Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
15 września jest 258. (w latach przestępnych 259.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 107 dni.
- imieniny obchodzą: Albin, Dolores, Ekhard, Eutropia, Filotea, Filoteusz, Jakert, Jeremi, Jeremiasz, Kamil, Katarzyna, Lolita, Maria, Nicetas, Nikodem, Nikomedes, Roland, Teodor i Walerian.
- Gwatemala, Honduras, Kostaryka, Nikaragua, Salwador – Dzień Niepodległości
- Japonia – do 2003 Dzień Szacunku dla Starszych (keiro-no hi); od 2003 Dzień Szacunku dla Starszych przypada na trzeci poniedziałek września
- międzynarodowe
- Polska
- Dzień Solidarności z Osobami Chorymi na Schizofrenię (w ramach programu Światowego Towarzystwa Psychiatrycznego (WPA) „Schizofrenia – Otwórzcie Drzwi” z 1996, w Polsce od 2002 roku; program objęty jest patronatem Ministerstwa Zdrowia i Ministerstwa Pracy i Pomocy Społecznej)[3][4]
- Dzień Opakowań (ustanowiony przez Polską Izbę Opakowań)[5]
- Słowacja – święto Matki Boskiej Bolesnej, patronki Słowacji
- Wielka Brytania – dzień upamiętniający bitwę o Anglię
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim[6][7], obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 533 – Wojna Cesarstwa Bizantyńskiego z Wandalami: wódz bizantyjski Belizariusz zdobył Kartaginę.
- 608 – Bonifacy IV został papieżem.
- 668 – Cesarz bizantyjski Konstans II został zamordowany w Syrakuzach podczas kąpieli przez swego dwirzanina. Nowym cesarzem został jego najstarszy syn Konstantyn IV.
- 921 – Księżna Ludmiła Czeska została uduszona na polecenie swej synowej, Drahomiry.
- 1324 – W rejonie francuskiego miasta Metz wybuchła tzw. wojna czterech władców.
- 1440 – Francuski arystokrata Gilles de Rais został aresztowany wraz ze wspólnikami pod zarzutem dokonania porwań, tortur, gwałtów i morderstw na co najmniej 30 dzieciach.
- 1590 – Urban VII został papieżem.
- 1682 – Pojawiła się Kometa Halleya. Edmund Halley odkrył jej periodyczność i przewidział powrót w 1758.
- 1762 – Odbyła się intronizacja Go-Sakuramachi, ostatniej kobiety-cesarza Japonii.
- 1771 – Wybuchło powstanie moskiewskie wywołane radykalnymi działaniami władz w celu zwalczenia epidemii dżumy.
- 1776 – Rewolucja amerykańska: zwycięstwo Brytyjczyków w bitwie pod Kip’s Bay.
- 1821 – Kostaryka, Gwatemala, Honduras, Nikaragua i Salwador proklamowały niepodległość.
- 1830 – Podczas otwarcia linii kolejowej Liverpool-Manchester zginął polityk William Huskisson, pierwsza znana ofiara wypadku na kolei.
- 1835 – Charles Darwin na pokładzie HMS Beagle dopłynął na Galapagos.
- 1857 – Robert Luther odkrył planetoidę 47 Aglaja.
- 1861 – Wojna secesyjna: zwycięstwo Unii w bitwie pod Cheat Mountain.
- 1864 – Podpisano francusko-włoską konwencję wrześniową.
- 1894 – Wojna chińsko-japońska: wygrana przez Japończyków bitwa pod Pjongjangiem.
- 1903 – Założono brazylijski klub piłkarski Grêmio Porto Alegre.
- 1916 – I wojna światowa: Brytyjczycy nad Sommą po raz pierwszy użyli w walce czołgów.
- 1935 – Parlament niemiecki Reichstag uchwalił tzw. ustawy norymberskie, ustanawiające rasizm w III Rzeszy. Sztandar NSDAP został ustanowiony flagą państwową.
- 1938 – W Bad Godesberg odbyły się rozmowy premiera Wielkiej Brytanii Neville’a Chamberlaina z Adolfem Hitlerem nt. roszczeń Rzeszy wobec Czechosłowacji.
- 1940 – Kulminacyjny dzień bitwy o Anglię. Rekord zestrzeleń polskich pilotów: 26 niemieckich samolotów w ciągu jednego dnia.
- 1941 – Rozpoczęto seryjną produkcję radzieckiego czołgu T-60.
- 1943:
- 1944:
- 1946 – Powstała Bułgarska Republika Ludowa.
- 1947 – Utworzono Wolne Terytorium Triestu.
- 1949 – Konrad Adenauer pierwszym kanclerzem Republiki Federalnej Niemiec.
