Petersburski Kompleks Zapobiegania Powodziom

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Petersburski Kompleks Zapobiegania Powodziom w 2005 roku
Petersburski Kompleks Zapobiegania Powodziom w 2005 roku
Mapa przedstawiająca obwodnicę miasta Petersburg (niebieska linia), zapora widoczna jako fragment przebiegający bezpośrednio przez zatokę, oraz wyspę Kotlin

Petersburski Kompleks Zapobiegania Powodziom (ros. Комплекс защитных сооружений Санкт-Петербурга от наводнений), nieoficjalnie Zapora Petersburska – ponad 25-kilometrowy system tam i śluz wodnych, zbudowanych na potrzeby ochrony przeciwpowodziowej miasta i aglomeracji Petersburga w Rosji. Tama rozciąga się od miasta Łomonosow na północ, do wyspy Kotlin (i miasta Kronsztad), następnie skręca na wschód w kierunku miasteczka Sestroretsk (mapa obok).

Kompleks przeznaczony jest do ochrony Petersburga przed niszczycielskimi działaniami fal sztormowych, po przez oddzielenie Zatoki Newskiej od Zatoki Fińskiej. Według danych historycznych fale sztormowe pochodzące z Zatoki Fińskiej spowodowały prawie 300 powodzi w samym mieście[1], z których kilka miało ogromny wpływ na zniszczenia w mieście. Zapora ma w praktyce możliwości, chronić miasto przed wzrostem wody o 5 metrów[2].

Budowa kompleksu mogącego zapobiegać powodziom po raz pierwszy rozpoczęto w 1978 roku[2], od tego czasu stała się jedną z najdłużej powstających projektów budowlanych w Rosji. Przedłużająca się budowa i brak znacznych środków finansowych spowodowała wstrzymanie wszystkich prac w 1995 roku[2]. Budowa została wznowiona w 2005 roku na skutek interwencji ówczesnego prezydenta Rosji Władimira Putina[3], pochodzącego z Petersburga. Otwarcie inauguracyjne nastąpiło dniu 12 sierpnia 2011 roku[2], gdy wszystkie urządzenia znajdujące się w południowej części zapory zostały ukończone, wraz z odcinkiem najdłuższego podwodnego tunelu[4] w Rosji, wchodzącego w skład obwodnicy Petersburga. Pierwsze oficjalne uruchomienie systemu, tzn. zamknięcie stalowych bram odbyło się 28 listopada[5] 2011 roku w celu powstrzymania nadchodzącej fali sztormowej. Skutkami "zamknięcia" kompleksu był spadek wzrostu fali morskiej do 1,28 metra n.p.m.[5], który jest poziomem dopuszczalnym, poniżej poziomu alarmowego równego 1,6 m n.p.m. Kompleks zapór przechodzi przez historyczne forty Północnego Kronsztadu, wpisane do rejestru Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Powodzie w Sankt Petersburgu[edytuj | edytuj kod]

Fragment obwodnicy Sankt Petersburga, przebiegającej nad przepustami zapory

Petersburg narażony jest na częste powodzie (ponad 270 w historii[1]), niektóre z nich przeszły do historii miasta jako największe klęski żywiołowe.

Do najgorszej powodzi, która nawiedziła miasto doszło w dniu 19 listopada 1824 roku[6][1], gdy poziom wody wzrósł o 4,10 m[1] powyżej normy i przekroczył granicę 3,0 m n.p.m. (obecny poziom katastrofalny[7]). Kiedy woda powodziowa cofnęła się oceniono, że zginęło około 569 ludzi, a ponad 400 budynków zostało zniszczonych[1]. Do skutków tej powodzi nawiązywał m.in.: Aleksandr Puszkin w poemacie "Jeździec miedziany"[6], a także dramaturg Aleksandr Gribojedow[8]. Inna katastrofalna powódź miała miejsce w 1924 roku, fala powodziowa osiągneła wówczas wysokość 12 stóp[1] (około 3,6 metra). Jedna z ostatnich większych powodzi miała miejsce na przełomie 18–19 października 1998 roku, kiedy poziom wody wzrósł do 2,2 m.

