Megalania

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Megalania
Varanus priscus
(Owen, 1859)
Szkielet megalanii w Melbourne Museum
Szkielet megalanii w Melbourne Museum
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada zauropsydy
Podgromada diapsydy
Nadrząd lepidozaury
Rząd łuskonośne
Podrząd Autarchoglossa
Rodzina waranowate
Rodzaj Varanus
Gatunek megalania
Synonimy
  • Megalania prisca Owen, 1859
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Rekonstrukcja

Megalania (Varanus priscus) – gatunek warana, przedstawiciel megafauny, żyjący w plejstocenie na terenach Australii, wymarły prawdopodobnie około 40 tys. lat temu.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Megalania była bardzo podobna do warana z Komodo, chociaż trochę dłuższa i bardziej masywna z proporcjonalnie krótszym ogonem. Miała bardziej zakrzywione i szerzej rozstawiane zęby. Stopy kończyły się wielkimi pazurami.

Ralph Molnar szacuje maksymalne rozmiary megalanii na 7–7,9 m długości i masę 1,94 t (przy przeciętnej około 320 kg)[1]. Badania Stephena Wroe oceniają maksymalną długość megalanii na 4,5 m, a masę na 331 kg[2].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Megalania została opisana w 1859 roku przez Richarda Owena i zaklasyfikowana do rodzaju Megalania[3]. Obecnie większość naukowców sugeruje jednak, że zwierzę to – podobnie jak współczesne warany – należało do rodzaju Varanus, a rodzaj Megalania uznaje za jego młodszy synonim[4]. Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Jasona Heada i współpracowników najbliższym krewnym megalanii jest waran z Komodo[5].

Paleobiologia i paleoekologia[edytuj | edytuj kod]

Jak wszystkie warany była drapieżnikiem. Prawdopodobnie podobnie do warana z Komodo polowała z zasadzki na zdobycz dwukrotnie przewyższającą jej masę. Niektórzy sugerują, że była w stanie zabijać również zwierzęta o wiele większe, jak np. olbrzymi torbacz Diprotodon[6] – inni pozostają sceptyczni, zgadzają się jednak, że zjadała padlinę diprotodonów[7]. Analizy porównawcze czaszek megalanii i warana z Komodo sugerują, że podobnie jak mniejszy krewny megalania również była jadowita – jeśli hipoteza ta jest prawidłowa, Varanus priscus byłby największym znanym zwierzęciem jadowitym[8].

Jej środowiskiem życia były prawdopodobnie otwarte polany i łąki[6].

Skamieniałości megalanii – nigdy w formie kompletnego szkieletu – znajdowano w Australii Południowej, Queensland i Nowej Południowej Walii.

Megalania w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Skamieniałe szczątki i rekonstrukcje można obejrzeć w Monash Science Centre, Monash University, Clayton in Victoria State i w Wonambi Fossil Centre, Naracoorte Caves National Park – Australia Południowa.

Według niepotwierdzonych pogłosek, jeszcze dziś można spotkać to monstrualne zwierzę w dzikich rejonach Australii i Nowej Gwinei[9] – nie ma jednak na to żadnych naukowych dowodów.

Przypisy

  1. Ralph E. Molnar: Dragons in the Dust: The paleobiology of the giant monitor lizard Megalania. Indiana University Press, 2004. ISBN 9780253343741.
  2. Stephen Wroe. A review of terrestrial mammalian and reptilian carnivore ecology in Australian fossil faunas, and factors influencing their diversity: the myth of reptilian domination and its broader ramifications. „Australian Journal of Zoology”. 50 (1), s. 1–24, 2002. doi:10.1071/ZO01053 (ang.). 
  3. Richard Owen. Description of some remains of a gigantic land-lizard (Megalania prisca Owen) from Australia. „Philosophical Transactions of the Royal Society of London”. 149, s. 43–48, 1859. doi:10.1098/rstl.1859.0002 (ang.). 
  4. Mikko Haaramo: Varanidae: genus Varanus (ang.). Mikko's Phylogeny Archive. [dostęp 23 lipca 2010].
  5. Jason J. Head, Paul M. Barrett, Emily J. Rayfield. Neurocranial osteology and systematic relationships of Varanus (Megalania) prisca Owen, 1859 (Squamata: Varanidae). „Zoological Journal of the Linnean Society”. 155 (2), s. 445–457, 2009. doi:10.1111/j.1096-3642.2008.00448.x (ang.). 
  6. 6,0 6,1 Megalania, giant ripper lizard (ang.). BBC – Science & Nature. [dostęp 23 lipca 2010]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-26)].
  7. Megalania prisca (ang.). W: Prehistoric Life – Ice Age Animals in Australia [on-line]. Museum Victoria. [dostęp 23 lipca 2010].
  8. Bryan G. Fry i inni. A central role for venom in predation by Varanus komodoensis (Komodo Dragon) and the extinct giant Varanus (Megalania) priscus. „Proceedings of the National Academy of Sciences”. 106 (22), s. 8969–8974, 2009. doi:10.1073/pnas.0810883106 (ang.). 
  9. Aaron Justice: Megalania Prisca: Dragon of the Australian Outback (ang.). Cryptozoology.com. [dostęp 23 lipca 2010].