Małpy człekokształtne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Małpy człekokształtne
Hominoidea
Gray, 1825
Szympans – genetycznie najbliższy człowiekowi
Szympans – genetycznie najbliższy człowiekowi
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd Haplorrhini
Nadrodzina człekokształtne
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Człekokształtne (Hominoidea) – nadrodzina naczelnych, w której skład wchodzą człowiekowate (hominidy)[1] oraz gibonowate.

Według obecnych przypuszczeń ostatni wspólny przodek tej grupy żył 15-20 mln lat temu, kiedy to linia ewolucyjna prowadząca do gibonowatych oddzieliły się od linii człowiekowatych[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie ze współczesną klasyfikacją, do tej grupy należą dwie rodziny:

Oprócz tych dwóch rodzin, do człekokształtnych zalicza się następujące wymarłe rodziny:

Spośród najwcześniejszych człekokształtnych warto wymienić rodzaje: Propliopithecus, Aegyptopithecus, Oligopithecus, Pliopithecus, Proconsul, Ramapithecus, Kenyapithecus, Dryopithecus.

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Małpy człekokształtne różnią się od innych gatunków naczelnych brakiem ogona, większą długością kończyn przednich w porównaniu do tylnych oraz bardzo ruchliwymi dłońmi i ramionami. Jest dla nich charakterystyczny także duży, o złożonej strukturze mózg. Czaszka małpy człekokształtnej ma wydatne wały nadoczodołowe[4]. Oprócz ludzi, wszystkie inne rodzaje z nadrodziny człekokształtnych mają jedynie częściową umiejętność stania na dwóch nogach, budowa poszczególnych kości kręgosłupa sprawia, że nie jest to ich normalna postawa.

Information icon.svg Zobacz też: dwunożność.

Gatunki żyjące częściowo na ziemi, jak szympansy, lub całkowicie na ziemi, jak goryle, także ze względu na długość kończyn górnych chodzą zwykle na czterech kończynach, opierając się na kostkach zgiętych palców[1].

Matka i dzieci[edytuj | edytuj kod]

U małp człekokształtnych dzieci rodzą się całkowicie bezradne, potrzebna jest im długa opieka. Okres ten może trwać miesiące, a nawet kilka lat. Nawet jeśli młode będą w stanie zadbać o siebie same, pozostają w bliskim kontakcie z matką. W ciągu kilku lat, w zależności od gatunku, młode naczelne nie tylko znajdują się pod opieką matki, ale także przechodzą u niej kurs nauki życia.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Primates. W: Encyclopaedia Britannica. T. 18. s. 490C.
  2. Dawkins R. (2004) The Ancestor's Tale.
  3. C. Groves: Mammal Species of the World. D. E. Wilson, & Reeder, D. M. (red.). s. 178–184.
  4. Biologia. Czesław Jura, Jacek Godula (redaktorzy). Wyd. VII (przekład). Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2007, s. 411. ISBN 978-83-7073-412-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • C. Groves: Mammal Species of the World. D. E. Wilson, , & Reeder, D. M, (red.). Baltimore: Johns Hopkins University Press, 2005, s. 178–184. ISBN 0-801-88221-4.
  • Primates - Hominoidea. W: Encyclopaedia Britannica. T. 18. Londyn - Chicago - Genewa - Sydney - Toronto: W. Benton, 1964, s. 490C-490D.