Muchomor szarawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Muchomor mglejarka)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Muchomor szarawy
Amanita vaginata T65.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina muchomorowate
Rodzaj muchomor
Gatunek muchomor szarawy
Nazwa systematyczna
Amanita vaginata (Bull.) Lam.
Encycl. Méth. Bot. 1: 109 (Paryż, 1783)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Amanita vaginata G4 (1).JPG
Młody owocnik

Muchomor szarawy (Amanita vaginata (Bull.) Lam.) – gatunek grzybów należący do rodziny muchomorowatych (Amanitaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1992, dawniej w polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był jako muchomor mglejarka, a jeszcze dawniej używano również nazw: bedłka pochwowata, bedłka, muchomor pochwiasty, mglejarka pochwiasta, podsadka pochwiasta[2]. Niektóre synonimy łacińskie[3]:

  • Agaricus plumbeus Schaeff. 1774
  • Agaricus vaginatus Bull. 1783
  • Agaricus vaginatus a albida Fr. 1821
  • Agaricus vaginatus var. albidus (Fr.) Fr. 1838
  • Agaricus vaginatus var. griseus DC. 1815
  • Amanita livida Pers. 1797
  • Amanita livida Pers. 1797 var. livida
  • Amanita vaginata f. grisea (DC.) E.-J. Gilbert 1918
  • Amanita vaginata f. grisea (DC.) Veselý 1933
  • Amanita vaginata f. livida (Pers.) E.-J. Gilbert 1918
  • Amanita vaginata f. plumbea (Schaeff.) E.-J. Gilbert 1918
  • Amanita vaginata f. plumbea (Schaeff.) L. Maire 1910
  • Amanita vaginata f. violacea (Jacz.) Veselý 1933
  • Amanita vaginata subsp. plumbea (Schaeff.) Konrad & Maubl. 1924
  • Amanita vaginata var. albida (Fr.) Hongo 1959
  • Amanita vaginata var. grisea (DC.) Quél. & Bataille 1902
  • Amanita vaginata var. livida (Pers.) Gillet 1874
  • Amanita vaginata var. plumbea (Schaeff.) Quél. & Bataille 1902
  • Amanita vaginata var. violacea Pers. 1797
  • Amanita violacea Jacz. 1923
  • Amanitopsis albida (Fr.) S. Imai 1933
  • Amanitopsis plumbea (Schaeff.) J. Schröt. 1889
  • Amanitopsis vaginata (Bull.) Roze 1876
  • Fungus phalloides Bull. 1781
  • Vaginata livida Gray1 1821

Gatunek ten wyróżnia się dużą zmiennością. Wiele dawniej wydzielanych form, odmian i podgatunków zostało uznane za synonimy gatunku typowego[3], nadal jednak wyróżnia się różne odmiany tego gatunku dość znacznie różniące się ubarwieniem u wyglądem[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Początkowo dzwonkowaty, później płaskołukowaty, w końcu całkiem płaski, Ma średnicę 3-10 cm i na środku garb, czasami wyraźny, czasami słabo widoczny. Powierzchnia gładka, naga i silnie prążkowana, szczególnie na brzegach. W czasie wilgotnej pogody jest lepki i śliski. Kolor od siwego poprzez siwobrązowy i popielaty do żółtosiwobrązowego[4]. Występują odmiany o ochrowo lub pomarańczowożółtej barwie[5].

Blaszki

Średnio gęste, spręzyste, nie przyrastają do trzonu, nieco wybrzuszone i zawsze białe[4].

Trzon

Wysokość 10-20 cm, grubość 8-20 mm, walcowaty, z czasem pusty w środku, zwężający się ku górze, wyrastający z białej, wolnej i płatowatej pochwy. Powierzchnia gładka lub pokryta bardzo drobnymi kosmkami, czasami pierścieniście popękany. Pierścienia brak. Barwa między białą a różnymi odcieniami jasnej szarości[4].

Miąższ

U młodych okazów zwarty, później kruchy. Biały, o łagodnym smaku i bez specjalnego zapachu[4].

Wysyp zarodników

Biały, nieamyloidalny. Zarodniki okrągławe, o rozmiarach 8-12 µm[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Gatunek pospolity, występujący na całym niemal świecie[5]. Rośnie we wszystkich typach lasów, zarówno na nizinach, jak i w górach. Nie ma specjalnych wymagań glebowych[4].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[2]. Grzyb jadalny, choć w stanie surowym trujący. Po ugotowaniu jadalny. Niezbyt popularny ze względu na łamliwość i brak aromatu[6]. W Polsce raczej nie jest zbierany przez grzybiarzy[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Muchomor mglejarka zewnętrzną osłoną przypomina muchomora zielonawego (Amanita phalloides) i jadowitego (Amanita virosa), lecz jest dobrze rozpoznawalny dzięki podstawie trzonu i wyraźnemu prążkowaniu kapelusza[6]. Odmiany o brunatno-czerwonej barwie podobne są do muchomora rdzawobrązowego (Amanita fulva)[5].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,0 3,1 Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 5,2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. 6,0 6,1 6,2 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. KDC, s. 26. ISBN 83-7404-513-2.
  7. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.