Parafia św. Nikity w Kostomłotach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Parafia Unicka pw. św. Męczennika Nikity
Cerkiew parafialna
Cerkiew parafialna
Państwo  Polska
Siedziba Kostomłoty
Adres Kostomłoty 15
21-509 Kodeń
Data powołania 1627
Wyznanie katolickie
Kościół obrządku bizantyjsko-słowiańskiego
Diecezja siedlecka
Dekanat Terespol
Cerkiew św. Nikity Męczennika
Nadzór bp Zbigniew Kiernikowski
Proboszcz ks. Zbigniew Nikoniuk
Wezwanie św. Męczennika Nikity
Wspomnienie liturgiczne Odpust św. Nikity 15 września,
Odpust bł. Męczenników Podlaskich (druga połowa czerwca),
Odpust św. Mikołaja w Pawłowie Starym (pierwsza sobota grudnia)
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Parafia Unicka pw. św. Męczennika Nikity
Parafia Unicka pw. św. Męczennika Nikity
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Parafia Unicka pw. św. Męczennika Nikity
Parafia Unicka pw. św. Męczennika Nikity
Ziemia 51°58′32,8″N 23°39′29,7″E/51,975778 23,658250Na mapach: 51°58′32,8″N 23°39′29,7″E/51,975778 23,658250
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Parafia Unicka pw. św. Męczennika Nikity – parafia w Kostomłotach.

Jedyna na świecie parafia katolicka obrządku bizantyjsko-słowiańskiego (neounicka). Do parafii należy ok. 120 wiernych. Cmentarz parafialny znajduje się 500 metrów od cerkwi. Od 2007 roku opiekę duszpasterską i jurysdykcję nad parafią sprawuje biskup Zbigniew Kiernikowski[1].

Historia parafii[edytuj | edytuj kod]

W 1631 roku zbudowano nową unicką cerkiew w Kostomłotach i od tego roku datuje się istnienie parafii. W tymże roku Teodora z Pryłuk wraz z rodziną ufundowała dla cerkwi ikonę świętego Nikity męczennika.

W wyniku rozbiorów Polski granice diecezji zostały dostosowane do granic państwowych i tak parafia w Kostomłotach znalazła się w diecezji chełmskiej. W 1840 roku parafia, którą stanowiła wieś Kostomłoty należała do dekanatu kodeńskiego i liczyła 484 wiernych[2]. W 1852 właściciel Kostomłotów Jan Łaski w własnych funduszy przeprowadził gruntowny remont świątyni parafialnej.

W 1875 roku parafia w Kostomłotach wraz z całą diecezją chełmską na mocy edyktu likwidującego Kościół unicki w granicach Królestwa Polskiego została przez rząd carski oficjalnie włączona do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Wówczas duszpasterzem w parafii był ksiądz Henryk Kaliński. W latach 1875–1915 parafią administrowali duchowni prawosławni, początkowo w strukturach eparchii chełmsko-warszawskiej, a od 1905 - eparchii chełmskiej.

31 stycznia 1927 roku na prośbę części[3] mieszkańców Kostomłotów i okolic decyzją biskupa siedleckiego Henryka Przeździeckiego erygowano parafię greckokatolicką obrządku bizantyjsko-słowiańskiego (neounicką). Tego samego dnia została przez biskupa zatwierdzona rada parafialna. Duszpasterzem kostomłockiej parafii został ksiądz Eugeniusz Różycki pełniący dotychczas urząd proboszcza w parafii greckokatolickiej obrządku bizantyjsko-słowiańskiego w Zabłociu. Utworzona parafia obejmowała następujące wsie: Kostomłoty, Okczyn, Kopytów, Kąty, Kożanówkę, Dobratycze, Kołpin i Ogrodniki z których do neounii przystąpiły 363 osoby[4]. Na zaproszenie biskupa Henryka Przeździeckiego w dniach 25–26 czerwca 1931 roku, neounicką parafię w Kostomłotach odwiedził Wizytator Apostolski obrządku bizantyjsko-słowiańskiego biskup Mikołaj Czarnecki. W tym czasie parafia liczyła 273 osoby[5].

Od początku II wojny światowej do listopada 1941 roku zarekwirowana plebania służyła za kwaterę żołnierzy niemieckich. 22 sierpnia 1940 roku proboszczem w Kostomłotach został ks. Aleksander Przyłucki. Jako zarządca parafii nie dopuścił do ponownego przejęcia cerkwi i plebanii przez prawosławnych.

