Makarki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w województwie podlaskim. Zobacz też: artykuł o stacji linii radiowych o tej nazwie.
Makarki
Makarki
Państwo  Polska
Województwo podlaskie
Powiat siemiatycki
Gmina Grodzisk
Liczba ludności (2009) 173[1]
Strefa numeracyjna (+48) 85
Kod pocztowy 17-315
Tablice rejestracyjne BSI
SIMC 0028725
Położenie na mapie gminy Grodzisk
Mapa lokalizacyjna gminy Grodzisk
Makarki
Makarki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Makarki
Makarki
Ziemia 52°33′33″N 22°45′47″E/52,559167 22,763056Na mapach: 52°33′33″N 22°45′47″E/52,559167 22,763056
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Makarki (biał. Макаркі[2]) – wieś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie siemiatyckim, w gminie Grodzisk.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa białostockiego.

Miejscowość znajduje się 89,5 km na południowy zachód od Białegostoku, 16,5 km na północny zachód od Siemiatycz, 4 km na południe od Grodziska.

Przy wjeździe do wsi znajduje się budynek świetlicy wiejskiej. W miejscu tym stała wcześniej drewniana szkoła[2]. Placówka oświatowa funkcjonowała we wsi do 1959 roku[3]. W późniejszym okresie miejscowe dzieci zaczęły uczęszczać do szkoły w Rybałtach, położonych 2 km od wsi [2]. Placówka w Rybałtach istniała do 1983 roku[3]. Obecnie wieś Makarki znajduje się w rejonie Zespołu Szkół w Grodzisku.

Przy wyjeździe ze wsi w kierunku Grodziska znajduje się betonowy postument z krzyżem. Napis wykonany cyrylicą informuje, iż obiekt został umieszczony w tym miejscu w 1918 roku. We wsi znajduje się jeszcze kilka innych krzyży, na których znajdują się napisy sporządzone cyrylicą[2].

Prawosławni mieszkańcy miejscowości kultywują rzadki w tym regionie zwyczaj obchodzenia pól, który zgodnie z miejscową tradycją przypada dodatkowo w niezwykłym terminie - w dzień katolickiego święta Bożego Ciała. Tego dnia z cerkwi w Grodzisku wyrusza uroczysty orszak z chorągwiami, który obchodzi pola i zatrzymuje się na modlitwę przed znajdującymi się we wsi krzyżami[2].

Wieś znajduje się na terenie prawosławnej parafii św. Mikołaja w Grodzisku oraz rzymskokatolickiej parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Grodzisku.

Makarki leżą w obszarze, na którym używane są gwary pochodzenia wschodniosłowiańskiego. W roku 1985 na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Gdańskiego obroniona została praca doktorska Zofii Trancygier pt. Słowotwórstwo rzeczowników z polsko-ruskiego pogranicza językowego pod Siemiatyczami. Materiał do tej pracy zebrany został w latach 1978-1984 m.in. w Makarkach[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Krzyż przy wyjeździe ze wsi w kierunku Grodziska (z 1918)

Nazwa wsi pochodzi od charakterystycznego dla prawosławia imienia Makary. Prawdopodobnie już w XV wieku istniała cerkiew w Czarnej Cerkiewnej, która obejmowała również wieś Makarki[5].

Wiadomo, że w 1674 roku w Makarkach zamieszkiwały 72 osoby dorosłe (w ówczesnym Grodzisku - tylko 27)[5]. Pod koniec XVIII wieku, gdy właścicielem wsi był Józef Kajetan Ossoliński, w Makarkach mieścił się browar, karczma, 31 domów gospodarzy i 1 dom rzemieślnika[5].

W księdze chrztów cerkwi w Grodzisku z lat 1764-1774 występują następujące nazwiska mieszkańców Makark: Łażko, Muzyczko, Gałganik, Buraczuk, Wawrzyniuk, Kobus, Trociuk, Demianiuk, Kopeć, Lisik, Czopiuk, Oryszko, Łazczuk, Pajko, Burak, Dmitruk, Szerszeniuk, Balejko, Grosiuk, Jarosiuk, Saczuk, Kopiec, Korol, Rodczuk, Hlebiuk, Dawidiuk, Jędrzejuk.

W 1896 roku Makarki liczyły 48 domów, w których zamieszkiwały 292 osoby (148 mężczyzn i 144 kobiety). W 1921 roku we wsi było 45 domów, w których mieszkały 253 osoby (29 katolików, 207 prawosławnych i 17 Żydów)[5].

W dwudziestoleciu międzywojennym Makarki należały do parafii prawosławnej w Czarnej Wielkiej. Wiadomo, iż w 1938 roku w Makarkach mieszkało 353 prawosławnych[6].

Przypisy

  1. Makarki w Banku Danych Lokalnych. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-06-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-06-25)].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 A. Wiarbicki, Hrodziskaja szmatkulturnaść, "Niwa" 2012 nr 31, s. 9.
  3. 3,0 3,1 Dzieje naszej szkoły. Zespół Szkół w Grodzisku. [dostęp 2013-01-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2104-06-25)].
  4. M. Łesiów, Ukraińskie gwary podlaskie: historia badań i najważniejsze cechy systemowe [w:] Stepaniuk M. (red.), Gwary północnego Podlasia, Bielsk Podlaski 2008, s. 51-52.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 T. Jaszczołt, Gmina Grodzisk k. Siemiatycz. Dzieje ziemi i mieszkańców, Grodzisk 2004.
  6. G. Sosna, Katalog świątyń i duchowieństwa prawosławnej diecezji warszawsko-bielskiej [w:] "Elpis" 2000 nr 3, s. 293.