Białystok

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w woj. podlaskim. Zobacz też: inne znaczenia hasła Białystok.
Białystok
Dom Koniuszego, Ratusz, Pałac Branickich, Rynek Kościuszki, Sobór Św. Mikołaja, Kościół Św. Rocha, pomnik Bohaterów Ziemi Białostockiej
Dom Koniuszego, Ratusz, Pałac Branickich, Rynek Kościuszki, Sobór Św. Mikołaja, Kościół Św. Rocha, pomnik Bohaterów Ziemi Białostockiej
Herb Flaga
Herb Białegostoku Flaga Białegostoku
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Aglomeracja białostocka
Data założenia 1320
Prawa miejskie 27 lipca 1691
Prezydent Tadeusz Truskolaski
Powierzchnia 102,12[1] km²
Wysokość 120–160 m n.p.m.
Populacja (30.06.2014)
• liczba ludności
• gęstość

295 401[2]
2882 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 85
Kod pocztowy 15-XXX
Wikiźródła wszystkie kody
Tablice rejestracyjne BI
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Białystok
Białystok
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Białystok
Białystok
Ziemia 53°08′07″N 23°08′44″E/53,135278 23,145556Na mapach: 53°08′07″N 23°08′44″E/53,135278 23,145556
TERC
(TERYT)
2061011
SIMC 0922410
Hasło promocyjne: Wschodzący Białystok
Urząd miejski
ul. Słonimska 1
15-950 Białystok
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Wikinews Wiadomości w Wikinews
Wikicytaty Białystok w Wikicytatach
Wikisłownik Hasło Białystok w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP
Położenie Białegostoku na mapie powiatu białostockiego

Białystok (wymowa i (lit. Balstogė, ros. Белосток, białorus. Беласток, jid. ביאַליסטאָק) – miasto na prawach powiatu w północno-wschodniej Polsce, w Nizinie Północnopodlaskiej leżące nad rzeką Białą. Jest stolicą województwa podlaskiego i siedzibą władz ziemskiego powiatu białostockiego.

Według danych z 30 czerwca 2014 r. miasto miało 295 401 mieszkańców.

Wśród miast wojewódzkich Polski, Białystok jest 2. miastem pod względem gęstości zaludnienia i 11. pod względem ludności[3]. Białystok pełni funkcję administracyjnego, gospodarczego, naukowego i kulturalnego centrum regionu. Miasto z przyległymi gminami tworzy aglomerację białostocką.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie satelitarne miasta

Białystok leży na Wysoczyźnie Białostockiej, będącej częścią makroregionu Nizina Północnopodlaska. Znajduje się w centralnej części województwa podlaskiego. Według danych z 1 stycznia 2009 powierzchnia miasta wynosi 102,12 km²[4]. Historycznie Białystok leży na Podlasiu. Uwarunkowania geograficzne (miasto leży w sąsiedztwie Białorusi, Litwy i Rosji) i historyczne sprawiły, że Białystok jest miejscem, gdzie od wieków żyli wspólnie ludzie różnych kultur, wyznań i narodowości, co ukształtowało specyficzny charakter miasta.

Warunki naturalne[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest położone nad rzeką Białą, będącą lewym dopływem Supraśli.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z podziałem rolniczo-klimatycznym Polski Romualda Gumińskiego, Białystok położony jest w dzielnicy podlaskiej. Klimat jej jest wyraźnie chłodniejszy od innych dzielnic nizinnych. Średnie temperatury stycznia mieszczą się w granicach od -4 do -6 °C, należą one do najniższych w Polsce. Średnia temperatura roczna wynosi ok. +7 °C. Liczba dni mroźnych wynosi od 50 do 60, z przymrozkami od 110 do 138 dni, a czas zalegania pokrywy śnieżnej od 90 do 110 dni. Średnie sumy opadów rocznych oscylują wokół wartości 550 mm, a okres wegetacyjny trwa 200 do 210 dni[5].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Znajduje się w obszarze funkcjonującym pod nazwą Zielone Płuca Polski (dawne tereny województw: białostockiego, łomżyńskiego, olsztyńskiego, ostrołęckiego i suwalskiego). Około 32% jego powierzchni zajmują tereny zielone. Parki i skwery oraz 1779 ha lasów znajdujących się w granicach miasta tworzą specyficzny i zdrowy mikroklimat. W obrębie Białegostoku znajdują się dwa rezerwaty przyrody o powierzchni łącznej 105 ha, będące pozostałościami Puszczy Knyszyńskiej. Aglomeracja miejska sąsiaduje z Narwiańskim Parkiem Narodowym. Takie usytuowanie rezerwatów przyrody w bezpośrednim sąsiedztwie miasta jest unikatowe. Ze względu na te walory w 1993 r. Białystok jako pierwsze miasto w Polsce został przyjęty do międzynarodowego projektu Sieci Zdrowych Miast prowadzonego przez Światową Organizację Zdrowia[6]. Na terenie miasta znajdują się 3 rezerwaty przyrody:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Szkic parku Branickich autorstwa Pierre Ricaud de Tirregaille z widokiem na pałac - rycina z 1752 roku

Pierwsza pisana wzmianka o Białymstoku pochodzi z 1426 r. W miejscu obecnego Rynku Kościuszki krzyżowały się drogi do Suraża, Wasilkowa oraz Choroszczy i to wokół tego skrzyżowania zaczęła samowolnie powstawać zabudowa. Około 1547 r. w miejscu dzisiejszego klasztoru Sióstr Miłosierdzia wybudowano drewniany kościół, przy którym w 1578 r. stanęła karczma. W latach 1617-1626 zbudowano zachowany do dziś Stary Kościół Farny z fundacji marszałka Piotra Wiesiołowskiego. To on wzniósł w Białymstoku murowany gotycko-renesansowy zamek, który po gruntownej przebudowie w latach 90. XVII wieku, stał się barokową rezydencją magnackiego rodu Branickich znaną do dziś jako pałac Branickich. Rozrastająca się w cieniu pałacu Branickich miejscowość otrzymała prawa miejskie ok. 1692 r. Z 1727 r. pochodzi pierwsza wzmianka o białostockiej cerkwi, która znajdowała się w miejscu obecnej Katedry św. Mikołaja. W 1745 r. rozpoczęto budowę białostockiego ratusza. Całość założenia urbanistycznego Białegostoku przypisywana jest architektom związanym z dworem hetmana Jana Klemensa Branickiego. W 1769 w pobliżu Białegostoku konfederaci barscy stoczyli przegraną bitwę pod Olmontami z armią carską. W XIX wieku miejscowość zmieniła charakter z rezydencjonalnego na administracyjny i przemysłowy. W latach 1807-1915 Białystok znajdował się w granicach Imperium Rosyjskiego. Do 1842 r. miasto było stolicą obwodu białostockiego, następnie przyłączono je do guberni grodzieńskiej. Po powstaniu listopadowym w pobliżu miasta ustalono granicę celną między Kongresówką a Rosją, co wywołało gwałtowną falę migracji ekonomicznej łódzkich fabrykantów. Przyczyniło się to do dynamicznego rozwoju prowincjonalnego wówczas miasteczka. W tym okresie rozrastający się Białystok zyskał miano Manchesteru Północy. W 1862 r. przez Białystok przeprowadzono Kolej Warszawsko-Petersburską, która także przyczyniła się do rozwoju gospodarczego miasta. W 1892 uruchomiono w mieście system wodociągów. W latach 1915-1919 miasto znajdowało się pod okupacją niemiecką. W 1920 Wojsko Polskie stoczyło zwycięską bitwę białostocką z Armią Czerwoną uwalniając miasto spod wschodniej okupacji. Do 1939 już w niepodległej Polsce miasto było stolicą województwa białostockiego.

