Nerw błędny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Przebieg nerwu błędnego

Nerw błędny, nerw X (łac. nervus vagus) – najdłuższy z nerwów czaszkowych, jest nerwem mieszanym, prowadzi włókna czuciowe, ruchowe i przywspółczulne. Należy do autonomicznego układu nerwowego (AUN) o charakterze przywspółczulnym (parasympatycznym), podobnie jak okoruchowy, twarzowy i językowo-gardłowy.

Zwoje i jądra[edytuj | edytuj kod]

  • Zwoje i jądra czuciowe - zwój górny nerwu błędnego (łac. ganglion superius n. vagi) położony w odcinku bocznym otworu żyły szyjnej (łac. foramen jugulare); zwój dolny nerwu błędnego (łac. ganglion inferius n. vagi) położony poniżej, przed wyrostkami poprzecznymi kręgów C1 i C2. Włókna dośrodkowe z tych jąder wchodzą przez bruzdę boczno-tylną do rdzenia przedłużonego, dochodzą pasmem samotnym do jądra pasma samotnego (łac. nucleus tractus solitarii), a także do jego górnego przedłużenia - jądra pasma rdzeniowego nerwu trójdzielnego (łac. nucleus tractus spinalis n. trigemini).
  • Jądro ruchowe - jądro dwuznaczne, położone do tyłu od oliwki; włókna ruchowe wychodzą z rdzenia przedłużonego przez bruzdę boczno-tylną.
  • Jądro przywspółczulne - jądro grzbietowe nerwu błędnego (łac. Nucleus dorsalis n. vagi); włókna parasympatyczne wychodzą z rdzenia przedłużonego wraz z jądrami ruchowymi przez bruzdę boczno-tylną.

Obszar unerwienia[edytuj | edytuj kod]

Nerw błędny zaopatruje:

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się 4 części (odcinki) nerwu:

  • głowowa
  • szyjna
  • piersiowa
  • brzuszna

Odchodzi od rdzenia przedłużonego za pośrednictwem kilku korzonków. Opuszcza czaszkę przez tylną, czyli boczną część otworu szyjnego w czaszce (foramen jugulare pars major). W obrębie tego otworu część czuciowa nerwu tworzy niewielki zwój górny, a po wyjściu z otworu drugi, większy zwój dolny.

Po wyjściu z otworu żyły szyjnej nerw błędny biegnie pomiędzy tętnicą szyjną wspólną, a żyłą szyjną wewnętrzną we wspólnej pochewce powięziowej tworząc powrózek naczyniowo-nerwowy szyi. Z szyi przechodzi do śródpiersia górnego (warstwa nerwowa), a następnie tylnego, przy czym nerw błędny lewy krzyżuje się od przodu z łukiem aorty, przebiegając między tętnicą szyjną wspólną lewą i tętnicą podobojczykową lewą; prawy – przechodzi między tętnicą podobojczykową prawą i żyłą podobojczykową prawą. Dalej biegną za korzeniem płuca, po czym dochodzą do przełyku (n. błędny lewy po stronie przedniej, prawy - tylnej; ma to związek ze skręceniem się trzewi w okresie życia płodowego), gdzie tworzą splot przełykowy, plexus esophageus s. oesophageus, którego część przednia utworzona jest głównie z gałązek nerwu lewego, a część tylna, zwykle większa, z gałązek nerwu prawego. Nerwy błędne tworzą dwa pnie. Prawy pień błędny znajduje się na tylnej części przełyku, natomiast lewy na przedniej. Po przejściu do jamy brzusznej pnie błędne rozgałęziają się w ścianie żołądka, oddając gałęzie żołądkowe przednie i tylne (łac. rami gastrici anteriores et posteriores). Na przebiegu nerwu błędnego rozróżniamy część głowową, szyjną, piersiową i brzuszną.

Gałęzie[edytuj | edytuj kod]

W części głowowej:

  • G. oponowa (łac. r. meningeus)
  • G. uszna (łac. r. auricularis)

W części szyjnej:

W części piersiowej:

  • Gg sercowe piersiowe (łac. rr cardiaci thoracici) (współtworzą splot sercowy)
  • Gg tchawicze dolne (łac. rr tracheales inferiores)
  • Gg oskrzelowe przednie i tylne (łac. rr bronchiales anteriores et posteriores) (współtworzą splot płucny przedni i tylny
  • Gg przełykowe (łac. rr esophageales s. oesophageales) (tworzą splot przełykowy)
  • Gg śródpiersiowe (łac. rr mediastinales) (współtworzą splot aortowy piersiowy, unerwiają opłucną śródpiersiową)
  • Gg osierdziowe (łac. rr pericardiaci)

W części brzusznej: Tworzą się pnie błędne (łac. trunci vagales).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.