Po ustaniu działań wojennych 23 maja 1944 roku odbyła się wizytacja kanoniczna parafii, której dokonał administrator diecezji podlaskiej biskup Czesław Sokołowski. W 1947 roku w ramach zorganizowanej przez władze Polski Ludowej akcji „Wisła” niemalże wszystkich mieszańców parafii kostomłockiej wywieziono na Ziemie Odzyskane. W parafii pozostawiono tylko starców i tych, którym nie pozwalał na to stan zdrowia. Pozostał również ks. Aleksander Przyłucki[6]. 18 listopada 1947 roku parafię wizytował dziekan dekanatu terespolskiego ks. Roman Soszyński, który zapisał w protokole powizytacyjnym: „Cerkiew wymaga remontu, dochodów parafia nie ma bo wiernych wywieziono w olsztyńskie. Ziemia parafialna leży odłogiem”[7]. Ten stan trwał do 1956 roku, kiedy to komunistyczne władze zezwoliły przesiedleńcom okręgu bialskopodlaskiego na powrót do miejscowości, z których zostali wysiedleni.

10 kwietnia 1968 roku na administratora parafii został mianowany ks. Roman Piętka ze Zgromadzenia Księży Marianów. 4 czerwca 1974 parafię wizytował kardynał Stefan Wyszyński. W 1975 roku rozpoczęte zostały gruntowne prace remontowe parafialnej cerkwi oraz budynków należących do parafii. W 1988 roku z okazji 1000-lecia chrztu Rusi parafialna cerkiew została ozdobiona polichromią. W czasie posługi księdza Romana Piętki cerkiew parafialna stała się znanym w Polsce Sanktuarium Unitów Podlaskich odwiedzanym przez licznych pielgrzymów, a także częstym miejscem rekolekcji odbywanych zarówno przez grekokatolików jak i rzymskokatolików zarówno z Polski jak i z zagranicy. W parafii działa Centrum Ekumeniczne które odwiedzają działacze ekumeniczni oraz teologowie, by na odbywających się od kilkunastu lat Spotkaniach Ekumenicznych modlić się o jedność Kościoła. Od 1 września 2007 roku obowiązki proboszcza pełni ks. Zbigniew Nikoniuk.

Jurysdykcja nad parafią neounicką[edytuj | edytuj kod]

Księża pracujący w parafii[edytuj | edytuj kod]

  • ks. Jan Eliaszewicz (XVIII wiek), proboszcz
  • ks. Jozafat Terlikiewicz (XIX wiek), administrator[8]
  • ks. Henryk Kaliński (? – 1875)
  • ks. Eugeniusz Różycki (21 II 1927 – 1927)
  • ks. Teodor Czystowski (1927 – 6 VIII 1927)
  • ks. Eugeniusz Spytecki (1927 – 16 XII 1927)
  • ks. Leon Tychowski (18 XII 1927 – 20 I 1928)
  • ks. Mikołaj Szymański-Dobrowolski (1928)
  • ks. Michał Sułkowski (1928), administrator
  • ks. Aleksander Nikolski (1928 – 19 III 1940)
  • ks. Jan Czornak (1940)
  • ks. Aleksander Przyłucki (22 VIII 1940 – 31 VIII 1969), proboszcz
  • ks. Roman Piętka (1 IX 1969 – 31 VIII 2007), proboszcz
  • ks. Tadeusz Kawala (1985 – 1990), wikariusz
  • ks. Maciej Zachara (2006 – 2007)[9]
  • ks. Zbigniew Nikoniuk (od 1 IX 2007), proboszcz
  • ks. Andrzej Danieluk (od 2007)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Opoka.org
  2. ks. Z. Nikoniuk, Kostomłoty droga ku jedności, s.28
  3. G. J. Pelica, Historia: Kostomłoty - św. Serafina z Sarowa
  4. ks. Z. Nikoniuk, Kostomłoty droga ku jedności, s.43
  5. ks. Z. Nikoniuk, Kostomłoty droga ku jedności, s.45
  6. C. Gawryś, Ruska wiara, s.120-121
  7. ks. Z. Nikoniuk, Kostomłoty droga ku jedności, s.46
  8. Unici.pl
  9. Padrimariani.org

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Cezary Gawryś: Ruska wiara. "Więź", 1988.
  • Maria Giedź: U unitów w Kostomłotach. 1989.
  • Andrzej Tłomacki: Parafia neounicka w Kostomłotach w latach 1918-1994.
  • Tadeusz Wasilewski, Tadeusz Krawczak: Z nieznanej przeszłości Białej i Podlasia. 1990.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]