W październiku 1939 Białystok przyłączono do Białoruskiej SRR i nadano mu status stolicy obwodu białostockiego. Od września 1939 r. do wybuchu wojny radziecko - niemieckiej Białystok był jednym z dwóch głównych (obok Lwowa) ośrodków działania polskich komunistów którzy po 1945 roku objęli władzę w Polsce. Przywódcą tego środowiska był Alfred Lampe pod przywództwem, którego działali m.in. : Janina Broniewska, Paweł Finder, Małgorzata Fornalska, Marceli Nowotko, Jakub Berman, Czesław Skoniecki i Leon Lipski[7]. W czerwcu 1941 do Białegostoku wkroczyły wojska hitlerowskie. Pod koniec lipca tegoż roku utworzono białostockie getto, w którym w 1943 r. wybuchło powstanie. Ostatecznie białostoccy Żydzi zginęli w obozach zagłady w Treblince i na Majdanku. W lipcu 1944 miały miejsce ciężkie walki o wyzwolenie Białegostoku spod okupacji hitlerowskiej, w wyniku których miasto poważnie ucierpiało. Po II wojnie światowej odbudowane miasto na zawsze utraciło swój poprzedni charakter, będący dziedzictwem parowiekowej jego historii. Dzięki powojennym migracjom ludności wiejskiej Białystok powiększył się, parokrotnie przewyższając liczbę swoich mieszkańców sprzed 1939 r. W tym okresie powstały liczne uczelnie wyższe i nowe ośrodki przemysłowo-usługowe. Od 1999 r. stolica województwa podlaskiego i obecnie dynamicznie się rozwija. W 2006 Białystok wchłonął 4 kolejne miejscowości.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zespół pałacowo-parkowy Branickich
Tympanon Pałacu Branickich wraz z herbem rodowym, wyżej rzeźba, tzw. Grupy Atlasa
Tympanon Pałacu Branickich wraz z herbem rodowym, wyżej rzeźba, tzw. Grupy Atlasa
Kamienice Białegostoku

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Budynki gotyckie:

Budynki renesansowe:

Budynki barokowe:

Obiekty powstałe w XIX wieku:

Pałac Nowika jest punktem Szlaku Esperanto i Wielu Kultur, Szlaku Białostockich Fabrykantów oraz Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego

Obiekty powstałe w XX wieku:

Obiekty niezachowane:

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Hotele
Hotel Gołębiewski w Białymstoku 2.jpg

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Część z zabytków została oznakowana na pięciu turystycznych szlakach tematycznych utworzonych w mieście w latach 2008-2010:

W maju 2011 dodatkowo powstały[11]:

  • Szlak rodu Branickich
  • Szlak architektury drewnianej w Białymstoku
  • Szlak białostockich świątyń
  • Szlak białostockich fabrykantów

Alternatywę dla pieszych szlaków stanowi "Białostocki Audiobus. Dźwiękowy przewodnik do słuchania w autobusach komunikacji miejskiej" – utworzony w 2011 roku szlak turystyczny oparty na trasach linii autobusowych numer 2 i 10.

Rynek Miejski – Deptak[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec roku 2007 otwarto plac Miejski za Ratuszem (pomiędzy ul. Suraską i Rynkiem Kościuszki). W marcu 2008 r. UM przedstawił plan remontu ścisłego centrum. Według tego planu w roku 2009 Rynek Kościuszki, Suraska i Kilińskiego zostały przekształcone w Deptak Miejski (jako część Rynku Miejskiego). Plac został wyłożony kostką i płytami granitowymi, znajduje się tam stylowe oświetlenie oraz donice z kwiatami i ławki[potrzebne źródło][12][13]. Historia Rynku Miejskiego sięga roku 1753, kiedy to po pożarze miasta jego przebudową zajął się ówczesny właściciel Białegostoku – Jan Klemens Branicki. Do najważniejszych zachowanych obiektów z tego okresu należy Ratusz z wieżą zegarową, ukończony w 1761 roku. Dawniej pełnił on funkcje usługowo-handlowe, znajdowały się w nim kramy kupieckie, w większości należące do ludności żydowskiej. W roku 1939 radzieccy okupanci zburzyli Ratusz, a na jego miejscu planowano wybudowanie pomnika Józefa Stalina. W latach 1954–1958 odbudowano rozebrany budynek. Obecnie mieści się w nim główna siedziba Muzeum Podlaskiego[14]. Przy Rynku Miejskim znajduje się także cekhauz – hetmańska zbrojownia. Jest to barokowo-klasycystyczny budynek w kształcie typowego dla XVIII wieku dworku szlacheckiego. W swojej historii był wykorzystywany głównie jako magazyn sprzętu strażackiego. Dziś znajduje się tu Archiwum Państwowe[14]. Do najefektowniejszych obiektów na Rynku Miejskim zalicza się budynek dawnej austerii czyli karczmy. Jest to budowla dwukondygnacyjna, pokryta mansardowym dachem z lukarnami, ze ściętym narożem z balkonem ozdobionym portykiem i frontonem wspartym na dwóch kolumnach. Obecnie mieści się w niej restauracja Astoria, która stanowi wraz z sąsiednim budynkiem część kompleksu gastronomiczno-usługowego pod nazwą Centrum Astoria. W jego skład wchodzi cukiernia z tarasem widokowym, na którym serwowana jest kawa i desery. W piwnicach Astorii znajduje się pub, a na parterze stylowy bar. Ponadto w Centrum Astoria znajdują się sale konferencyjno-bankietowe. Przy wschodniej pierzei Rynku wznosi się zespół katedralny Wniebowzięcia NMP, w którego skład wchodzi XX-wieczna bazylika wybudowana w stylu neogotyckim, barokowa plebania zbudowana w 1761 roku oraz XVII-wieczny kościółek farny, który jest najstarszym zachowanym zabytkiem murowanym w mieście[14]. Przy zachodniej pierzei Rynku znajdują się kolorowe fasady odbudowanych po wojnie kamieniczek. w których mieszczą się galerie, kawiarnie, puby, księgarnia i sklepy[14].

