Nadieżda Mandelsztam
Nadieżda Jakowlewna Mandelsztam (ros. Надежда Яковлевна Мандельштам) (panieńskie nazwisko Chazina – ros. Хазина), (ur. 30 października 1899 w Saratowie, zm. 29 grudnia 1980 w Moskwie) — rosyjska pisarka, filolog, żona Osipa Mandelsztama.
Urodziła się w rodzinie Żydów wyznania chrześcijańskiego. Jej ojciec był prawnikiem, matka lekarką. Miała dwóch braci: Aleksandra (1891-1920) i Eugeniusza (1893-1974) oraz siostrę Annę (zm. 1938). Uczęszczała do żeńskiego gimnazjum, w którym nauka była prowadzona według programu dla męskiego gimnazjum. W młodości wielokrotnie odwiedzała z rodzicami kraje Europy Zachodniej. Po maturze rozpoczęła studia na wydziale prawa Uniwersytetu Kijowskiego, lecz ich nie ukończyła. W okresie Rewolucji Październikowej studiowała w pracowni malarki Aleksandry Ekster.
1 maja 1919 poznała Osipa Mandelsztama. W roku 1921 została jego żoną. Małżonkowie wielokrotnie zmieniali miejsce zamieszkania: na Ukrainie, w Piotrogrodzie, Moskwie i w Gruzji.
W roku 1934 Osip Mandelsztam został uwięziony i zesłany do okolic Permu, potem do Woroneża.
Po powtórnym uwięzieniu męża 1 maja 1938 i śmierci męża w obozie w Władywostoku wiodła Nadieżda życie koczownicze, z obawy przed aresztowaniem zmieniając wielokrotnie miejsce zamieszkania, utrzymując się z dorywczych zajęć.
Celem jej życia stało się ocalenie spuścizny literackiej męża. Wielu utworów nauczyła się na pamięć. W okresie wojny została ewakuowana wraz z matką do Azji Środkowej. W lecie 1942 dzięki pomocy Anny Achmatowej zamieszkała w Taszkencie, gdzie od 1944 mogła wykładać język angielski na miejscowym uniwersytecie.. Po śmierci Stalina ukończyła Nadieżda Mandelsztam studia anglistyki w roku 1956, a w roku 1958 pozwolono jej na zamieszkanie w Moskwie. W roku 1965 otrzymała jednopokojowe mieszkanie w Moskwie. W napisanej po roku 1960 trzytomowej autobiografii „Воспоминания“ (Wspomnienia) opisała strach i nędzę czasów stalinowskich. Pierwszy tom ukazał się w Nowym Jorku 1970, drugi w Paryżu 1972, trzeci w Paryżu 1978.
W roku 1979 przekazała swoje archiwa Princeton University, w dwa lata później zmarła w Moskwie w wieku 81 lat.
Bibliografia [edytuj]
- Nadieżda Mandelsztam: Nadzieja w beznadziei, przekł. Andrzej Drawicz, "Wiedza i Życie", Warszawa 1997, ISBN 83-7184-856-0
- Nadieżda Mandelsztam: Mozart i Salieri oraz inne szkice i listy, przekł. i koment. Ryszard Przybylski. "Sic!", Warszawa 2000, ISBN 83-86056-86-X
- Nadieżda Mandelsztam: Mój testament, przedm. Andrzej Drawicz, "Krąg" przy pomocy Officyny Liberałów, Warszawa 1981
Bibliografia [edytuj]
- Holmgren B. Women's works in Stalin's time: on Lidiia Chukovskaia and Nadezhda Mandelstam. Bloomington, Indiana University Press, 1993. 225 p.
