Maślanka wiązkowa
| Maślanka wiązkowa | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | pieczarkowce |
| Rodzina | pierścieniakowate |
| Rodzaj | maślanka |
| Gatunek | maślanka wiązkowa |
| Nazwa systematyczna | |
| Hypholoma fasciculare (Huds.) P. Kumm[2] Führ. Pilzk. (Zwickau): 21, 72 (1871) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Maślanka wiązkowa, łysiczka trująca (Hypholoma fasciculare (Huds.) P. Kumm.) – gatunek grzybów z rodziny pierścieniakowatych (Strophariaceae). We wcześniejszych klasyfikacjach zaliczany był do rodzaju Psilocybe jako łysiczka trująca (Psilocybe fascicularis).
Morfologia [edytuj]
- Kapelusz
- Średnica dochodzi do 7 cm, u młodych egzemplarzy półkolisty, następnie wypukły do płaskiego, z niewielkim wybrzuszeniem u starszych. Powierzchnia kapelusza jest sucha i gładka. Barwa żółta lub siarkowożółta, środek kapelusza pomarańczowy do rdzawobrązowego[3].
- Blaszki
- Gęsto ustawione, zaokrąglone przy trzonie. Barwa od siarkowożółtawej u młodych, poprzez brudnozielonkawą, do fioletowoczarnych u starszych egzemplarzy[3]. Zakryte cienką osłoną w bardzo młodych owocnikach.
- Trzon
- Grubość do 0,7 cm, wysokość do 10 cm. Nieregularnie cylindryczny, powyginany, wewnątrz pusty. Barwa żółtawa z lekko zielonkawym odcieniem, pokryty (zwłaszcza na dole) brunatnymi włókienkami. Uszkodzony nie zmienia zabarwienia. Trzony w wiązce owocników na dole zrośnięte[3].
- Miąższ
- Cienki i elastyczny, barwa żółtawa lub siarkowożółta, u podstawy trzony brązowa. Smak bardzo gorzki. Uszkodzony nie zmienia zabarwienia[3].
- Wysyp zarodników
- Szarofioletowy, czasami prawie czarny. Zarodniki elipsoidane, gładkie, o rozmiarach 6-8 × 4 μm[4].
Występowanie [edytuj]
Od kwietnia do grudnia w wiązkach liczących nawet po kilkadziesiąt owocników na pniakach obumarłych drzew liściastych oraz iglastych. Grzyb w Polsce pospolity[4]. Wśród grzybów rosnących kępami na pniach jest jednym z najczęstszych, czasami rośnie nawet na drewnie budowlanym. Występuje od wiosny do późnej jesieni[5].
Zmienność [edytuj]
Występuje w dwóch odmianach[2]:
- Hypholoma fasciculare var. fasciculare (Huds.) P. Kumm.;
- Hypholoma fasciculare var. pusillum J.E. Lange.
Znaczenie [edytuj]
Grzyb trujący. Powoduje głównie zaburzenia trawienne spowodowane podrażnieniem i zapaleniem śluzówki układu pokarmowego. Objawy: bóle brzucha, mdłości, wymioty, biegunka i wzdęcia. Objawy pojawiają się nie później, niż 3 godz. po spożyciu grzybów i po jakimś czasie (często już po dwóch dniach) mijają, zazwyczaj bez trwałych następstw[3]. Z powodu bardzo gorzkiego smaku zatrucia tym grzybem są jednak rzadkie[5].
Synonimy [edytuj]
- Agaricus fascicularis Huds., 1778
- Agaricus sadleri Berk. & Broome, 1879
- Clitocybe sadleri (Berk. & Broome) Sacc., 1887
- Dryophila fascicularis (Huds.) Quél., 1888
- Dryophila fascicularis (Huds.) Quél., 1888, var. fascicularis
- Geophila fascicularis (Huds.) Quél., 1886
- Hypholoma fasciculare f. sterilis J.E. Lange, 1923
- Hypholoma sulphureum G.M. Taylor & P.K. Buchanan, 1988
- Naematoloma fasciculare (Huds.) P. Karst., 1880
- Naematoloma fasciculare (Huds.) P. Karst., 1879, var. fasciculare
- Pratella fascicularis (Huds.) Gray, 1821
- Psilocybe fascicularis (Huds.) Kühner, 1980
- Psilocybe fascicularis (Huds.) Kühner, 1980, var. fascicularis
(na podstawie Species Fungorum[2])
Gatunki podobne [edytuj]
- maślanka łagodna (Hypholoma capnoides). Jest jadalna, ma blaszki niebieskawe, smak łagodny i rośnie tylko na drzewie iglastym[3].
- maślanka ceglasta (Hypholoma lateritium). Jest większa, ma intensywniejsze zabarwienie i rośnie tylko na drewnie drzew liściastych[3].
Przypisy
- ↑ Bisby, Roskov, Orrell, Nicolson, Paglinawan, Bailly, Kirk, Bourgoin, Baillargeon: 2009 Annual Checklist (ang.). W: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life [on-line]. [dostęp 24 maja 2013].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 CABI Bioscience Databases (ang.). [dostęp 2012-13-02].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ 4,0 4,1 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 5,0 5,1 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