Zieleń miejska[edytuj | edytuj kod]

Parki w Białymstoku
Dywan kwiatowy Park Planty
Dywan kwiatowy Park Planty

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Zespół apartamentowców mieszkalno-usługowych przy ul. Tysiąclecia 10
Zespół apartamentowców mieszkalno-usługowych przy ul. Tysiąclecia 10
Galerie i centra handlowe

W końcu listopada 2010 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Białegostoku obejmowała ok. 14,8 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 12,0% do aktywnych zawodowo[15]. Według GUS w październiku 2013 roku stopa bezrobocia wynosiła 13,6%- najwięcej z miast wojewódzkich. Białystok jest dużym ośrodkiem przemysłu włókienniczego, rozwinięty jest też przemysł elektromaszynowy (elektroniczny, maszynowy i metalowy), drzewny, spożywczy (największy w Polsce Polmos), materiałów budowlanych, huta szkła oraz elektrociepłownia. Miasto jest ośrodkiem handlu głównie ze wschodem. Działa tu Centrum Promocji Rynku Wschodniego. W Białymstoku odbywają się międzynarodowe Targi Tekstylno-Odzieżowe, Żywności i Przetwórstwa, Konsumpcyjne, Rolno-Spożywcze. W Białymstoku znajduje się: 7 hipermarketów, 27 supermarketów, 9 galerii handlowych (Biała, Alfa, 2x Auchan, Kwadrat, Podlaska, Zielone Wzgórza, Galeria M, Galeria Antoniuk), 19 marketów elektronicznych, marketów budowlano-dekoracyjnych[potrzebne źródło][16]. W miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo RolnePaństwowe Gospodarstwo Ogrodnicze Białystok[17].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Ludność Białegostoku.
  • Wykres liczby ludności miasta Białegostoku na przestrzeni ostatnich 150 lat[18]

Największą populację Białystok odnotował w 2014 r. – według danych GUS 295 401 mieszkańców.

Według danych z 30 czerwca 2011[19] miasto liczyło 294 989 mieszkańców.

Mniejszości narodowe[edytuj | edytuj kod]

Konsulat Generalny Republiki Białorusi w Białymstoku

Białorusini[edytuj | edytuj kod]

Białystok to ośrodek kulturalno-społeczny Białorusinów (według spisu powszechnego z 2002 roku mieszka ich tutaj prawie 7,5 tys., co stanowi 2,5% mieszkańców Białegostoku). Działają tu Konsulat Białorusi oraz takie organizacje jak: Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Związek Młodzieży Białoruskiej, Związek Białoruski w RP, Białoruskie Stowarzyszenie Literackie „Białowieża”, Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Stowarzyszenie Dziennikarzy Białoruskich, Białoruskie Zrzeszenie Studentów, Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska-Białoruś, Towarzystwo Kultury Białoruskiej. W Białymstoku odbywają się także ogólnopolskie imprezy kulturalne m.in. Festiwal „Piosenka Białoruska” oraz Święto Kultury Białoruskiej. Działa niezależne białoruskie Radio Racja, nadające sygnał także na Białoruś. Wydawane są tu białoruskie czasopisma: Niwa, Białoruskie Zeszyty Historyczne, Pravincyja oraz Czasopis.

Rosjanie[edytuj | edytuj kod]

Rosjanie to mniejszość narodowa, która liczy około 10-15 tys. osób, mieszkających głównie w Białymstoku, na Suwalszczyźnie i Mazurach. W Białymstoku działa ich główna organizacja – Rosyjskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe, organizujące Dni Kultury Rosyjskiej.

Tatarzy[edytuj | edytuj kod]

W Białymstoku mieszka ok. 1800 Tatarów. Działa Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej (oddział podlaski), wydawane jest czasopismo „Życie Tatarskie”. W planach jest stworzenie w stolicy województwa podlaskiego Instytutu Historii Tatarów.

Pozostałe narodowości[edytuj | edytuj kod]

W Białymstoku mieszkają również: Romowie (działa Centralna Rada Romów w Polsce, ukazuje się ich miesięcznik „Rrom p-o Drom)” oraz Ukraińcy (według spisu powszechnego z 2002 roku w Białymstoku mieszka 417 Ukraińców; działają: Związek Ukraińców Podlasia, Związek Ukraińskiej Młodzieży Niezależnej).

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W Białymstoku działa ponad 570 organizacji pozarządowych (w tym 56 towarzystw i związków m.in. Białostockie Towarzystwo Naukowe, Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne). Białystok w 2010 r. przegrał rywalizację o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2016. Nie znalazł się na tzw. "krótkiej liście" miast-kandydatów.

Muzea i galerie[edytuj | edytuj kod]

Białystok jest największym ośrodkiem kulturalnym w północno-wschodniej Polsce. Działa tu największe w województwie Muzeum Podlaskie, posiadające oddziały w Białymstoku (Muzeum Historyczne, Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego, Białostockie Muzeum Wsi), w Choroszczy (Muzeum Wnętrz Pałacowych), w Supraślu, Tykocinie oraz Bielsku Podlaskim. W Białymstoku działają także: Muzeum Wojska oraz Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu w Białymstoku. Mieści się tu również jedna z najlepszych polskich galerii sztuki współczesnej – Galeria Arsenał. Drugą miejską galerią jest Galeria im. Sleńdzińskich, posiadająca największy w Polsce zbiór dzieł sztuki i pamiątek archiwalnych polskiego rodu artystów z Wilna. Ponadto działa tu 19 prywatnych galerii sztuki.

Teatry i filharmonia[edytuj | edytuj kod]

Dzięki Białostockiemu Teatrowi Lalek oraz Wydziałowi Sztuki Lalkarskiej warszawskiej Akademii Teatralnej Białystok uzyskał miano polskiego centrum sztuki lalkarskiej. Oprócz BTL-u istnieje tu także Teatr Dramatyczny oraz kilkanaście teatrów prywatnych (w tym Teatr Wierszalin z Supraśla oraz Teatr K3 z Białegostoku). Miasto posiada również filharmonię. Miasto wraz z Urzędem Marszałkowskim planuje budowę Europejskiego Centrum Muzyki i Sztuki, w skład którego wchodzić mają: Opera i Filharmonia Podlaska, rozbudowany teatr lalek oraz multikino.

