Muchomor szarawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Muchomor mglejarka)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Muchomor szarawy
Amanita vaginata T65.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina muchomorowate
Rodzaj muchomor
Gatunek muchomor szarawy
Nazwa systematyczna
Amanita vaginata (Bull.) Lam.
Encycl. Méth. Bot. 1: 109 (Paryż, 1783)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Amanita vaginata G4 (1).JPG
Młody owocnik

Muchomor szarawy (Amanita vaginata (Bull.) Lam.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1992, dawniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był jako muchomor mglejarka, a jeszcze dawniej używano również nazw: bedłka pochwowata, bedłka, muchomor pochwiasty, mglejarka pochwiasta, podsadka pochwiasta[2]. Synonimy łacińskie:[3].

  • Agaricus plumbeus Schaeff., (1774)
  • Agaricus plumbeus Schaeff. (1774) var. plumbeus
  • Agaricus vaginatus Bull. (1783)
  • Agaricus vaginatus a albida Fr. (1821)
  • Agaricus vaginatus var. albidus (Fr.) Fr. (1838)
  • Agaricus vaginatus var. griseus DC. (1815)
  • Amanita livida Pers. (1797)
  • Amanita livida Pers. (1797) var. livida
  • Amanita vaginata f. grisea (DC.) E.-J. Gilbert (1918)
  • Amanita vaginata f. grisea (DC.) Veselý (1933)
  • Amanita vaginata f. livida (Pers.) E.-J. Gilbert (1918)
  • Amanita vaginata f. plumbea (Schaeff.) E.-J. Gilbert (1918)
  • Amanita vaginata f. plumbea (Schaeff.) L. Maire (1910)
  • Amanita vaginata f. violacea (Jacz.) Veselý (1933)
  • Amanita vaginata subsp. plumbea (Schaeff.) Konrad & Maubl. (1924)
  • Amanita vaginata var. albida (Fr.) Hongo (1959)
  • Amanita vaginata var. grisea (DC.) Quél. & Bataille (1902)
  • Amanita vaginata var. livida (Pers.) Gillet, (1874)
  • Amanita vaginata var. plumbea (Schaeff.) Quél. & Bataille (1902)
  • Amanita vaginata var. violacea Pers. (1797)
  • Amanita violacea Jacz. (1923)
  • Amanitopsis albida (Fr.) S. Imai (1933)
  • Amanitopsis plumbea (Schaeff.) J. Schröt. (1889)
  • Amanitopsis vaginata (Bull.) Roze (1876)
  • Amanitopsis vaginata var. plumbea (Schaeff.) Konrad & Maubl. (1924)
  • Amanitopsis vaginata var. violacea (Jacz.) E.-J. Gilbert (1941)
  • Fungus phalloides Bull. (1781)
  • Vaginata livida Gray1 (1821)

Gatunek ten wyróżnia się dużą zmiennością. Wiele dawniej wydzielanych form, odmian i podgatunków zostało uznane za synonimy gatunku typowego[3], nadal jednak wyróżnia się różne odmiany tego gatunku dość znacznie różniące się ubarwieniem u wyglądem[4].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Początkowo dzwonkowaty, później płaskołukowaty, w końcu całkiem płaski, Ma średnicę 3-10 cm i na środku garb, czasami wyraźny, czasami słabo widoczny. Powierzchnia gładka, naga i silnie prążkowana, szczególnie na brzegach. W czasie wilgotnej pogody jest lepki i śliski. Kolor od siwego poprzez siwobrązowy i popielaty do żółtosiwobrązowego[4]

Blaszki

Średnio gęste, spręzyste, nie przyrastają do trzonu, nieco wybrzuszone i zawsze białe[4].

Trzon

Wysokość 10-20 cm, grubość 8-20 mm, walcowaty, z czasem pusty w środku, zwężający się ku górze, wyrastający z białej, wolnej i płatowatej pochwy. Powierzchnia gładka lub pokryta bardzo drobnymi kosmkami, czasami pierścieniście popękany. Pierścienia brak. Barwa między białą a różnymi odcieniami jasnej szarości[4].

Miąższ

U młodych okazów zwarty, później kruchy. Biały, o łagodnym smaku i bez specjalnego zapachu[4].

Wysyp zarodników

Biały, nieamyloidalny. Zarodniki okrągławe, o rozmiarach 8-12 µm[5].

Występowanie[edytuj]

Gatunek pospolity. Rośnie we wszystkich typach lasów, zarówno na nizinach, jak i w górach. Nie ma specjalnych wymagań glebowych[4].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb jadalny, choć w stanie surowym trujący. Po ugotowaniu jadalny. Niezbyt popularny ze względu na łamliwość i brak aromatu[5]. W Polsce raczej nie jest zbierany przez grzybiarzy[6].

Gatunki podobne[edytuj]

Muchomor mglejarka zewnętrzną osłoną przypomina muchomora sromotnikowego (Amanita phalloides) i jadowitego (Amanita virosa), lecz jest dobrze rozpoznawalny dzięki podstawie trzonu i wyraźnemu prążkowaniu kapelusza[5].

Przypisy

  1. ↑ Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. ↑ Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. ↑ 3,0 3,1 Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, s. 26. ISBN 83-7404-513-2.
  6. ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Muchomor_szarawy&oldid=36741018”