- 1950 – Wojna koreańska: wojska amerykańskie wylądowały na Półwyspie Koreańskim.
- 1953 – W Chorwacji utworzono Park Narodowy Risnjak.
- 1959 – Nikita Chruszczow jako pierwszy przywódca ZSRR odwiedził Stany Zjednoczone.
- 1966 – Zakończyła się załogowa misja kosmiczna Gemini 11.
- 1967 – Otwarto Brücke-Museum w Berlinie.
- 1969 – Premiera filmu Bitwa o Anglię.
- 1973 – Karol XVI Gustaw został królem Szwecji.
- 1974:
- 1975:
- 1976 – Rozpoczęła się załogowa misja kosmiczna Sojuz 22.
- 1977 – Na Seszelach założono linie lotnicze Air Seychelles.
- 1980 – Premiera 1. odcinka serialu Szogun.
- 1981 – Vanuatu zostało członkiem ONZ.
- 1982 – Jan Paweł II przyjął na audiencji szefa OWP Jasera Arafata.
- 1983 – Menachem Begin zrezygnował z funkcji premiera Izraela.
- 1984 – Klub piłkarski New York Cosmos rozegrał swój ostatni mecz.
- 1988 – Beatyfikacja Sługi Bożego Józefa Gerarda przez Jana Pawła II.
- 1991:
- 1996:
- 1998 – Nad Atlantykiem uformował się huragan Georges, który spowodował w następnych dniach śmierć ponad 600 osób na Karaibach i w USA.
- 2000 – Rozpoczęły się XXVII Letnie Igrzyska Olimpijskie w Sydney.
- 2004 – Halldór Ásgrímsson został premierem Islandii.
- 2005 – Uchwalono konstytucję Iraku.
- 2007:
- 2008:
- 8 osób zginęło, a ponad 100 zostało rannych po wrzuceniu dwóch granatów w tłum podczas obchodów Dnia Niepodległości w meksykańskim mieście Morelia.
- Krach na giełdzie papierów wartościowych Wall Street w Nowym Jorku rozpoczął światowy kryzys finansowy.
- Prezydent Robert Mugabe i lider opozycji Morgan Tsvangirai podpisali porozumienie o podziale władzy i utworzeniu rządu jedności narodowej z Tsvangiraiem jako premierem.
- 2010 – Eksperymentalny amerykański śmigłowiec Sikorsky X2 ustanowił nieoficjalny rekord prędkości w locie poziomym (460 km/h).
[edytuj] Urodzili się
- 973 – Biruni, arabski uczony pochodzenia chorezmijskiego (zm. 1048)
- 1254 – Marco Polo, wenecki kupiec, podróżnik (zm. 1324)
- 1533 – Katarzyna Habsburżanka, królowa Polski, żona Zygmunta II Augusta (zm. 1572)
- 1613 – François de La Rochefoucauld, francuski pisarz, filozof (zm. 1680)
- 1666 – Zofia Dorota, królowa Wielkiej Brytanii, żona Jerzego I (zm. 1726)
- 1675 – Wachtang VI, król Kartli (zm. 1737)
- 1676 – Stanisław Poniatowski, podstoli wielki litewski, podskarbi wielki litewski, wojewoda mazowiecki, ojciec Stanisława Augusta Poniatowskiego (zm. 1762)
- 1736 – Jean Sylvain Bailly, francuski astronom, polityk (zm. 1793)
- 1787 – Guillaume Henri Dufour, szwajcarski inżynier, kartograf, generał (zm. 1875)
- 1789 – James Fenimore Cooper, amerykański pisarz (zm. 1851)
- 1799 – Maciej Mielżyński, polski działacz polityczny, uczestnik powstania listopadowego (zm. 1870)
- 1828:
- 1829 – Manuel Tamayo y Baus, hiszpański pisarz (zm. 1898)
- 1830 – Porfirio Diaz, meksykański polityk, prezydent Meksyku (zm. 1915)
- 1834 – Heinrich von Treitschke, niemiecki historyk, polityk (zm. 1896)
- 1847 – Tadeusz Browicz, polski lekarz, anatomopatolog, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1928)
- 1857 – William Taft, amerykański polityk, prezydent USA, prezes Sądu Najwyższego (zm. 1930)
- 1858 – Jenő Hubay, węgierski skrzypek, kompozytor (zm. 1937)
- 1867:
- 1869 – Paweł Owerłło, polski aktor (zm. 1957)