Chóry[edytuj | edytuj kod]

Kina[edytuj | edytuj kod]

Biblioteki[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Białegostoku znajduje się 17 czynnych bibliotek:

  • Książnica Podlaska[20]
  • Dział zbiorów specjalnych – Czytelnia i Wypożyczalnia Książki Mówionej[20]
  • Filia nr 1 Książnicy Podlaskiej[21]
  • Filia nr 2 Książnicy Podlaskiej[22]
  • Filia nr 3 Książnicy Podlaskiej[23]
  • Filia nr 4 Książnicy Podlaskiej[24]
  • Filia nr 5 Książnicy Podlaskiej[25]
  • Filia nr 6 Książnicy Podlaskiej[26]
  • Filia nr 7 Książnicy Podlaskiej[27]
  • Filia nr 8 Książnicy Podlaskiej[28]
  • Filia nr 9 Książnicy Podlaskiej[29]
  • Filia nr 11 Książnicy Podlaskiej[30]
  • Filia nr 12 Książnicy Podlaskiej[31]
  • Filia nr 13 Książnicy Podlaskiej[32]
  • Filia nr 14 Książnicy Podlaskiej[33]
  • Filia nr 15 Książnicy Podlaskiej[34]
  • Filia nr 17 Książnicy Podlaskiej[35]

Inne ośrodki kultury[edytuj | edytuj kod]

W Białymstoku działa kilkanaście bibliotek. Największe z nich to Książnica Podlaska oraz Biblioteka Uniwersytecka. Osoby starsze i niepełnosprawne mogą bezpłatnie korzystać z biblioteki Fundacji Edukacji i Twórczości, która oferuję usługę „Książka na telefon” skierowaną do osób nie będących w stanie dotrzeć osobiście do wypożyczalni. Pozostałe instytucje kulturalne to min. Białostocki Ośrodek Kultury, Centrum Kultury Prawosławnej, Centrum im. Ludwika Zamenhofa w Białymstoku, Dom Kultury "Śródmieście", Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury oraz Młodzieżowy Dom Kultury

Imprezy cykliczne[edytuj | edytuj kod]

Obchody święta Policji w Białymstoku
  • Festiwal Przedsiębiorczości BOSS w Białymstoku
  • Międzynarodowy Festiwal Szkół Lalkarskich
  • Białysztuk – prezentacja inicjatyw teatralnych
  • Original Source Up To Date – festiwal muzyki elektronicznej i hip-hopowej
  • Podlaskie Spotkania Teatrów Lalkowych
  • Międzynarodowy Dzień Teatru
  • Dni Hiszpańskie w Białymstoku
  • Dni Kultury Studenckiej – Juwenalia
  • Dni Miasta Białegostoku
  • Dni Sztuki Współczesnej
  • Dzień Munduru – piknik rekonstrukcyjny
  • Klub Sztuki Opery i Filharmonii Podlaskiej
  • Jesień z Bluesem
  • Zaduszki Bluesowe
  • Białostockie Spotkania Folkowe
  • Festiwalu Polskiej Kultury Niezależnej UNDERGROUND.pl
  • Filmowe Podlasie Atakuje
  • Pokazy filmowe Szorty i Cinema Off
  • Podlaski Festiwal Krótkich Filmów Niezależnych ŻubrOFFka
  • Międzynarodowy Konkurs Duetów Fortepianowych
  • Białostockie Dni Muzyki Cerkiewnej
  • Międzynarodowy Festiwal Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej (tylko koncert galowy)
  • Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej – Hajnówka (tylko koncert galowy)
  • Międzynarodowy Przegląd Młodych Dyrygentów im. Witolda Lutosławskiego
  • Letnie Koncerty w Ogrodach Branickich
  • Katedralne Koncerty Organowe
  • Dni Kultury Chrześcijańskiej
  • Liga Kabaretów Białostockiej Pustyni Kabaretowej
  • Białostockie Dni Zamenhofa
  • Białostocka Wiosna Muzyczna
  • Festiwal Muzyki Barokowej
  • Moniuszkowski Festiwal Podlasia
  • Międzynarodowy Przegląd Orkiestr Dętych
  • "Frankofonia na Wiosnę"
  • Festiwal Piosenki Żeglarskiej Kopyść
  • Międzynarodowy Turniej Tańca "Złote Pantofelki"
  • Białostocka Masa Krytyczna
  • Podlaski Festiwal Nauki i Sztuki
  • Tydzień Nauk Humanistycznych
  • Centralia
  • Dzień Kultury Ulicy
  • Rap Piknik – przegląd różnych nurtów kultury hip-hopowej
  • Ulica Dla Hospicjum
  • MyStage Rock Festival – przegląd młodych zespołów rockowych
  • Marsz Godności Osób Niepełnosprawnych - Inicjatorem jest Stowarzyszenie Wspierania Aktywności Niepełnosprawnych Intelektualnie "AKTYWNI"

Festiwale mniejszości narodowych:

  • Ogólnopolski Festiwal "Piosenka Białoruska"
  • Festiwal Piosenki Polskiej i Białoruskiej "Białystok – Grodno"
  • Święto Kultury Białoruskiej
  • Dni Kultury Rosyjskiej
  • Festiwal Kultury Ukraińskiej Na Podlasiu "Podlaska Jesień"
  • Urodziny Rafała Lipki

Sport i rekreacja[edytuj | edytuj kod]

Kluby i organizacje sportowe[edytuj | edytuj kod]

Lista drużyn biorących udział w rozgrywkach wojewódzkich i ogólnopolskich:

