Pałac Lubomirskich w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Lubomirskich
Obiekt zabytkowy nr rej. 637 z 1.07.1965
Pałac Lubomirskich
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Adres pl. Żelaznej Bramy 10
Styl architektoniczny klasycyzm
Architekt Joachim Hempel – przebudowa 1791-1793
Ukończenie budowy przed 1712
Ważniejsze przebudowy 1791-1793, 1928, odbudowa 1948-1951, przesunięcie w 1970
Zniszczono spalono w 1939
Pierwszy właściciel rodzina Radziwiłłów
Kolejni właściciele 1730 Jan Zygmunt Deybel, 1790 rodzina Lubomirskich, 1816 Izydor Krasiński, 1828 rząd Królestwa Polskiego,1834 Abraham Simon Cohen, 1938 Urząd Miasta Warszawy
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Lubomirskich
Pałac Lubomirskich
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Lubomirskich
Pałac Lubomirskich
Ziemia 52°14′22″N 21°00′05″E/52,239444 21,001389Na mapach: 52°14′22″N 21°00′05″E/52,239444 21,001389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pałac Lubomirskich – pałac w Warszawie, wybudowany w XVIII w. przez rodzinę Radziwiłłów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pałac w XVIII w. w barokowym stylu na obrazie Bernardo Bellotto
Pl. Żelaznej Bramy między murem getta i pałacem Lubomirskich widziany od strony Hal Mirowskich w maju 1941 r.
Miniatura Pałacu Lubomirskich, przedstawiająca operację przesuwania budynku
Pomnik Tadeusza Kościuszki przed budynkiem

W XVIII wieku rodzina Radziwiłłów kupiła północne tereny podwarszawskiego miasteczka Wielopole. Przed 1712 wybudowała tam swoją posiadłość. W 1730 r. pałac należał już do architekta Jana Zygmunta Deybla. W 1760 w pałacu zaczęła się przebudowa w stylu późnobarokowym, lecz nie została zakończona. Pracami remontowymi kierował Jakub Fontana.

W 1790 r. rezydencję z przylegającymi terenami kupił Aleksander Lubomirski. W latach 1791-1793 pałac przebudowano w stylu klasycystycznym według projektu Joachima Hempla. Między innymi została dodana kolumnada, składająca się z 10 potężnych kolumn oraz piętrowe oficyny od podwórza i piętro w korpusie głównym. W latach 90. XVIII wieku w pałacu mieszkała m.in. Rozalia Lubomirska, żona Aleksandra Lubomirskiego, jedyna Polka ścięta na gilotynie w czasie Wielkiej Rewolucji Francuskiej.

W 1816 r. córka Aleksandra Lubomirskiego sprzedała pałac generałowi Izydorowi Krasińskiemu. W latach 18281834 pałac był własnością rządu Królestwa Polskiego mieszcząc urzędy i lazaret podczas powstania listopadowego. W 1834 r. posiadłość kupił finansista Abraham Simon Cohen. W tym okresie często przebudowywano pałac, aby mógł przynosić jak największe zyski. W tym celu, umieszczono tu sklepy, stragany, małe mieszkania oraz żydowski dom modlitewny. Nieremontowany pałac, przez wiek XIX i początki XX wieku podupadał. W 1928 Wacław Moszkowski przekształcił pałac na kamienicę i podwyższył o jedno piętro, niszcząc jego zabytkowy charakter.

W 1938 budowlę kupił Urząd Miasta Warszawy i wówczas podjęto decyzję o renowacji. Do realizacji planów nie doszło we względu na wybuch II wojny światowej. Już w pierwszych dniach wojny doszło do zniszczenia pałacu. Podczas oblężenia Warszawy we wrześniu 1939 r. Niemcy spalili budowlę[1].

Po wojnie pałac odbudowano. W latach 1947-1950 pod kierunkiem Tadeusza Żurowskiego prowadzono prace budowlane, pałac odbudowywano kierując się klasycystycznym projektem Joachima Hempla.

W 1970 zdecydowano o przesunięciu pałacu z pierwotnego miejsca. Marszałek Marian Spychalski (z wykształcenia architekt) zaproponował obrócenie pałacu, tak by zamykał kompozycję Osi Saskiej. Całą operację opracował Aleksander Mostowski. Operacja obrotu trwała półtora miesiąca, od 30 marca do 18 maja 1970. Pałac odcięto od murów i fundamentów i na specjalnych kratownicach, po torach, powoli przesuwano na wyznaczone miejsce[2]. W efekcie budowlę z powodzeniem obrócono o 74 stopnie[3]. Część kratownic i podtorza, konkretnie belki obrzeżne, została pod pałacem.

W 1985 przed Pałacem postawiono pomnik „Poległym w Służbie i Obronie Polski Ludowej” autorstwa Jana Bohdana Chmielewskiego, zwany przez warszawiaków „pomnikiem utrwalaczy” lub „ubeliskiem”. Pomnik rozebrano w 1991.

16 listopada 2010 przed Pałacem Lubomirskich odsłonięto Pomnik Tadeusza Kościuszki ufundowany przez bank Citi Handlowy[4]. Pomnik jest dokładną kopią pomnika, odsłoniętego w Waszyngtonie 9 maja 1910 autorstwa Antoniego Popiela.

Obecnie w Pałacu swoje siedziby mają Business Centre Club, Centrum Prasowe Pałac Lubomirskich oraz Uczelnia Warszawska im. Marii Skłodowskiej-Curie.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. zniszczony budynek.
  2. Jarosław Tarań: Obracanie Pałacu Lubomirskich. W: Warszawa. Zdjęcia Jarosława Tarania [on-line]. Ośrodek KARTA, 2.04.1970. [dostęp 2011-12-29].
  3. Charakterystyka przesunięcia gmachu.
  4. Pomnik Tadeusza Kościuszki wreszcie w Warszawie. citibank.pl, 17 listopada 2010. [dostęp 2014-05-23].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]