Projekt[edytuj | edytuj kod]

Szerszy z dwóch kanałów nawigacyjnych
Fragment stalowej bramy w węższym kanale nawigacyjnym

Przez lata, wybitni naukowcy i politycy Imperium Rosyjskiego[3] opracowywali różne plany ochrony przeciwpowodziowej Petersburga, ale dopiero rząd Związku Radzieckiego po powodzi w 1955 roku[9] postanowił o wdrożeniu pomysłu budowy zapory ochronnej. Po kilkunastu latach rozważań nad ostatecznym projektem rząd radziecki zdecydował się na budowę 25,4 km[10] odcinka barier ochronych, złożonych z 11 zapór betonowo-ziemnych, sześciu śluz wodnych, oraz dwóch kanałów nawigacyjnych pozwalających statkom przemieszczać się przez zaporę[2][11]. Kanały nawigacyjne mają odpowiednio 200 i 110 metrów szerokości[11]. Podczas powodzi szerszy kanał zamykany jest przez dwa stalowe wrota wsporne w kształcie półokręgów oparte na stalowych ramionach w kształcie litery A[3], o długości około 130 metrów i o wadze przekraczającej 4500 ton[11], węższy kanał zamykany jest przez jedną stalową zasuwę przesuwną o masie 2500 ton, struktury te uważane są za największe systemy hydrauliczne na świecie[11]. Przy projektowaniu i wdrażaniu projektu brało udział blisko 100 instytucji naukowych, firm budowlanych, oraz dostawców materiałów i urządzeń[2]. Do budowy systemu zapór wodnych zużyto łącznie około 42 milionów m³ materiału skalnego, ponad 2 mln żelbetu, do konstrukcji zużyto również około 100 tysięcy ton stali[2]. Całkowity koszt obiektu szacowany jest na 109 miliardów rubli[12] (około 3,85 mld $)[13] i jest porównywalny z kosztami ochrony powodziowej w Holandii (zob. Plan Delta), oraz Systemem Zapór na Tamizie[4]. W finansowaniu zapory brał udział również holenderski rząd, oraz Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju[4].

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

Podczas wznoszenia konstrukcji obiektu, wielokrotnie dochodziło do demonstracji organizowanych przez środowiska ekologiczne w Rosji, domagających się zatrzymania budowy[14]. Główne obawy przed obiektem tych rozmiarów związane były z jej wpływem na jakość wody w Zatoce Newskiej. Działacze Greenpeace w Rosji uważają, że zapora ogranicza cyrkulację wody, oraz powoduje gromadzenie zanieczyszczonej wody w przybrzeżnej części zatoki[14].

Aby rozwiązać problem zanieczyszczenia wód, administracja miasta przyjęła plan modernizacji kanalizacji miejskiej w celu ograniczenia ilości nieoczyszczonych ścieków do poziomu 0,1%, ponadto wokół zapory umieszczonych jest ponad 30[2] instalacji[15] filtracyjnych do oczyszczania wody, będących częścią większego systemu mającego za zadanie oczyszczanie wody w Zatoce Newskiej i zapobieganie przedostawania się ścieków do Zatoki Fińskiej[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 St. Petersburg Floods (ang.). SAINT-PETERSBURG.COM. [dostęp 2012-01-14].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 Putin attends inauguration of St. Petersburg flood protection dam (ang.). RIA Novosti, 2011-08-12. [dostęp 2012-01-14].
  3. 3,0 3,1 3,2 Tama-gigant ochroni Petersburg (pol.). [dostęp 2012-01-15].
  4. 4,0 4,1 4,2 Irina Titova: Dam Complex Complete At Last (ang.). The St.Petersburg Times, 2011-08-17. [dostęp 2012-01-15].
  5. 5,0 5,1 fontanka.ru: Дирекция КЗС: Дамба предотвратила ущерб в 1,3 млрд рублей (ros.). [dostęp 2012-01-14].
  6. 6,0 6,1 Anna Jakubiec: Petersburg historyczny i literacki,ROZDZIAŁ III. LITERACKI OBRAZ MIASTA (pol.). slawistyka.ath. [dostęp 2012-01-14].
  7. regnum.ru: МЧС: Дамба защитила Санкт-Петербург от наводения (ros.). 2011-11-28. [dostęp 2012-01-14].
  8. Галина Дрегуляс: Наводнение 1824 года (ros.). [dostęp 2012-01-14].
  9. Netherlands Consulate-General in St. Petersburg, Russian Federation: Flood Protection Complex (DAM) Complete (ang.). [dostęp 2012-01-14].
  10. Flood Protection Barrier St. Petersburg Lot A2 (ang.). [dostęp 2012-01-15].
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 halcrow.com: St Petersburg Flood Protection Barrier (ang.). [dostęp 2012-01-14].
  12. Петербург опробовал дамбу (ros.). Rossijskaja Gazieta. [dostęp 2012-01-15].
  13. Reuters.com: Russia completes Soviet-era dam in St Petersburg (ang.). [dostęp 2012-01-14].
  14. 14,0 14,1 Tagblatt: Umstrittenes Deichsystem an der Newa-Mündung bei Petersburg ist fertig (niem.). [dostęp 2012-01-14].
  15. The Voice of Russia: St. Petersburg gets protecting dam (ang.). [dostęp 2012-01-14].