Jagiellonia Białystok – Ruch Chorzów (09.11.2009)
Zawodniczki AZS Białystok
Klub Sport Data powstania Liga Stadion/Boisko Trener
Jagiellonia Białystok[36] Piłka nożna 1920 Ekstraklasa Stadion Miejski w Białymstoku Michał Probierz
KS Włókniarz Białystok[37] Piłka nożna 1947 Klasa okręgowa, grupa: podlaska Stadion Włókniarz Białystok (?) Artur Dakowicz (?)
Hetman Białystok[38] Piłka nożna 1948 IV Liga ? Andrzej Pietrzyk
Podlasie Białystok[39] lekka atletyka 1972 Ekstraklasa lekkoatletyczna Stadion "Zwierzyniec" w Białymstoku Jan Zalewski
KKS Piast Białystok[40][41] Piłka nożna 1997 IV Liga ? Marek Sawicki[42]
AZS Białystok[43] Piłka siatkowa 1998 ORLEN Liga Szkoła Podstawowa nr 50 Wiesław Czaja
PKK Żubry Białystok[44] Koszykówka 2003 III Liga Publiczne Gimnazjum nr 18 Marek Kubiak
KS Biatrans Białystok[45] Koszykówka 2009 II Liga VI LO w Białymstoku Tomasz Kujawa
Lowlanders Białystok[46] Futbol amerykański 2006 PLFA I ? Łukasz Lewandowski, Tomasz Żukowski
ADH Białystok[47] Hokej na lodzie 2005 Północno-Wschodnia Liga Hokeja Na Lodzie Lodowisko BOSiR w Białymstoku[48] Dan Cherry
UKS Wygoda Białystok[49] Polski Związek Kolarski ? ? ? Wiesław Grabek
Klub Judo Politechniki Białostockiej[50] Judo 2008 Polski Związek Judo Hala widowiskowo-sportowa Politechniki Białostockiej Piotr Klimowicz, Wojciech Doroszkiewicz, Sebastian Skorulski, Artur Połocki, Justyna Kojro, Wojciech Zadykowicz, Zbigniew Kulikowski, Artur Komarnicki, Szczepan Żywno
Jagiellonia Judo Club Bialystok[51] Judo ? Polski Związek Judo Szkoła Podstawowa nr 44 Marcin Orłowski, Jarosław Kazberuk, Cezary Kazberuk
Human Białystok[52] Kick-boxing ? Polski Związek Kickboxingu ? Krzysztof Humeńczyk, Seweryn Szczepankowski
  • AZS WSFiZ
  • AZS PB
  • AZS WSAP
  • Aeroklub Białostocki
  • Stowarzyszenie Klub Balonowy Białystok
  • Automobilklub Podlaski
  • Zakładowy Klub Sportowy "Instal"
  • Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji
  • Podlaski Klub Taekwondo "So-san"
  • Białostocki Ośrodek Japońskich Sztuk Walki "SHOBUKAI"
  • Białostocka Drużyna Hokeja na lodzie "ADH Białystok"
  • Podlaskie Stowarzyszenie Sportu Osób Niepełnosprawnych "Start" Białystok
  • Między Osiedlowy Klub Sportowy "Słoneczny Stok"
  • Akademia Piłkarska "Talent"
  • Białostocki Klub Karate Kyokushin "KANKU"
  • UKS 19 Bojary Białystok - lekka atletyka
  • Juvenia Białystok - lekka atletyka
  • LUKS Atletic Białystok- lekka atletyka
Stadion Miejski w Białymstoku w trakcie przebudowy (2014 rok)

Obiekty sportowo-rekreacyjne[edytuj | edytuj kod]

Hala widowiskowo-sportowa Politechniki Białostockiej
Stadiony i hale sportowe
Baseny
  • MOSiR (Mazowiecka, Włókiennicza, Stroma) (kryte)
  • Międzyszkolny Ośrodek Sportowy (kryty)
  • BKS Hetman (otwarty)
  • Hotel Gołębiewski (basen tropicana)
Korty tenisowe
  • Korty Tenisowe Richi
  • Korty Tenisowe Politechniki Białostockiej
  • Korty Tenisowe Towarzystwa Tenisowego Stanley
  • Korty Tenisowe MOSiR
Inne
  • Ośrodek Sportów Wodnych "Dojlidy"
  • Centrum Zabaw dla Dzieci FIKOLAND & RE-kreacja
  • Centrum Sportu i Rekreacji "Maniac Gym"
  • Kompleks Rekreacyjny Tropikana – Hotel Gołębiewski
  • plenerowy skatepark w Parku im. Jadwigi Dziekońskiej
  • Skatepark Węglowa
  • Lodowisko (w okresie letnim rolkowisko) BOSiR
  • Strzelnica sportowa LOK

Opieka zdrowotna[edytuj | edytuj kod]

Szpitale w Białymstoku
Białostockie Centrum Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie przy ul. Ogrodowej 12
Białostockie Centrum Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie przy ul. Ogrodowej 12

Szpitale publiczne[edytuj | edytuj kod]

  • Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku (tworzą go 3 szpitale)
  • Wojewódzki Szpital Zespolony im. J. Śniadeckiego w Białymstoku
  • Samodzielny Szpital Miejski im. PCK w Białymstoku
  • Uniwersytecki Dziecięcy Szpital Kliniczny im. L. Zamenhofa w Białymstoku
  • Białostockie Centrum Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie
  • Szpital MSW w Białymstoku

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Uczelnie
Pałac Branickich zwany Wersalem Północy – siedziba Uniwersytetu Medycznego
Pałac Branickich zwany Wersalem Północy – siedziba Uniwersytetu Medycznego

Szkoły Wyższe[edytuj | edytuj kod]

Instytucje naukowo-badawcze[edytuj | edytuj kod]

Historia oświaty[edytuj | edytuj kod]

Kamienica czynszowa - ul. Sienkiewicza 14, obecnie w gestii Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza - Wydział Sztuki Lalkarskiej z siedzibą w Warszawie

We wrześniu i listopadzie 1939 roku w Białymstoku było 55 szkół wszystkich typów, w tym 6 gimnazjów państwowych, 6 gimnazjów prywatnych, liceum pedagogiczne i liceum handlowe. Po wejściu Białegostoku w skład Białoruskiej SRR władze radzieckie na ich bazie w roku szkolnym 1940/1941 zaczęły tworzyć technika, „dziesięciolatki”, „siedmiolatki” i szkoły początkowe. Wszystkie szkoły prywatne upaństwowiono. W ten sposób starano się upodobnić szkolnictwo do systemu panującemu w innych częściach ZSRR. Zmiany przerwał wybuch wojny niemiecko-radzieckiej[53]. Najstarszą uczelnią w Białymstoku jest Uniwersytet Medyczny (zał. 1950, 3900 studentów), zarządzający dwoma szpitalami klinicznymi: Uniwersyteckim Dziecięcym Szpitalem Klinicznym i Uniwersyteckim Szpitalem Klinicznym. Dzięki Klinice Ginekologii UMB (pierwsze w Polsce zapłodnienie in vitro) oraz Kriobankowi Białystok jest znanym ośrodkiem leczenia niepłodności. Do grona najlepszych w Polsce placówek badających alergie pokarmowe należy III Klinika Chorób Dziecięcych UMB. Politechnika Białostocka powstała w 1964 r. i obecnie jest największą uczelnią techniczną (15 tys. studentów) w północno-wschodniej Polsce. W 1968 r. powstała filia Uniwersytetu Warszawskiego, która w 1997 r. przekształcona została w samodzielny Uniwersytet w Białymstoku (16 tys. studentów). Jest to największa uczelnia w województwie podlaskim. Białostockie środowisko muzyczne dążyło do utworzenia uczelni muzycznej, mającej być kontynuatorką tradycji Konserwatorium Wileńskiego. Udało się to w 1974 roku. Powstała wtedy filia warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej (później Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina). Filia dostała już od macierzystej uczelni zgodę na usamodzielnienie się. W 1975 r. powstał Wydział Sztuki Lalkarskiej Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie, który z Białostockim Teatrem Lalek, rozsławił miasto i uczynił je polskim centrum sztuki lalkarskiej. Po 1990 roku w Białymstoku zaczęły powstawać uczelnie prywatne (obecnie jest ich 12), są to m.in. Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania (zał. 1993, jedna z najlepszych niepaństwowych uczelni magisterskich w Polsce) oraz Wyższa Szkoła Ekonomiczna (1996). Uczelnie niepubliczne – Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku 1996, najlepsza polska uczelnia zawodowa 2005 i 2007 według rankingu "Rzeczpospolitej" i "Perspektyw"). Została założona przez Fundację Rozwoju Demokracji Lokalnej. Od roku akademickiego 2008/2009 istnieje tam możliwość kształcenia na studiach drugiego stopnia (studia magisterskie) na kierunku "administracja". W Białymstoku działa również Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne, a także Sekcja św. Jana Chrzciciela Papieskiego Wydziału Teologicznego, która prowadzi Studium Teologii.

