PSR J0737-3039

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
PSR J0737-3039
Pulsar podwójny PSR J0737-3039 - wizja artystyMichael Kramer (Jodrell Bank Observatory, University of Manchester)
Pulsar podwójny PSR J0737-3039 - wizja artysty
Michael Kramer (Jodrell Bank Observatory, University of Manchester)
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Rufa
Rektascensja 07h 37m 51,247s
Deklinacja -30° 39' 40,74"
Odległość 1600-2000 ly
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy pulsar podwójny
Masa 1,34 oraz 1,25 M
Alternatywne oznaczenia

PSR J0737-3039układ podwójny znajdujący się w gwiazdozbiorze Rufy, odkryty w 2003 roku przez grupę radioastronomów z Parkes Observatory. Obecnie jest to jedyny znany układ dwóch pulsarów.

Pierwszy odkryty składnik, oznaczony literą A, jest pulsarem milisekundowym, obracającym się z okresem 22,7 ms[1]. Drugi składnik, B, rotuje dużo wolniej, z okresem 2,77 s[2]. Uważa się, że składnik A powstał wcześniej, zdążył wyhamować swą rotację, a następnie został powtórnie rozkręcony wskutek akrecji materii z towarzysza B. Składnik B jest pulsarem młodym, który narodził się wskutek drugiej eksplozji supernowej w układzie. Masy składników szacowane są odpowiednio na 1,33 i 1,25 masy Słońca, zaś okres ich obiegu (wokół wspólnego środka masy) wynosi 2 h 27 min[3]. Orbity składników są bardzo ciasne i lekko ekscentryczne; ich średni rozmiar to 1,25 promienia Słońca, a mimośród e=0,088.

Pulsar PSR J0737-3039 jest podobny[według kogo?] do innego znanego układu podwójnego, PSR B1913+16, w którym pulsar okrąża gwiazdę neutronową.

Układy tego typu stanowią doskonałe laboratorium do testowania przewidywań ogólnej teorii względności. Dokonuje się tego wyznaczając wartości tak zwanych parametrów post-Keplerowskich, czyli poprawek do praw Keplera opisujących orbity w układzie podwójnym w wypadku bardzo silnego pola grawitacyjnego. Są to: tempo zmiany w czasie okresu orbitalnego; średnie tempo przesunięcia peryastronu; poczerwienienie grawitacyjne i dylatacja czasu; opóźnienie Shapiro; oraz deformacja orbity.

W wypadku pulsara PSR J0737-3039 możliwe było zmierzenie pięciu z tych parametrów z dobrą dokładnością[4]. Dwa z nich wystarczyłyby do wyznaczenia mas składników układu, podczas gdy wyznaczenie pozostałych parametrów stanowi test zgodności teorii.

Wskutek emisji fal grawitacyjnych orbita pulsara kurczy się w tempie 8 mm na dobę, co oznacza, że za około 85 milionów lat gwiazdy zleją się ze sobą. Prawdopodobnym efektem tego wydarzenia będzie eksplozja i rozbłysk gamma.

Przypisy

  1. Burgay M. i in. 2003, Nature, 426, 531
  2. Lyne A. i in., 2004, Science, 303, 1153
  3. Kramer i in., 2006, Science, 314, 97
  4. Kramer i Stairs, 2008, Annual Reviews of Astronomy and Astrophysics, 46, 541

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]