewniczne. Nie nadaje się w budownictwie na elementy zewnętrzne.
  • Z jej łyka wytwarza się plecionki i maty.
  • Wykorzystuje się ją do wytwarzania preparatów kosmetycznych

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-02].
  2. 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-09-24].
  3. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jindřich Krejča, Jan Macků: Atlas roślin leczniczych. Warszawa: Zakł. Nar. im. Ossolińskich, 1989. ISBN 83-04-03281-3.
  2. Anna Mazerant-Leszkowska: Mała księga ziół. Warszawa: Inst. Wyd. Zw. Zawodowych, 1990. ISBN 83-202-0810-6.
  3. Helmut Pirc, Maria Kaczorowska: Drzewa od A do Z. Warszawa: Klub dla Ciebie, 2006. ISBN 83-7404-323-7.
  4. Eva Dreyer, Helena Terpińska-Ostrowska, Wolfgang Dreyer: Drzewa i krzewy : szybkie i proste rozpoznawanie gatunków. Warszawa: Delta W-Z, 2005. ISBN 83-7175-381-0.