Lokalne media[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Media w Białymstoku.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Chrześcijaństwo[edytuj | edytuj kod]

Katolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest stolicą metropolii i archidiecezji białostockiej Kościoła rzymskokatolickiego. Powstanie diecezji, a następnie archidiecezji i metropolii białostockiej zakończyło okres tymczasowej administracji kościelnej na ziemiach białostocczyzny należących przez wieki do diecezji wileńskiej, a które po II wojnie światowej pozostały w granicach Polski. Ojciec Święty Jan Paweł II w dniu 5 czerwca 1991 r., w czasie wizyty w Białymstoku ogłosił decyzję o utworzeniu diecezji białostockiej[54]. W dniu 25 marca 1992 r., Jan Paweł II w bulli Totus Tuus Poloniae Populus dokonał reorganizacji metropolii i diecezji polskich. Dokumentem tym podniósł diecezję białostocką do rangi archidiecezji i ustanowił metropolię białostocką, składającą się z archidiecezji białostockiej oraz diecezji łomżyńskiej i drohiczyńskiej. Utworzenie diecezji białostockiej (1991) i podniesienie jej do rangi arcybiskupstwa, a Białegostoku do godności stolicy metropolii (1992), było ukoronowaniem procesu usamodzielniania się tego Kościoła lokalnego[54]. Pierwszym arcybiskupem metropolitą białostockim w dniu 25 marca 1992 r. został mianowany dotychczasowy biskup białostocki dr Edward Kisiel, któremu papież w czasie uroczystej Mszy św. w bazylice św. Piotra na Watykanie dnia 29 VI 1992 r. wręczył paliusz arcybiskupi. Abp Kisiel poprowadził uroczysty ingres do Bazyliki Metropolitalnej Białostockiej 4 października 1992[54] Miasto posiada 36 parafii, które znajdują się 6 dekanatach. W Białymstoku znajduje się również Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne oraz filia Papieskiego Wydziału Teologicznego. Na Uniwersytecie w Białymstoku istnieje Międzywydziałowa Katedra Teologii Katolickiej.

Prawosławie[edytuj | edytuj kod]

Miasto jest stolicą diecezji białostocko-gdańskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Białystok jest największym skupiskiem wyznawców prawosławia w Polsce. Istnieje tu 12 parafii prawosławnych[55] (w tym 1 wojskowa). Działają m.in. Centrum Kultury Prawosławnej, Radio Orthodoxia, Bractwo Świętych Cyryla i Metodego, Bractwo Młodzieży Prawosławnej, Chór AKSION oraz Prawosławny Ośrodek Miłosierdzia ELEOS. Diecezja posiada także własną przychodnię. Wydawane są czasopisma: „Arche. Wiadomości Bractwa”, „Fos” oraz „Przegląd Prawosławny”. Odbywają się liczne prawosławne festiwale, m.in. Międzynarodowy Festiwal Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej oraz Białostockie Dni Muzyki Cerkiewnej. W strukturach Uniwersytetu w Białymstoku działa Katedra Teologii Prawosławnej. W pobliskim Supraślu znajduje się Akademia Supraska oraz męski Klasztor Zwiastowania Bogurodzicy, a w podbiałostockiej wsi Zwierki – żeński Klasztor Narodzenia Bogurodzicy. W Białymstoku znajduje się największa w Polsce świątynia prawosławna, Cerkiew Świętego Ducha. W 2007 w Białymstoku utworzono Prawosławną Szkołę Podstawową im. Świętych Cyryla i Metodego. Od 2 września 2013, w związku z inauguracją działalności prawosławnego gimnazjum, funkcjonuje Prawosławny Zespół Szkół im. Świętych Cyryla i Metodego.

Kościół ewangelicko-augsburski

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

W Białymstoku działalność prowadzą następujące kościoły protestanckie: parafia luterańska, 2 zbory zielonoświątkowe, 2 zbory baptystów, zbór Kościoła Bożego w Chrystusie oraz zbór Adwentystów Dnia Siódmego.

Mormoni[edytuj | edytuj kod]

Wolni Badacze Pisma Świętego[edytuj | edytuj kod]

Świadkowie Jehowy[edytuj | edytuj kod]

Islam[edytuj | edytuj kod]

W stolicy województwa mieszkają również muzułmanie, jest ich ponad 2 tys. (gł. Tatarzy). Działa tu Centrum Islamskie, Dom Modlitwy oraz organizacje: Muzułmańska Gmina Wyznaniowa, Stowarzyszenie Studentów Muzułmańskich oraz Muzułmańskie Stowarzyszenie Kształtowania Kulturalnego. Wydawane jest czasopismo "Pamięć i trwanie". Budowane jest także Centrum Kultury Islamu oraz meczet.

Synagogi

Judaizm[edytuj | edytuj kod]

W 1931 roku w Białymstoku mieszkało 40 tysięcy Żydów na ok. 100 tysięcy mieszkańców, funkcjonowało ponad 60 synagog oraz innych placówek żydowskich. W 2008 roku w mieście z inicjatywy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku utworzono turystyczno-edukacyjny Szlak Dziedzictwa Żydowskiego[57].

Information icon.svg Zobacz też: Synagogi Białegostoku.

