Mleczaj dołkowany
| Mleczaj dołkowany | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | gołąbkowce |
| Rodzina | gołąbkowate |
| Rodzaj | mleczaj |
| Gatunek | mleczaj dołkowany |
| Nazwa systematyczna | |
| Lactarius scrobiculatus (Scop.) Fr.[1] Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 334 (1838) [1836-1838] |
|
| Synonimy | |
|
Agaricus intermedius Fr., |
|
| Mapa zasięgu | |
 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
_Fr_119555.jpg)
Mleczaj dołkowany (Lactarius scrobiculatus) – gatunek grzyba z rodziny gołąbkowatych. W literaturze opisywany też pod polską nazwą bedłka rydzawa[2].
Morfologia [edytuj]
- Kapelusz
- Średnica 5–20 cm, za młodu jest niemal półkulisty, potem staje się spłaszczony, a na końcu zapadnięty. Brzegi kapelusza długo pozostają podwinięte. Skórka pilśniowa i z wyjątkiem środka pokryta łuskami. W czasie suchej pogody jest nieco błyszcząca, w czasie wilgotnej bardzo śliska. Kolor od słomkowożółtego poprzez złocisty do rdzawożółtego[3].
- Blaszki
- Gęste, wąskie, cienkie i szeroko przyrośnięte do trzonu. Kolor od kremowego poprzez żółty do bladocynamonowego. Na młodych okazach z blaszek wydzielają się kropelki białego mleczka[3].
- Trzon
- Wysokość 3–8 cm, szerokość 2-3,5 cm. Jest gruby, walcowaty i bardzo twardy. U młodych osobników jest pełny, u starszych pusty. Kolor bladokremowy lub żółtawy. Bardzo charakterystyczną cechą jest występowanie na trzonie ciemniejszych wgłębień wyglądających jak tłuste plamy[3].
- Miąższ
- Biały i wydzielający dość obficie mlecznobiały sok. Sok ten na powietrzu dość szybko gęstnieje zmieniając kolor na cytrynowożółty. Smak ostry, piekący, zapach słaby[4].
- Wysyp zarodników
- Jasnoochrowy. Zarodniki niemal kuliste, o średnicy 8-9 × 7 µm[4].
Występowanie [edytuj]
Występuje w Europie, gdzie jest szeroko rozprzestrzeniony, oraz w Ameryce Północnej, gdzie jednak jest rzadki[5]. Rośnie tylko pod świerkami i jest jednym z bardziej charakterystycznych gatunków grzybów w górskich lasach świerkowych. Jest tutaj dość pospolity[6]. Na niżu natomiast jest rzadki, ale miejscami występuje w granicach zasięgu świerka[3].
Znaczenie [edytuj]
W Polsce uważany jest za grzyb niejadalny[4]. Niektóre atlasy grzybów podają nawet, że jest grzybem trującym[3], ale w Europie Północnej i Południowej jest uważany za grzyb jadalny i wykorzystywany jest do kwaszenia (po kilkukrotnym wygotowaniu i odlaniu wody, co pozbawia go gorzkiego smaku)[6]. Na opracowanej dla FAO liście gatunków grzybów jest wymieniony jako jadalny w Meksyku[7].
Gatunki podobne [edytuj]
Najbardziej podobny jest mleczaj żółtofioletowy (Lactarius repraesanteneus). Zewnętrznie wygląda niemal tak samo, ma tylko bardziej włochaty brzeg kapelusza. Odróżnić go można głównie po tym, że jego uszkodzone miejsca oraz mleczko zmieniają kolor na fioletowy. Podobny jest też mleczaj cytrynowy (Lactarius citriolens), ale ma żółknące mleczko[3].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Species Fungorum. [dostęp 2011-09-09].
- ↑ Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ MushroomEXpert. [dostęp 2013-03-04].
- ↑ 6,0 6,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowe. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ Eric Boa: Wild edible fungi : A global overview of their use and importance to people. 2004, seria: Non-wood Forest Products 17. ISBN 92-5-105157-7.
