Trzustka

Z Wikipedii

Trzustka (łac. pancreas) - gruczoł położony w górnej części jamy brzusznej składający się z części wewnątrzwydzielniczej (hormonalnej, odpowiedzialnej za wytwarzanie m.in. insuliny i glukagonu) i zewnątrzwydzielniczej (trawiennej, produkującej sok trzustkowy). Jej przeciętna masa wynosi 70-100 g. Mierzy ok. 12 - 30 cm.

Spis treści 1 Budowa anatomiczna 1.1 Unaczynienie 1.2 Unerwienie 2 Budowa histologiczna 3 Funkcje 4 Choroby

[edytuj] Budowa anatomiczna

Składa się z głowy, objętej pętlą dwunastnicy, trzonu i ogona odchodzącego w sąsiedztwo śledziony i lewej nerki. Drogi wyprowadzające sok trzustkowy, będący produktem zewnątrzwydzielniczej części trzustki, uchodzą jako przewód trzustkowy główny (przewód Wirsunga) na brodawce dwunastniczej większej (brodawka Vatera), najczęściej łącząc się tam z drogami żółciowymi (przewód żółciowy wspólny). Możliwe jest istnienie przewodu trzustkowego dodatkowego (przewód Santoriniego), który albo uchodzi do dwunastnicy na brodawce dwunastniczej mniejszej lub łączy się z przewodem Wirsunga.

[edytuj] Unaczynienie

Do trzustki dochodzą naczynia:

• tętnica śledzionowa (od pnia trzewnego),
• tętnica trzustkowo-dwunastnicza górna (od żołądkowo-dwunastniczej),
• tętnica trzustkowo-dwunastnicza dolna (od tętnicy krezkowej górnej).

[edytuj] Unerwienie

Unerwienie przywspółczulne pochodzi od nerwu błędnego natomiast współczulne ze splotu współczulnego.

[edytuj] Budowa histologiczna

Komórki wchodzące w skład części wewnątrzwydzielniczej trzustki (części produkującej hormony) są zgromadzone w skupiskach nazywanych wyspami trzustkowymi lub wyspami Langerhansa. Liczbę wysp ocenia się na 1-3 milionów, a stanowią one zaledwie około 2% całkowitej masy tego narządu.

Komórki wchodzące w skład wysp trzustkowych:

• komórki B (β) - produkują insulinę,
• komórki A (α) - produkują glukagon,
• komórki D (δ) - produkują somatostatynę,
• komórki polipeptydowe.

Czynność wydzielniczą trzustki modulują neuroprzekaźniki i adrenalina:

• acetylocholina (Ach) wpływa dodatnio na uwalnianie insuliny, gdy stężenie glukozy jest podwyższone.
• noradrenalina (Nor) - hamuje wydzielanie insuliny.

Enzymy trawienne wydzielane przez trzustkę to:

• amylaza trzustkowa,
• trypsynogen - enzym aktywuje się pod wpływem enzymu enterokinazy jelitowej w pH 5,2-6,0 lub autokatalitycznej aktywacji przy pH 7,9, w dwunastnicy do trypsyny,
• chymotrypsynogen - enzym aktywuje się pod wpływem trypsyny i pH 8,0 w dwunastnicy do chymotrypsyny,
• elastaza,
• lipaza,
• nukleaza: rybonukleaza i deoksyrybonukleaza,
• hydrolaza estrów cholesterolowych,
• fosfolipaza A2,
• karboksypeptydaza.

[edytuj] Funkcje

Trzustka spełnia dwie zasadnicze funkcje:

• czynność zewnątrzwydzielnicza (sok trzustkowy wydzielany do dwunastnicy zawierający przede wszystkim enzymy trawienne),
• czynność wewnątrzwydzielnicza (hormony z których najważniejsze to insulina i glukagon).

[edytuj] Choroby

Najczęstsze schorzenia trzustki:

• ostre i przewlekłe zapalenie trzustki,
• rak trzustki (część zewnątrzwydzielnicza) i hormonalnie czynne nowotwory części wewnątrzwydzielniczej (wyspiaki),
• torbiel trzustki,
• kamica przewodów trzustkowych.

Chorób o znaczeniu ogólnoustrojowym takich jak cukrzyca i mukowiscydoza nie zalicza się do chorób tego narządu. Chorobami trzustki zajmuje się gastroenterologia.