Pneumocystoza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Choroba wywołana przez HIV, której skutkiem jest zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis carinii
pneumocystosis
ICD-10 B20.6
Pneumocystis jiroveci – barwienie toluidyną, preparat uzyskany z popłuczyn oskrzelowo-pęcherzykowych

Pneumocystoza (łac. pneumocystosis, ang. pneumocystosis, pneumocystis pneumonia, PCP) – to zapalenie płuc wywołane przez grzyba Pneumocystis jiroveci (dawna nazwa Pneumocystis carini, który był klasyfikowany jako pierwotniak), u osób z zaburzeniami odporności komórkowej. Do zakażeń dochodzi drogą wziewną, u chorych na AIDS, białaczki, chłoniaki lub leczonych immunosupresyjnie.

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Choroba wywoływana jest przez oportunistyczny pasożytniczy grzyb Pneumocystis jiroveci. Do zarażenia dochodzi przez inhalację cyst pasożyta.

Information icon.svg Osobny artykuł: Pneumocystis jiroveci.

Objawy i przebieg[edytuj | edytuj kod]

Typowy obraz radiologiczny pneumocystozy

Do rozwoju objawów zakażenia dochodzi w przeciągu kilku tygodni od momentu zakażenia. U osób chorych na AIDS okres inkubacji choroby może trwać nawet kilka miesięcy. Zarażenie często wygasa nie pozostawiając trwałej odporności. Główne objawy to:

W rzadkich przypadkach dochodzi do rozsianej pneumocystozy pozapłucnej.

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Produkty DNA otrzymanego z BAL pacjenta z obawami infekcji płuc zamplifikowane w reakcji PCR i poddane rozdziałowi elektroforetycznemu na żelu agarozowym. S – standardowy pasek prążków (100 pz); 1 – produkt otrzymany w amplifikacji z primerami pAZ102-E/pAZ102-H o długości 346 pz; 2 – produkt 550 pz otrzymany w reakcji nested-PCR z primerami 1724F/ITS2R (pierwszy etap) i ITS1F/ITS2R1 (drugi etap). Produkty te są charakterystyczne dla P. jiroveci.

Nie ma objawów klinicznych patognomonicznych dla pneumocystozy. Na rozpoznanie takie mogą wskazywać zmiany w rtg i TK klatki piersiowej dające obraz tzw. mlecznej szyby, narastające objawy niedotlenienia (gazometria wykazująca hipoksemię), limfopenia, hipoalbuminemia, odchylenia w stanie immunologicznym. Badanie plwociny i popłuczyn oskrzelowo-pęcherzykowych uzyskanych podczas bronchoskopii lub odkrztuszonych po inhalacji stężonego roztworu NaCl na obecność pasożytów daje niepewne wyniki. Rzadko wykonuje się przezskórną lub przezoskrzelową biopsję tkanki płucnej.

Różnicowanie[edytuj | edytuj kod]

Diagnostyka różnicowa pneumocystozy niemowląt i wcześniaków obejmuje wrodzone wady serca i zapalenia płuc o innej etiologii. U osób dorosłych różnicowanie powinno uwzględniać zapalenia płuc o etiologii grzybiczej, bakteryjnej (w tym gruźliczej) i wirusowej. Należy mieć na uwadze możliwość koincydencji dwóch czynników etiologicznych u jednego pacjenta (zwłaszcza cytomegalia często współistnieje z pneumocystozą).

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Lekiem z wyboru jest kotrimoksazol podawany dożylnie przez okres 3 tygodni. U osób z objawami niewydolności oddechowej konieczne jest podanie kortykosterydów. Kotrimoksazol często jest źle tolerowany przez chorych z AIDS; lekami drugiego rzutu są związki pentamidyny (zaleca się unikanie podawania drogą wziewną ze względu na powikłania), pirymetamina z sulfadoksyną, klindamycyna z primachiną.

Po zakończeniu leczenia u chorych z AIDS zaleca się leczenie podtrzymujące:

  • kotrimoksazol 960 mg 3 razy w tygodniu lub 960 mg raz dziennie
  • pentamidynę 300 mg wziewnie raz w miesiącu
  • dapson 100 mg raz dziennie p.o.
  • atowakwon 1500 mg raz dziennie p.o.

Zapobieganie[edytuj | edytuj kod]

U pacjenta z HIV/AIDS i CD4 <100/μL ryzyko nawrotu pneumocystoza wynosi 60-70% na rok, a ryzyko wystąpienia pierwszego zarażenia szacuje się na 40-50%[1]. Stąd konieczność profilaktyki pierwotnej i wtórnej u pacjentów z grup ryzyka. Zalecane jest profilaktyczne podawanie kotrimoksazolu w dawce 960 mg 1 x dziennie lub 3 x w tygodniu. Obowiązuje izolacja chorych od innych osób z obniżoną odpornością.

Rokowanie[edytuj | edytuj kod]

Śmiertelność wynosi około 30% u osób chorych na AIDS, do 10% wśród innych chorych. Przed wprowadzeniem HAART pneumocystoza była najczęstszym zakażeniem oportunistycznym u chorych z HIV/AIDS[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne, t. II. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2005, s. 2136. ISBN 83-7430-069-8.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Inwazje i choroby pasożytnicze. W: Zbigniew Pawłowski: Choroby zakaźne i pasożytnicze. Zdzisław Dziubek (red.). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003, s. 453-456. ISBN 83-200-2748-9.
  • Andrzej Szczeklik (red.): Choroby wewnętrzne, t. I, II. Kraków: Medycyna Praktyczna, 2005, s. 568, 2136. ISBN 83-7430-069-8.
  • Zakażenia oportunistyczne. W: Waldemar Halota, Małgorzata Pawłowska: HIV/AIDS – podręcznik dla lekarzy i studentów. Waldemar Halota, Jacek Juszczyk (red.). Poznań: Wydawnictwo Termedia, 2006, s. 59-60. ISBN 83-89825-01-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.