Plotyna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Plotyna
6851 - Plotina (Museo Pio-Clementino) - Foto Giovanni Dall'Orto, 10 june 2011.jpg
cesarzowa rzymska
Okres panowania od 98
do 117
Żona Trajana
Poprzedniczka Domicja Longina
Następczyni Vibia Sabina
Dane biograficzne
Dynastia antonińska
Urodzona przed 70
Zmarła 122 lub 123
Ojciec Lucjusz Pompejusz
Matka Plotia
Mąż Trajan
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Wizerunek Plotyny (awers) i Fides (rewers) na rzymskiej monecie.

Pompeja Plotyna, Pompeia Plotina lub Pompeia Plotina Claudia Phoebe Piso (ur. przed 70, zm. 122/123) – cesarzowa Rzymu i jedyna żona cesarza Trajana, córka Lucjusza Pompejusza i Plotii.

Plotyna przyszła na świat za panowania Nerona (5468), najprawdopodobniej w miejscowości Nemausus w Galii (ob. Nîmes, Francja). Została żoną Trajana jeszcze zanim ten został cesarzem, a więc przed 98. W 100 otrzymała od niego tytuł augusty, ale przyjęła go dopiero w 105. Monety z jej wizerunkiem i napisem Plotina Augusta wybijano od 112.

Ze względu na swoją skromność, przystępny sposób bycia i naturalną życzliwość, a także fakt, że nigdy nie stała się przedmiotem plotek, czy oskarżeń o niemoralne zachowanie, cieszyła się wielkim szacunkiem i sympatią Rzymian. W mowie pochwalnej na cześć Trajana, Pliniusz Młodszy mówił o niej:

Quote-alpha.png
Żona jest twą ozdobą i chwałą. Cóż od niej bardziej czystego, cóż starożytniejszego rodem i obyczajem? Gdyby kapłan najwyższy miał wybierać sobie żoną, wybrałby albo tę, albo jej podobną – lecz gdzież znalazłby podobną?[1]

Interesowała się filozofią, co nie było częste u kobiety o takiej pozycji i w tamtych czasach. Szczególną sympatią darzyła epikureizm, nurt raczej niepopularny i negatywnie odbierany przez Rzymian. Wspierała również szkołę epikurejską w Atenach. Przypisuje się jej pewien wpływ na politykę Trajana, głównie w jej aspekcie społecznym – złagodzenie ucisku fiskalnego, rozwój szkolnictwa i upowszechnianie tolerancji (m.in. wobec Żydów).

Jej małżeństwo z Trajanem uchodziło za wzorcowe. Pozostało jednak bezdzietne, być może ze względu na homoseksualizm cesarza[2]. Pozostawała w przyjaznych stosunkach z siostrą męża, Ulpią Marcjaną. To prawdopodobnie za jej namową w 117 Trajan na łożu śmierci oficjalnie adoptował i wskazał na swojego następcę Hadriana.

Plotyna zmarła w Rzymie, w 122 lub 123. Hadrian pozostał wdzięczny i pełen uznania wobec cesarzowej-wdowy, a zarazem swojej adopcyjnej matki. Przez 9 dni zachowywał ścisłą żałobę i skomponował hymny na jej cześć, a także zlecił budowę świątyni w Rzymie i bazyliki z białego marmuru w Nemausus (stąd przypuszczenia o tym, że było to miasto rodzinne Plotyny). Budowla nosiła imię zmarłej.

Prochy Plotyny zostały najprawdopodobniej pochowane przy prochach męża, pod Kolumną Trajana. Senat zaliczył ją w poczet bogów.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. A. Krawczuk, Poczet cesarzowych Rzymu, s. 90
  2. A. Krawczuk, Poczet cesarzowych Rzymu, s. 92

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]