Nadieżda Mandelsztam

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Nadieżda Mandelsztam
Imiona i nazwisko Nadieżda Jakowlewna Mandelsztam z domu Chazina(ros. Надежда Яковлевна Мандельштам, урождённая Хазина)
Data i miejsce urodzenia 30 października 1899
Imperium Rosyjskie Saratow
Data i miejsce śmierci 29 grudnia 1980
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Moskwa
Zawód pisarz, lingwista, wykładowca
Narodowość rosyjska, żydowska
Język rosyjski
Obywatelstwo rosyjskie, radzieckie
Edukacja Uniwersytet Kijowski
Okres 1908–1980
Gatunki proza autobiograficzna, prace naukowe, wspomnienia
Ważne dzieła Nadzieja w beznadziei, Mój testament
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Nadieżda Mandelsztam w Wikiźródłach
Wikicytaty Nadieżda Mandelsztam w Wikicytatach

Nadieżda Jakowlewna Mandelsztam (ros. Надежда Яковлевна Мандельштам, z domu Chazina (ros. Хазина); ur. 18 października?/30 października 1899 w Saratowie, Imperium Rosyjskie, zm. 29 grudnia 1980 w Moskwie, Rosyjska Federacyjna SRR) – rosyjska pisarka, filolog. Żona pisarza Osipa Mandelsztama.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w rodzinie Żydów wyznania chrześcijańskiego. Jej ojciec był prawnikiem, matka lekarką. Miała dwóch braci: Aleksandra (1891-1920) i Eugeniusza (1893-1974) oraz siostrę Annę (zm. 1938). Uczęszczała do żeńskiego gimnazjum, w którym nauka była prowadzona według programu dla męskiego gimnazjum. W młodości wielokrotnie odwiedzała z rodzicami kraje Europy Zachodniej. Po maturze rozpoczęła studia na wydziale prawa Uniwersytetu Kijowskiego, lecz ich nie ukończyła. W okresie Rewolucji Październikowej studiowała w pracowni malarki Aleksandry Ekster.

1 maja 1919 poznała Osipa Mandelsztama. W roku 1921 została jego żoną. Małżonkowie wielokrotnie zmieniali miejsce zamieszkania: na Ukrainie, w Piotrogrodzie, Moskwie i w Gruzji.

W roku 1934 Osip Mandelsztam został uwięziony i zesłany do okolic Permu, potem do Woroneża.

Po powtórnym uwięzieniu męża 1 maja 1938 i jego śmierci w obozie we Władywostoku wiodła Nadieżda życie koczownicze, z obawy przed aresztowaniem zmieniając wielokrotnie miejsce zamieszkania, utrzymując się z dorywczych zajęć.

Celem jej życia stało się ocalenie spuścizny literackiej męża. Wielu utworów nauczyła się na pamięć. W okresie wojny została ewakuowana wraz z matką do Azji Środkowej. W lecie 1942 dzięki pomocy Anny Achmatowej zamieszkała w Taszkiencie, gdzie od 1944 mogła wykładać język angielski na miejscowym uniwersytecie. Po śmierci Stalina ukończyła studia anglistyki w roku 1956, a w roku 1958 pozwolono jej na zamieszkanie w Moskwie. W roku 1965 otrzymała jednopokojowe mieszkanie w Moskwie. W napisanej po roku 1960 trzytomowej autobiografii Воспоминания (Wspomnienia) opisała strach i nędzę czasów stalinowskich. Pierwszy tom ukazał się w Nowym Jorku 1970, drugi w Paryżu 1972, trzeci w Paryżu 1978.

W roku 1979 przekazała swoje archiwa Uniwersytetowi Princeton, w dwa lata później zmarła w Moskwie w wieku 81 lat.

Wybrana twórczość[edytuj | edytuj kod]

Polskie przekłady[edytuj | edytuj kod]

  • Nadieżda Mandelsztam: Nadzieja w beznadziei, przekł. Andrzej Drawicz, „Wiedza i Życie”, Warszawa 1997, ISBN 83-7184-856-0.
  • Nadieżda Mandelsztam: Mozart i Salieri oraz inne szkice i listy, przekł. i koment. Ryszard Przybylski. „Sic!”, Warszawa 2000, ISBN 83-86056-86-X.
  • Nadieżda Mandelsztam: Mój testament, przedm. Andrzej Drawicz, „Krąg” przy pomocy Officyny Liberałów, Warszawa 1981

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Źródła w języku angielskim