Buddyzm[edytuj | edytuj kod]

Baha'i[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze artykuły o bahaitach w lokalnej prasie ukazały się w drugiej połowie 1991 roku po wizytach bahaitów esperantystów oraz innych nauczycieli z Polski i zza granicy. W lipcu 1992 roku pierwszym białostockim bahaitą został Jan Zimnoch. We wrześniu utworzone zostało pierwsze Lokalne Zgromadzenie Duchowe składające się z dziewięciu dorosłych bahaitów, w tym czterech czarnoskórych studentów medycyny. W październiku 1992 roku odbyła się na terenie Szkoły Gastronomicznej Jesienna Szkoła Baha'i, na którą przyjechało kilkadziesiąt osób z Polski i zza granicy. W kolejnych latach bahaici zorganizowali kameralne spotkania modlitewne, spotykali się na świętach, uczestniczyli też w międzynarodowych projektach, m.in. spotykali się z bahaitami ze wspólnot Białorusi, Litwy, Łotwy, Estonii, Rosji i Ukrainy. Na dzień dzisiejszy w Polsce mieszka ok. 400 wyznawców, z czego kilkunastu w Białymstoku[58].

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Stacjonuje tu 18 Pułk Rozpoznawczy (ul. Kawaleryjska).

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Oficjalna pieczęć prezydenta miasta

Białystok ma status miasta na prawach powiatu. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Białystok 28 radnych. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedziba władz miasta znajduje się na ul. Słonimskiej. Prezydenci Białegostoku: II Rzeczpospolita

III Rzeczpospolita

W 2007 roku władze miasta powołały do życia Młodzieżową Radę Miasta, która jest organem samorządowym młodzieży zamieszkałej na terenie Białegostoku i uczącej się w szkołach gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych w mieście. Młodzieżowa Rada jest apolitycznym organem konsultacyjnym dla organów samorządu miejskiego[59].Urząd Wojewódzki mieści się na ulicy Mickiewicza. Białystok należy do kilku organizacji miejskich: Unia Metropolii Polskich, Euroregion Niemen, Fundacja Zielone Płuca Polski (siedziba), Eurocities.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Uchwałą Nr XXXI/331/04 z 25.10.2004r. uchwalono nowy podział miasta na osiedla. Białystok podzielony jest na 28 osiedli, z których każde posiada swoją radę i zarząd. Do zadań organów osiedla należy dbanie o potrzeby mieszkańców, m.in. załatwianie spraw związanych z życiem osiedla, zapewnianie ścisłego współdziałania z organami władz miasta w sprawach związanych z osiedlem, wyrażanie opinii, o które zwrócą się organy miasta, organizowanie prac mieszkańców na rzecz osiedla, współdziałanie z jednostkami organizacyjnymi.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Transport[edytuj | edytuj kod]

Białystok to największy węzeł komunikacyjny północno-wschodniej Polski. Przez miasto przebiega linia kolejowa o znaczeniu europejskim Warszawa – Suwałki – Kowno – Ryga – Tallinn, która krzyżuje się tu z linią kolejową Ełk – Czeremcha – Siedlce. Białystok posiada bezpośrednie połączenia kolejowe między innymi z: Warszawą, Olsztynem, Bydgoszczą, Gdańskiem, Poznaniem. Pociągi lokalne docierają do Suwałk, Ełku, Sokółki, Kuźnicy, Czeremchy, Łap, Szepietowa, Czyżewa, a do niedawna również do Małkini. Rozwinięty jest również transport autobusowy. Dominującą pozycję na rynku przewozów autobusowych ma przedsiębiorstwo PKS Białystok, które utrzymuje wiele linii dalekobieżnych (m.in. do Warszawy, Zakopanego, Zielonej Góry, Gdańska, Szczecina, Lublina, Gołdapi, Suwałk[potrzebne źródło]) oraz lokalnych do większości miast i wsi województwa podlaskiego. Coraz większą rolę odgrywają też przewoźnicy prywatni obsługujący połączenia m.in. do Warszawy, Moniek, Bielska Podlaskiego, Czeremchy, Czarnej Białostockiej i Tykocina oraz Krynek.

Drogi[edytuj | edytuj kod]

Drogi w Białymstoku

Przez Białystok przebiega międzynarodowa drogowa trasa europejska E67, pokrywająca się na terenie kraju z drogą krajową nr 8, łącząca kraje Europy Zachodniej ze Skandynawią, znana też pod nazwą Via Baltica. W mieście krzyżuje się ona z drogą krajową nr 19. Planowana jest ich rozbudowa do standardu dróg ekspresowych: droga ekspresowa S19 oraz droga ekspresowa S8 . Z Białegostoku biegnie również droga krajowa nr 65, którą można dojechać do przejścia granicznego z Białorusią (Bobrowniki-Bierestowica). W skrócie

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

XIX-wieczny Dworzec kolejowy w Białymstoku - widok od strony peronów
Solaris Urbino 12 w barwach KPK Białystok
Ścieżka dla rowerów, przystanek autobusowy komunikacji miejskiej w Białymstoku przy ul. Wiejskiej
Information icon.svg Osobny artykuł: Białystok (stacja kolejowa).

Komunikacja miejska[edytuj | edytuj kod]

Aglomerację białostocką obsługuje Urząd Miasta w Białymstoku (Wydział Transportu Miejskiego). Białystok jest największym miastem w Polsce posiadającym tylko jeden rodzaj komunikacji miejskiej, autobusową. W ramach komunikacji organizowanej przez UM w Białymstoku operują trzy przedsiębiorstwa autobusowe: Komunalny Zakład Komunikacyjny, Komunalne Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej oraz Komunalne Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, istniała także spółka BIATRA. Białostocka komunikacja miejska wyróżnia się prowadzeniem mobilnego systemu informacji o rozkładzie jazdy, który jest dostępny także dla osób niewidomych i słabowidzących – Ginger. W czerwcu 2009 roku powstał Klub Miłośników Komunikacji Miejskiej w Białymstoku. Stowarzyszenie ma na celu usprawnianie funkcjonowania komunikacji miejskiej w mieście poprzez m.in. działania na rzecz poprawy infrastruktury drogowej, działania o charakterze doradczym przejawiające się poprzez formułowania wniosków dotyczących pomysłów działań na rzecz poprawy funkcjonowania komunikacji. Celem statutowym organizacji jest również zachowanie wycofanych, nie raz już zabytkowych i unikatowych autobusów, które stanowią historyczną wartość dla komunikacji miejskiej w Białymstoku. Stowarzyszenie skupia przede wszystkim młodych mieszkańców Białegostoku, zainteresowanych tematyką obejmującą zagadnienia związane z komunikacją miejską, ekonomiką transportu, a także entuzjastów starej motoryzacji. Spotkania organizowane są cyklicznie w każdą pierwszą i trzecią niedzielę miesiąca. Obecnie (stan na 11.10.2014) Białystok posiada 45 linii autobusowych, w tym 29 linii miejskich dziennych (1–29), 3 linie miejskie nocne (3N, 5N, 21N) oraz 13 linii podmiejskich (100–107, 110, 111, 200–202)[60].

