Mateiu Ion Caragiale

Mateiu Ion Caragiale
Data i miejsce urodzenia	25 marca 1885 Bukareszt, Rumunia
Data i miejsce śmierci	14 września 1993 Bukareszt, Rumunia
Narodowość	rumuńska
Dziedzina sztuki	poezja, proza
Styl	dekadentyzm symbolizm parnasizm modernizm
Ważne dzieła	Fanfaroni ze Starego Dworu (1929)

Mateiu Ion Caragiale (ur. 25 marca 1885 - zm. 17 stycznia 1936) – rumuński prozaik i poeta; nieślubny syn Iona Luki Caragiale.

Życie

Mateiu Ion Caragiale ze swym ojcem

Od 1903 roku studiował prawo na Uniwersytecie Bukareszteńskim oraz w Berlinie (gdzie przebywał na emigracji jego ojciec), lecz nauk nie dokończył. W latach 1912-1914 pracował jako kierownik sekretariatu na rumuńskim ministerstwie prac publicznych, w okresie 1919-1921 jako dyrektor wydziału prasy zagranicznej na ministerstwie spraw wewnętrznych. Oprócz pracy w sektorze publicznym poświęcał się tylko literaturze a na końcu życia również heraldyce.

Twórczość

Ilustracja do książki Fanfaroni ze Starego Dworu

W młodości publikował w czasopismach parnasistyczne wiersze ewokujące średniowiecze i jego fikcyjnych bohaterów (tom Pajere, rum. Orlice, wydany pośmiertnie w 1936 r.). W prozie jest najwyraźniejszym przedstawicielem rumuńskiej dekadencji literackiej oraz fin de siècle. Jej manifestem stała się nowela Remember (1924), której akcja toczy się w kosmopolitycznym środowisku Berlina. Główną postacią noweli jest ekstrawagancki dandys, cierpiący za sprawą wewnętrznego, głębokiego poczucia chaosu. W najsłynniejszej swojej powieści Fanfaroni ze Starego Dworu (rumuński "Craii de Curtea Veche", 1929) Mateiu Caragiale łączy otoczoną przez siebie kultem estetykę z zamiłowaniem do bałkańskiego kolorytu i argotycznego słownictwa. Wyraża nostalgiczny podziw i tęsknotę za starą arystokracją rumuńską, zarazem wszak realistycznie oraz z pewnymi elementami groteski prezentuje atmosferę Bukaresztu na początku XX wieku. Druga powieść z planowanej "bałkańskiej trylogii" Pod pieczęcią tajemnicy (rumuński "Sub pecetea tainei", publikowana w czasopismach w latach 1930–1933), została niedokończona.

Dzieła

• 1924 - Remember (nowela, Bukareszt: Editura "Cultura Naţională").
• 1929 - Craii de Cuertea Veche (powieść, Bukareszt: Editura "Cartea Românească", pol. przekład jako Fanfaroni ze Starego Dworu).
• 1936 - Pajere (tom wierszy, Bukareszt: Editura "Cultura Naţională").
• 1936 - Opere (dzieła, Bukareszt: Fundaţia pentru Literatură şi Artă "Regele Carol II").

Polskie przekłady

• Fanfaroni ze Starego Dworu (przełożyła Danuta Bieńkowska, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1968).

Zobacz też

• Dekadencja
• Ion Luca Caragiale
• Literatura rumuńska

Bibliografia

• Cioculescu, Şerban: Caragialiana, (Bukareszt: Editura Eminescu, 1974).
• Perpessicius: "Prefaţă" oraz "Tabel cronologic", w: Mateiu Caragiale, Craii de Curtea-Veche (Bukareszt: Editura pentru Literatură, 1965, strony V-XXIII).
• Valentová, Libuše: Mateiu Caragiale, w: Slovník rumunských spisovatelů (Praga: Nakladatelství Libri, 2001; strona 72).
• Vianu, Tudor: Scriitori români, tom III (Bukareszt: Editura Minerva, 1971).