- 1876 – Bruno Walter, niemiecki kompozytor, dyrygent (zm. 1962)
- 1878 – Wacław Brzeziński, polski śpiewak operowy (zm. 1955)
- 1879:
- 1881 – Ettore Bugatti, włoski konstruktor samochodowy (zm. 1947)
- 1882 – Otto Weddigen, niemiecki dowódca okrętów podwodnych (zm. 1915)
- 1886 – Paul Lévy, francuski matematyk (zm. 1971)
- 1887 – Carlos Dávila, chilijski polityk, prezydent Chile (zm. 1955)
- 1889 – Robert Benchley, amerykański pisarz (zm. 1945)
- 1890:
- 1893 – Franciszek Strynkiewicz, polski rzeźbiarz (zm. 1996)
- 1894:
- 1895 – Magda Lupescu, metresa i żona króla Rumunii Karola II (zm. 1977)
- 1897 – Theodor Adrian von Renteln, niemiecki działacz nazistowski, zbrodniarz wojenny, główny komisarz Rzeszy na Litwie (zm. 1946)
- 1903 – Roy Acuff, amerykański muzyk country (zm. 1992)
- 1904:
- 1906:
- 1907:
- 1908 – Miško Kranjec, słoweński pisarz, dziennikarz (zm. 1983)
- 1909 – Jean Batten, francuska lotnik (zm. 1982)
- 1910 – Kazimierz Mijal, polski polityk, minister gospodarki komunalnej (zm. 2010)
- 1911 – Irena Malkiewicz, polska aktorka (zm. 2004)
- 1912 – Marian Olewiński, polski inżynier, polityk, minister budownictwa i przemysłu materiałów budowlanych, wicepremier (zm. 1982)
- 1914 – Adolfo Bioy Casares, argentyński pisarz (zm. 1999)
- 1915 – Helmut Schön, niemiecki piłkarz, trener piłkarski (zm. 1996)
- 1916 – Margaret Lockwood, brytyjska aktorka (zm. 1990)
- 1917 – Alfred Pike, kanadyjski hokeista (zm. 2009)
- 1919:
- 1920:
- 1921:
- 1922 – Jackie Cooper, amerykański aktor, reżyser filmowy (zm. 2011)
- 1923 – Karol Latowicz, polski aktor (zm. 1984)
- 1925 – Kirił Ławrow, rosyjski aktor (zm. 2007)
- 1926:
- 1927:
- 1928 – Cannonball Adderley, amerykański saksofonista jazzowy (zm. 1975)
- 1929 – Murray Gell-Mann, amerykański fizyk, laureat Nagrody Nobla
- 1930:
- 1931:
- 1933 – Petra Schürmann, niemiecka aktorka, modelka, zwyciężczyni konkursu Miss World 1956 (zm. 2010)
- 1937:
- 1939 – Gabriel Mérétik, francuski dziennikarz, pisarz (zm. 2000)
- 1940:
- 1941:
- Flórián Albert, węgierski piłkarz, zdobywca Złotej Piłki (zm. 2011)
- Mirosław Hermaszewski, polski pilot wojskowy, kosmonauta, generał, członek WRON
- Józef Jarmuła, polski żużlowiec
- Jurij Norsztein, rosyjski reżyser filmów animowanych
- Irena Szczurowska, polska aktorka
- Wiktor Zubkow, rosyjski polityk, premier Rosji
- 1942 – Jolanta Wołłejko, polska aktorka
- 1944 – Graham Taylor, angielski piłkarz, trener piłkarski
- 1945:
- 1946:
- 1949 – Róża Żarska, polska prawniczka (zm. 2011)
- 1950 – Tomasz Jastrun, polski pisarz
- 1951:
- 1953 – Waldemar Świrgoń, polski działacz partyjny, sekretarz KC PZPR, dziennikarz (zm. 2008)
- 1954:
- 1956 – Maggie Reilly, szkocka wokalistka
- 1957 – Dorota Kwiatkowska-Rae, polska aktorka
- 1959 – Andreas Eschbach, niemiecki pisarz fantastyki naukowej
- 1961 – Dan Marino, amerykański zawodnik futbolu amerykańskiego
- 1962 – Rebecca Miller, amerykańska aktorka, reżyserka filmowa
- 1963:
- 1964 – Robert Fico, słowacki polityk, premier Słowacji
- 1965 – Thomas Stangassinger, austriacki narciarz alpejski
- 1968:
- 1969:
- 1970 – Bachirou Salou, togijski piłkarz
- 1971:
- 1972:
- 1973:
- 1974:
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978:
- 1979:
- 1980:
- 1981:
- 1982 – Konrad Gołoś, polski piłkarz
- 1983 – Tomáš Sivok, czeski piłkarz
