Ślazowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ślazowate
Ślaz zaniedbany
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd ślazowce
Rodzina ślazowate
Nazwa systematyczna
Malvaceae Juss.
Gen. Pl.: 271. 4 Aug 1789, nom. cons.
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Malvaviscus arboreus

Ślazowate, malwowate (Malvaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu ślazowców (Malvales). Są to rośliny zielne, krzewy i drzewa szeroko rozprzestrzenione na kuli ziemskiej, we wszystkich niemal strefach klimatycznych. Większość gatunków występuje w strefie tropikalnej. W Polsce występują dziko lub jako rośliny uprawiane lub dziczejące gatunki z rodzajów: anoda (Anoda), ketmia (Hibiscus), malwa (Alcea), prawoślaz (Althaea), ślaz (Malva), ślazówka (Lavatera), ślęzawa (Malope), zaślaz (Abutilon)[2].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny zielne, krzewy lub drzewa.
Liście
Ulistnienie skrętoległe lub nakrzyżległe. Liście zazwyczaj zgięte wzdłuż nerwu, o całych brzegach lub ząbkowanych. Nerwacja pierzasta drugorzędna.
Kwiaty
Kwiatostan to zmodyfikowana wierzchotka na ogół z trzema podsadkami na szypułce z kwiatem szczytowym, dwiema naprzeciwległymi podsadkami i gałęziami kwiatostanu. Czasami całość zredukowana do pojedynczego kwiatu i zrośniętego kieliszka. Kielich zaworowy. Korona zrosłopatkowa zachodząca dachówkowo. Pręciki i słupki na wypukłym dnie kwiatowym są wyżej niż nasada okwiatu. Liczne zrośnięte pręciki w pięciu grupach, ale zasadniczo dwa razy licznijsze od płatków korony i są na obrzeżach kwiatu. Słupki zrośnięte. Znamię na ogół suche.
Owoc
Na ogół torebka.
Biologia
Produkują cyklopropenowe kwasy tłuszczowe i chinony z terpenoidów[1].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna rodziny według APweb (2001...) (aktualizowany system APG II)
ślazowce

Neuradaceae




wawrzynkowate Thymelaeaceae




Sphaerosepalaceae



arnotowate Bixaceae




czystkowate Cistaceae




Sarcolaenaceae



dwuskrzydlcowate Dipterocarpaceae






Cytinaceae



Muntingiaceae




ślazowate Malvaceae





Podział rodziny według APweb (2001...) (aktualizowany system APG II)

Do rodziny należą 243 rodzaje zawierające ponad 4225 gatunków. W dawniejszych systemach klasyfikacyjnych wiele z tych grup wyróżnianych było w randze odrębnych rodzin, jednak w świetle współczesnej wiedzy tradycyjnie wyróżniane taksony miały charakter parafiletyczny lub polifiletyczny. W obrębie rodziny wyróżnia się obecnie 9 grup roślin w randze podrodzin[1].

ślazowate


Grewioideae



Byttnerioideae dawniej w zatwarowatych (Sterculiaceae)





Brownlowioideae dawniej w lipowatych (Tiliaceae) lub Brownlowiaceae



Dombeyoideae dawniej w zatwarowatych Sterculiaceae



Helicteroideae dawniej w zatwarowatych Sterculiaceae



Sterculioideae dawniej w zatwarowatych Sterculiaceae



lipowe (Tilioideae) dawniej jako Tiliaceae




ślazowe (Malvoideae) dawniej Malvaceae



wełniakowe (Bombacoideae) dawniej wełniakowate (Bombacaceae)





Wykaz rodzajów[3]

Podrodzina Grewioideae Hochreutiner

Należy tu ok. 25 rodzajów z 770 gatunkami występującymi w strefie międzyzwrotnikowej[1].

Podrodzina Byttnerioideae Hochreutiner

Należy tu ok. 26 rodzajów z 650 gatunkami występującymi w strefie międzyzwrotnikowej, a szczególnie w Ameryce Południowej[1].

Podrodzina Brownlowioideae Burret

Należy tu 8–9 rodzajów z 68 gatunkami. Takson opisywany także w randze odrębnej rodziny Berryaceae Doweld lub Brownlowiaceae Cheek[1].

Podrodzina Dombeyoideae Beilschmied

Należy tu 20–21 rodzajów z 381 gatunkami. Takson wyróżniany czasem jako odrębna rodzina Dombeyaceae Desfontaines. Rośliny występują głównie w Afryce i południowej Azji, szczególnie licznie na Madagakarze i Maskarenach[1].

Podrodzina Helicteroideae Meisner

Należy tu 8–10 rodzajów z 95 gatunkami. Takson opisywany był jako odrębna rodzina Durionaceae Cheek, Helicteraceae J. Agardh i Triplochitonaceae Schumann. Zaliczane tu rośliny występują w tropikach, zwłaszcza w Azji południowo-wschodniej[1].

Podrodzina Sterculioideae Burnett

Należy tu 12 rodzajów z 430 gatunkami. Takson opisywany był jako odrębna rodzina Sterculiaceae Salisbury. Zaliczane tu rośliny występują w strefie międzyzwrotnikowej[1].

Podrodzina Tilioideae Arnott – lipowe

Należą tu 3 rodzaje z 50 gatunkami. Takson opisywany był jako odrębna rodzina Tiliaceae Jussieu[1].

Podrodzina Malvoideae Burnett – ślazowe

Podrodzina obejmująca 78 rodzajów z 1670 gatunkami. Opisywana w niektórych systemach jako rodzina ślazowatych Malvaceae sensu stricto (np. w systemie Reveala).
  • Plemię Hibisceae
  • Plemię Malveae

Podrodzina Bombacoideae Burnett – wełniakowe

Podrodzina obejmująca 90 gatunków grupowanych w 16 do 28 rodzajów (w zależności od ujęcia systematycznego). Opisywana w niektórych systemach jako rodzina wełniakowatych Bombacaceae Kunth.
Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Malvanae Takht., rząd ślazowce (Malvales Dumort.), podrząd Malvineae Rchb., rodzina ślazowate (Malvaceae Juss.)[4].

Rodzina ślazowatych według Reveala jest wąsko wydzielona i odpowiada podrodzinie Malvoideae według ujęcia Angiosperm Phylogeny Website.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-19].
  2. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  3. United States Department of Agriculture Agricultural Research Service: Family: Malvaceae Juss. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-19].
  4. Crescent Bloom: Malvaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-02-19].