Maślanka ceglasta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maślanka ceglasta
Maślanka ceglasta: zdjęcie
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pierścieniakowate
Rodzaj maślanka
Gatunek maślanka ceglasta
Nazwa systematyczna
Hypholoma lateritium (Schaeff.) P. Kumm
Führ. Pilzk. (Zerbst): 72 (1871)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Hypholoma lateritium G3.jpg
Blaszki i trzon maślanki ceglastej

Maślanka ceglasta (Hypholoma lateritium (Schaeff.) P. Kumm) – gatunek grzybów z rodziny pierścieniakowatych (Strophariaceae). We wcześniejszych klasyfikacjach zaliczany był do rodzaju Psilocybe jako łysiczka ceglasta (Psilocybe lateritia)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską nadał Stanisław Chełchowski w 1898. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako bedłki ceglaste, opieńki olszowe gorzkie, bedłka ceglasta, ostrzępka ceglastawa, płomiennica rozpostarta, a Władysław Wojewoda w 2003 zaproponował nazwę łysiczka ceglasta[2].

Pozycja taksonomiczna tego gatunku nie jest jasna. W Index Fungorum rodzaj Hypholoma jest opisany jako synonim rodzaju Psilocybe, jednak dla niektórych gatunków (w tym dla maślanki ceglastej) zachowana została nazwa rodzajowa Hypholoma. Niektóre synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus carneolus Batsch
  • Agaricus lateritius Schaeff.
  • Agaricus lateritius var. pomposus (Bolton) Pers.
  • Agaricus pomposus Schumach.
  • Agaricus pomposus Bolton
  • Agaricus sublateritius Schaeff.
  • Agaricus sublateritius var. schaefferi Berk. & Broome
  • Agaricus sublateritius var. squamosus Cooke
  • Cortinarius schaefferi (Berk. & Broome) Rob. Henry
  • Deconica squamosa Cooke
  • Dryophila sublateritia (Schaeff.) Quél.
  • Geophila sublateritia (Schaeff.) Quél.
  • Hypholoma lateritium (Schaeff.) P. Kumm. var. lateritium
  • Hypholoma lateritium var. pomposum (Bolton) P. Roux & Guy Garcia
  • Hypholoma sublateritium (Schaeff.) Quél.
  • Hypholoma sublateritium f. pomposum (Bolton) Massee
  • Hypholoma sublateritium f. vulgaris Massee
  • Hypholoma sublateritium var. pomposum (Bolton) Rea
  • Hypholoma sublateritium var. schaefferi (Berk. & Broome) Sacc.
  • Hypholoma sublateritium var. squamosum (Cooke) Sacc.
  • Naematoloma sublateritium (Schaeff.) P. Karst.
  • Pratella lateritia (Schaeff.) Gray
  • Psilocybe lateritia (Schaeff.) Noordel.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 3-9 cm, za młodu półkulisty, potem łukowaty, na koniec płaski. Jest mięsisty, gładki i nagi. Podczas wilgotnej pogody lepki. Środek kapelusza ma kolor ceglastoczerwony, brzegi żółtopomarańczowy. Przy brzegach występują włóknisto-łuseczkowate, białożółtawe resztki osłony[4].

Blaszki

Gęste, początkowo koloru żółtego, potem oliwkowobrązowego, czekoladowego lub oliwkowoczarnego[4].

Trzon

Wysokość 2-4 cm, grubość 1,5-3 mm, walcowaty, z zanikającym wcześnie pierścieniem[4]. Jest włóknisty, górą bladożółty, na dole brunatny[5] .

Miąższ

Żółtawy, lekko gorzki, bez zapachu[5].

Wysyp zarodników

Oliwkowo-brunatny. Zarodniki gładkie, elipsoidalne, o rozmiarach 6-7 × 3-4 μm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

W Europie Środkowej gatunek pospolity. Rośnie zazwyczaj kępkami na próchniejących pniakach lub pniach drzew liściastych, rzadziej iglastych[6]. Czasami występuje także na ściółce drzew liściastych[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb niejadalny[5]. W medycynie ludowej był stosowany przy dolegliwościach reumatycznych, jednak jego działanie lecznicze nie zostało naukowo potwierdzone[6].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • maślanka łagodna (Hypholoma capnoides). Jest jadalna, ma blaszki koloru makowoniebieskiego i występuje na drewnie drzew iglastych[4].
  • maślanka wiązkowa (Hypholoma fasciculare) nie ma ceglastowybarwionego kapelusza, blaszki ma brudnozielonkawe, jest drobniejsza i bardziej gorzka[4].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-15].
  2. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-09-20].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  6. 6,0 6,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.