- 1984 – Henryk Mountbatten-Windsor, brytyjski książę
- 1985 – Fredrik Lindgren, szwedzki żużlowiec
- 1986:
- 1988 – Chelsea Staub, amerykańska aktorka, piosenkarka
- 668 – Konstans II, cesarz bizantyjski (ur. 630)
- 921 – Ludmiła, święta, księżna Czech, męczennica, żona Borzywoja I, babka św. Wacława (ur. ok. 860)
- 1231 – Ludwik I, książę Bawarii, hrabia Palatynatu (ur. 1174)
- 1442 – Kazimierz II, książę mazowiecki i bełski (ur. 1396/1407)
- 1700 – André Le Nôtre, francuski ogrodnik (ur. 1613)
- 1707 – George Stepney, angielski poeta, dyplomata (ur. 1663)
- 1712 – Sidney Godolphin, brytyjski polityk, Lord Wielki Skarbnik (ur. ok. 1645)
- 1769 – Franciszek Ksawery Pułaski, marszałek ziemi przemyskiej konfederacji barskiej, brat Kazimierza (ur. 1743)
- 1803 – Giovanni Francesco Albani, włoski duchowny katolicki, kardynał (ur. 1720)
- 1842:
- 1859 – Isambard Kingdom Brunel, brytyjski inżynier, konstruktor statków parowych i mostów (ur. 1806)
- 1862 – Władysław Syrokomla, polski poeta, tłumacz (ur. 1823)
- 1864 – John Hanning Speke, angielski podróżnik, badacz Afryki (ur. 1827)
- 1883 – Joseph Plateau, belgijski fizyk (ur. 1801)
- 1885 – Juliusz Zarębski, polski kompozytor (ur. 1854)
- 1917 – Kurt Wolf, niemiecki pilot wojskowy, as myśliwski (ur. 1895)
- 1921 – Roman Ungern von Sternberg, rosyjski generał, dowódca białej armii (ur. 1886)
- 1924 – Wilhelm Roux, niemiecki zoolog (ur. 1850)
- 1926 – Rudolf Eucken, niemiecki filozof, laureat Nagrody Nobla (ur. 1846)
- 1927 – Herman Gorter, holenderski poeta (ur. 1864)
- 1929 – Antoni Maria Schwartz, austriacki pijar, błogosławiony katolicki (ur. 1852)
- 1937 – Olaf Finsen, farerski farmaceuta i polityk (ur. 1859)
- 1938 – Thomas Clayton Wolfe, amerykański pisarz (ur. 1900)
- 1944 – Polegli w powstaniu warszawskim:
- 1944 – Ludwik Zagórny-Marynowski, polski inżynier kolejnictwa, polityk, minister kolei żelaznych (ur. 1875)
- 1945:
- 1952 – Zygmunt Noskowski, polski aktor, reżyser teatralny (ur. 1880)
- 1953:
- 1961 – Bronisław Idzikowski, polski żużlowiec (ur. 1936)
- 1966 – Włodzisław Ziembiński, polski aktor (ur. 1892)
- 1967 – Jerzy Szwajcer, polski rysownik, karykaturzysta (ur. 1892)
- 1971 – Ludwik Lawiński, polski aktor, artysta kabaretowy, piosenkarz (ur. 1887)
- 1973:
- 1975 – Paweł Suchoj, rosyjski projektant samolotów (ur. 1895)
- 1978:
- 1980 – Bill Evans, amerykański pianista jazzowy (ur. 1929)
- 1983:
- 1986 – Eugenia Krassowska, polska polityk, członek Rady Państwa (ur. 1910)
- 1987 – Alicja Sobieraj, polska aktorka (ur. 1918)
- 1989 – Robert Penn Warren, amerykański pisarz (ur. 1905)
- 1990 – Walentin Fiłatjew, rosyjski lotnik wojskowy (ur. 1930)
- 1992 – Władysław Wagner, polski żeglarz, publicysta (ur. 1912)
- 1996 – Henryk Szletyński, polski aktor, reżyser teatralny, prezes ZASP (ur. 1903)
- 2001 – Frederick De Cordova, amerykański reżyser filmowy (ur. 1910)
- 2003:
- 2004 – Johnny Ramone, amerykański gitarzysta zespołu Ramones (ur. 1948)
- 2005 – Guy Green, brytyjski reżyser filmowy (ur. 1913)
- 2006 – Brunon Bendig, polski bokser (ur. 1938)
- 2006 – Oriana Fallaci, włoska dziennikarka, pisarka (ur. 1929)
- 2007 – Colin McRae, szkocki kierowca rajdowy (ur. 1968)
- 2008 – Richard Wright, brytyjski muzyk zespołu Pink Floyd (ur. 1943)
- 2011:
Przypisy