Mae West

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mae West
Mae West (1936)
Mae West (1936)
Data
i miejsce urodzenia
17 sierpnia 1893
Nowy Jork
Data
i miejsce śmierci
22 listopada 1980
Los Angeles
Zawód aktorka
Lata aktywności 1907–1978
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Mae West w Wikicytatach
Strona internetowa

Mary Jane West (ur. 17 sierpnia 1893 w Brooklynie, dzielnicy Nowego Jorku, zm. 22 listopada 1980 w Los Angeles, w stanie Kalifornia, USA) – amerykańska aktorka filmowa i teatralna, której szczyt popularności przypadł na lata 30. XX wieku. Słynęła ze skandalizujących ról i swobodnego trybu życia. W swoich sztukach teatralnych przełamywała tematy tabu, odważnie poruszała kwestie dotyczące seksualności. W kinie zadebiutowała dość późno, niemal w wieku 40. lat, w filmie Night After Night (1932). Zagrała łącznie w 12 filmach, z których największym sukcesem okazał się obraz Nie jestem aniołem. Po raz ostatni stanęła przed kamerami w filmie Sextette, na kilka lat przed śmiercią. Słynęła także z licznych, dowcipnych kwestii filmowych, dziś uważanych za kultowe. Stanowiła inspirację dla takich artystów jak Barbra Streisand czy Madonna.

Kariera[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się jako córka Matyldy Doelger i byłego boksera o pseudonimie Battlin' Jack West. Pierwszą rolę zagrała w wieku 18 lat, w sztuce A La Broadway. W roku 1926 napisała i wyreżyserowała pierwszą własną sztukę teatralną, pod tytułem Sex. Była to jednocześnie jej pierwsza rola broadwayowska. Bilety na nią sprzedawały się dobrze, pomimo bardzo negatywnych opinii krytyków. Sztuka wywołała tak wielki skandal moralny, że aktorkę oraz resztę obsady aresztowano i postawiono przed sądem. W kwietniu 1927 West została skazana na 10 dni więzienia, jednak skrócono jej wyrok z powodu dobrego sprawowania. Nadało to rozgłos jej karierze i zapewniło aktorce jeszcze większą popularność. Po wyjściu na wolność napisała dwie kolejne sztuki, w tym The Drag, która poruszała temat miłości homoseksualnej. W 1928 powstała sztuka Diamond Lil, która okazała się jej największym sukcesem komercyjnym. Była ona wystawiana na Broadwayu przez pięć kolejnych miesięcy.

Po napisaniu kolejnych dwóch sztuk (które również wywołały skandal obyczajowy), odsunęła się nieco od teatru i rozpoczęła karierę w branży filmowej, związując się z Paramount Pictures. Jej pierwszy film, Night After Night (1932), w którym partnerował jej George Raft, okazał się dużym sukcesem. W 1933 roku pojawiła się w dwóch produkcjach: Lady Lou, filmowej adaptacji jej sztuki Diamond Lil oraz obrazie I'm No Angel, który stał się jej największym sukcesem kasowym i uważany jest za najlepszy film aktorki. Oba filmy przyniosły łącznie 4,5 miliona dolarów dochodu - mówiono wówczas, że Mae West uratowała studio Paramount od upadku. W 1934 roku aktorka była najlepiej opłacaną gwiazdą w Ameryce, z przychodem ok. 400 tys. dolarów, wyprzedzając tym samym takie sławy jak Marlene Dietrich i Charlie Chaplin.

Mae West w roku 1933

Aktorka stała się symbolem niekonwencjonalnej i prowokacyjnej kobiecości, w swoich filmach stwarzała wizerunek kobiety świadomej własnej seksualności i władzy, jaką ona daje, czym zdobyła oddanie publiczności, ale i za co była konsekwentnie krytykowana przez opinię publiczną. Wiosną 1935 miał miejsce kolejny skandal z udziałem West - na jaw wyszedł jej prawdziwy wiek oraz fakt, iż była mężatką (do tamtej pory informacje te były przez nią zatajane, a aktorka jako swoją datę urodzenia podawała rok 1900). Kolejne lata przyniosły filmy takie jak Klondike Annie czy Every Day's a Holiday, które, choć nisko oceniane przez krytyków, stawały się kinowymi przebojami. Pod koniec lat 30. odeszła ze studia Paramount i wystąpiła u boku W. C. Fieldsa w westernie komediowym My Little Chickadee. Obraz ten stał się jednym z najsłynniejszych w karierze Mae West.

W 1943 roku zagrała w filmie The Heat's On, który okazał się klęską finansową i dostał złe recenzje. West nie wystąpiła już w żadnym filmie przez następne niemal 30 lat. Powróciła za to do teatru i w 1944 przedstawiła nową sztukę Catherine Was Great, którą opracowywała już od długiego czasu, a która poświęcona była życiu rosyjskiej cesarzowej Katarzynie II. Trzy lata później wznowiła swój przebój sprzed lat - spektakl Diamond Lil, w którym ponownie zagrała główną rolę. Diamond Lil spotkała się z dużym sukcesem i wystawiano ją z przerwami przez następne 4 lata. W 1950 zaoferowano jej rolę w filmie Bulwar Zachodzącego Słońca, jednak aktorka odmówiła jej zagrania. W 1958 wystąpiła na gali rozdania Oscarów wykonując utwór "Baby, It's Cold Outside" z Rockiem Hudsonem. W 1959 roku wydała autobiografię Goodness Had Nothing to Do with It, która stała się bestsellerem.

