PSR J0737-3039
Współrzędne: 
07h37m51,247s; -30°39'40,74"
| PSR J0737-3039 | |
 Pulsar podwójny PSR J0737-3039 - wizja artysty Michael Kramer (Jodrell Bank Observatory, University of Manchester) |
|
| Dane obserwacyjne (J2000) | |
| Gwiazdozbiór | Rufa |
| Rektascensja | 07h 37m 51,247s |
| Deklinacja | -30° 39' 40,74" |
| Odległość | 1600-2000 ly ly |
| Charakterystyka fizyczna | |
| Rodzaj gwiazdy | pulsar |
| Masa | 1,34 oraz 1,25 M☉ |
| Alternatywne oznaczenia | |
| [CGB2005] J073751.248-303940.83 | |
PSR J0737-3039 – układ podwójny znajdujący się w kierunku gwiazdozbioru Rufy, odkryty w 2003 roku przez grupę radioastronomów z Parkes Observatory. Obecnie jest to jedyny znany układ dwóch pulsarów.
Pierwszy odkryty składnik, oznaczony literą A, jest pulsarem milisekundowym, obracającym się z okresem 22,7 ms[1]. Drugi składnik, B, rotuje dużo wolniej, z okresem 2,77 s[2]. Uważa się, że składnik A powstał wcześniej, zdążył wyhamować swą rotację, a następnie został powtórnie rozkręcony wskutek akrecji materii z towarzysza B. Składnik B jest pulsarem młodym, który narodził się wskutek drugiej eksplozji supernowej w układzie. Masy składników szacowane są odpowiednio na 1,33 i 1,25 masy Słońca, zaś okres ich obiegu (wokół wspólnego środka masy) wynosi 2 h 27 min[3]. Orbity składników są bardzo ciasne i lekko ekscentryczne; ich średni rozmiar to 1,25 promienia Słońca, a mimośród e=0,088.
Pulsar PSR J0737-3039 jest podobny[według kogo?] do innego znanego układu podwójnego, PSR B1913+16, w którym pulsar okrąża gwiazdę neutronową.
Układy tego typu stanowią doskonałe laboratorium do testowania przewidywań ogólnej teorii względności. Dokonuje się tego wyznaczając wartości tak zwanych parametrów post-Keplerowskich, czyli poprawek do praw Keplera opisujących orbity w układzie podwójnym w wypadku bardzo silnego pola grawitacyjnego. Są to: tempo zmiany w czasie okresu orbitalnego; średnie tempo przesunięcia peryastronu; poczerwienienie grawitacyjne i dylatacja czasu; opóźnienie Shapiro; oraz deformacja orbity. W wypadku pulsara PSR J0737-3039 możliwe było zmierzenie pięciu z tych parametrów z dobrą dokładnością[4]. Dwa z nich wystarczyłyby do wyznaczenia mas składników układu, podczas gdy wyznaczenie pozostałych parametrów stanowi test zgodności teorii.
Wskutek emisji fal grawitacyjnych orbita pulsara kurczy się w tempie 8 mm na dobę, co oznacza, że za około 85 milionów lat gwiazdy zleją się ze sobą. Prawdopodobnym efektem tego wydarzenia będzie eksplozja i rozbłysk gamma.