Infrastruktura rowerowa[edytuj | edytuj kod]

W Białymstoku od połowy lat 90. wybudowano ponad 40 km dróg rowerowych. Przyjęty w połowie lat 90. XX w. tzw. AZ Plan zakładał pokrycie całego miasta gęstą siecią ścieżek, jednak część projektu nie została zrealizowana. Obecnie przy prawie każdej większej inwestycji drogowej jest tworzona wydzielona droga dla rowerów. Liczba ścieżek rowerowych wzrasta dzięki ujmowaniu w ramach inwestycji drogowych również sąsiadujących traktów rowerowych. Istnieje również plan połączenia ścieżką rowerową wszystkich województw Polski Wschodniej, dzięki czemu Białystok znalazłby się w ciągu "północ – południe" rowerowej komunikacji.

Transport lotniczy[edytuj | edytuj kod]

Na obszarze miasta istnieje lotnisko sportowe Aeroklubu Białostockiego. Od wielu lat trwają dyskusje co do miejsca lokalizacji, celowości i zakresu działania nowego lotniska, gdyż z uwagi na położenie miasta nie będzie miało ono charakteru portu lotniczego.
Decyzją z dnia 31 lipca 2009 r. zarząd województwa postanowił, iż podlaskie lotnisko regionalne, będzie budowane w Sanikach, znajdujących się około 27 km od centrum Białegostoku. Ok. 14 km na południowy zachód od miasta leży lądowisko Turośń Kościelna, natomiast 12 km na południe lądowisko Lewickie. W 2013 przy ul. Marii Skłodowskiej-Curie oddano do użytku sanitarne lądowisko Białystok-Uniwersytecki Szpital Kliniczny.

Urodzeni w Białymstoku[edytuj | edytuj kod]

Ludwik Zamenhof – twórca języka esperanto
Albert Sabin – lekarz , wynalazca szczepionki przeciwko wirusowi polio
Ryszard Kaczorowski – ostatni Prezydent RP na Uchodźstwie
Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Białymstokiem.

Honorowi obywatele Białegostoku[61][62][edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Urząd Statystyczny w Białymstoku – Stan geodezyjny i kierunki wykorzystania powierzchni miasta
  2. GUS - baza demografia (pol.).
  3. [1] GUS
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2009 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-08-20. ISSN 1505-5507.
  5. Białystok – Klimat – INFORMATOR BIAŁOSTOCKI
  6. Zielone Płuca Polski
  7. Anna Sobór - Świderska "Jakub Berman. Biografia komunisty" IPN Warszawa 2009 str. 54 ISBN 978-83-7629-090-4
  8. Miasto Białystok: Budowa Muzeum Pamięci Sybiru (pol.). 2013-02-22. [dostęp 2013-10-31].
  9. Szlak esperanto i wielu kultur [dostęp 12 października 2009]
  10. Szlak śladami błogosławionego księdza Michała Sopoćki [dostęp 12 października 2009]
  11. Szlak esperanto i wielu kultur [dostęp 3 października 2010]
  12. Koncepcje 3D
  13. Białystok – Promocja, głupcze – Wiadomości24
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 Rynek w Białymstoku – Polska turystyka wycieczki noclegi
  15. Liczba bezrobotnych oraz stopa bezrobocia według województw, podregionów i powiatów (stan w końcu listopada 2010 r.) (pol.). Główny Urząd Statystyczny, 2011-01-26. [dostęp 2010-01-26].
  16. Inwestorzy zagraniczni
  17. Dz. U. z 1990 r. Nr 51, poz. 301
  18. Ludność Białegostoku
  19. GUS: Ludność w gminach według stanu w dniu 31.12.2011 r.. [dostęp 21.06.2012].
  20. 20,0 20,1 Godziny otwarcia – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  21. Filia nr 1 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  22. Filia nr 2 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  23. Filia nr 3 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  24. Filia nr 4 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  25. Filia nr 5 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  26. Filia nr 6 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  27. Filia nr 7 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  28. Filia nr 8 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  29. Filie nr 9 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  30. Filia nr 11 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  31. Filia nr 12 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  32. Filia nr 13 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  33. Filia nr 14 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  34. Filia nr 15 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  35. Filia nr 17 – Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku
  36. Jagiellonia Białystok. [dostęp 5 January 2011].
  37. KS Włókniarz Białystok. [dostęp 12 January 2011].
  38. Hetman Białystok. [dostęp 5 January 2010].
  39. Podlasie Białystok. [dostęp 4 lipca 2014].
  40. Past Białystok. [dostęp 12 January 2011].
  41. Past Białystok 2. [dostęp 12 January 2011].
  42. Białystok zmienił trenera
  43. AZS Białystok. [dostęp 5 January 2011].
  44. PKK Żubry Białystok. [dostęp 12 January 2011].
  45. Biatrans Białystok. [dostęp 27 June 2011].
  46. Lowlanders Białystok. [dostęp 5 January 2011].
  47. ADH Białystok. [dostęp 5 January 2011].
  48. Lodowisko BOSiR. [dostęp 10.08.2014].
  49. UKS "WYGODA" Białystok. [dostęp 5 January 2011].
  50. KJ Politechniki Białostockiej. [dostęp 12 January 2014].
  51. Jagiellonia Judo Club Bialystok. [dostęp 12 January 2011].
  52. HUMAN Białystok. [dostęp 12 January 2011].
  53. Jaszcze da wajny. W: Armija Krajowa... s. 12.
  54. 54,0 54,1 54,2 Archidiecezja Białostocka
  55. Łącznie z parafiami w Fastach i Zaściankach, obejmującymi swoim zasięgiem część Białegostoku
  56. Dane według wyszukiwarki zborów na oficjalnej stronie Świadków Jehowy (www.jw.org), dostęp z 5 czerwca 2014.
  57. kronika projektu Szlak Dziedzictwa Żydowskiego [dostęp 21 lipca 2009]
  58. http://www.bahai.org.pl/
  59. Uchwała Nr XIX/197/07 Rady Miasta Białegostoku z dnia 26 listopada 2007 roku
  60. Białostocka Komunikacja Miejska. BKM – Bliżej Celu (pol.). komunikacja.bialystok.pl. [dostęp 2014-10-11].
  61. Honorowi Obywatele Białegostoku
  62. Honorowi Obywatele Białegostoku
  63. 63,0 63,1 63,2 Honorowi obywatele miasta
  64. Uchwała nr LIV/626/14 Rady Miasta Białegostoku z dnia 20.01.2014. [dostęp 2014-06-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]