Mae West w roku 1973

Przez kolejne lata sporadycznie pojawiała się w programach telewizyjnych, m.in. w sitcomie Koń, który mówi w 1964 roku. W drugiej połowie lat 60. rozpoczęła karierę wokalną, nagrywając dwa albumy w 1966 roku: Way Out West, zawierający covery piosenek takich wykonawców jak The Beatles czy Bob Dylan oraz świąteczny Wild Christmas. W 1968 roku zarejestrowała płytę Great Balls of Fire, która wydana została dopiero cztery lata później. Do filmu powróciła w 1970 roku, występując z Johnem Hustonem, Raquel Welch i Farrah Fawcett w obrazie Myra Breckinridge, opartym na powieści pod tym samym tytułem autorstwa Gore Vidala. Film ten, podobnie jak książka, poruszał temat feminizmu i transseksualizmu. Przesycony treściami erotycznymi, wywołał kontrowersje. W 1976 roku, mając prawie 83 lata, West rozpoczęła przygotowania do swojego ostatniego filmu, Sextette, opartego na sztuce, którą wcześniej sama napisała. Film, wydany na szerszą skalę dopiero w 1978 roku, nie spotkał się z sukcesem.

Aktorka zmarła w listopadzie 1980 roku, w Los Angeles, mając 87 lat. Przyczyną śmierci były komplikacje po wylewie. Została pochowana na Cypress Hills Cemetery w Nowym Jorku

Jej mężem w latach 1911–1943 był Frank Szatkus. Od 1954 roku do śmierci była w związku z Paulem Novakiem (1923–1999) – młodszym o 30 lat amerykańskim zapaśnikiem[1].

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Rok Tytuł Rola Studio
1932 Night After Night Maudie Triplett Paramount Pictures
1933 Lady Lou
(She Done Him Wrong)
Lady Lou
Nie jestem aniołem
(I'm No Angel)
Tira
1934 Piękność lat dziewięćdziesiątych
(Belle of the Nineties)
Ruby Carter
1935 Goin' to Town Cleo Bordon
1936 Klondike Annie The Frisco Doll/Rose Carlton
Na Zachód, młody człowieku
(Go West, Young Man)
Mavis Arden
1937 Co dzień święto
(Every Day's a Holiday)
Peaches O'Day
1940 My Little Chickadee Flower Belle Lee Universal Pictures
1943 The Heat's On Fay Lawrence Columbia Pictures
1970 Myra Breckinridge Leticia Van Allen 20th Century Fox
1978 Sekstet
(Sextette)
Marlo Manners/Lady Barrington Crown International Pictures

Sztuki teatralne[edytuj | edytuj kod]

  • 1911: A La Broadway
  • 1911: Vera Violetta
  • 1912: A Winsome Window
  • 1918: Sometime
  • 1921: The Mimic World of 1921 (The Whirl of the Town)
  • 1926: Sex
  • 1927: The Drug
  • 1927: The Wicked Age
  • 1928: Diamond Lil
  • 1928: The Pleasure Man
  • 1931: The Constant Sinner
  • 1944: Catherine Was Great
  • 1945: Come on Up (Ring Twice Tonight, Embassy Row)
  • 1947: Diamond Lil
  • 1961: Sextette

Dyskografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1966: Way Out West
  • 1966: Wild Christmas
  • 1972: Great Balls of Fire

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • 1930: Babe Gordon
  • 1932: Diamond Lil
  • 1959: Goodness Had Nothing to Do with It
  • 1975: Mae West on Sex, Health and ESP
  • 1975: The Pleasure Man

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W czasie II wojny światowej nazwiskiem aktorki Alianci nazywali swoje kamizelki ratunkowe.
  • Artysta surrealistyczny Salvador Dalí w latach 30. namalował obraz The Face of Mae West Which Can Be Used as an Apartment i zaprojektował słynną sofę o kształcie ust aktorki. Została ona ukończona w 1937 roku dla brytyjskiego pisarza i patrona surrealistów Edwarda Jamesa.
  • Słynny cytat: „Masz w kieszeni pistolet czy po prostu cieszysz się, że mnie widzisz?”, jaki Mae West wypowiada w filmie She Done Him Wrong został sparafrazowany przez Britney Spears w jej piosence "Kill the Lights" z 2008 roku.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Simon Louvish: Mae West: It Ain't No Sin. Faber and Faber, 2006.
  • Dominique Mainon, James Ursini: Movie Icons: Mae West. Taschen, 2008.
  • Mae West > Overview (ang.). Allmovie.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]