Południk Warszawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Południk Warszawski

Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Miejsce Plac Teatralny
Ukończenie budowy 1880
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Południk Warszawski
Południk Warszawski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Południk Warszawski
Południk Warszawski
Ziemia 52°14′38″N 21°00′33″E/52,243889 21,009167Na mapach: 52°14′38″N 21°00′33″E/52,243889 21,009167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Południk warszawski – zbliżenie
Tablica opisująca współrzędne geograficzne

Południk Warszawski – umowna nazwa południka 21°00’ długości wschodniej, na którym znajduje się wieża zegarowa Pałacu Jabłonowskich oraz mała kolumna, nazywana również południkiem warszawskim, ustawiona na Placu Teatralnym w roku 1880.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1880[1] na skwerze przed Pałacem Jabłonowskich, ówczesną siedzibą władz miejskich, ustawiono słup kamienny otoczony żelazną balustradą z tabliczką, wskazującą położenie geograficzne, a także wysokość nad poziomem morza i Wisły. Południk warszawski przechodzi przez wierzchołek słupa oraz przez wieżę pałacu, która posłużyła jako punkt do pomiarów[2]

Wartości współrzędnych południka, wyryte na tabliczce na chodniku, różnią się od obecnych ze względu na zmienioną już współcześnie lokalizację południka zerowego, który został w 1984 roku przeniesiony o ok. 102 metry w inny zakątek parku otaczającego londyńskie obserwatorium. Żelazna część słupa zawiera informacje o przeznaczeniu obiektu w urzędowym wówczas języku rosyjskim. Tabliczka na chodniku pojawiła się natomiast znacznie później, bo w 1965. Brak daty umieszczenia informacji przed cokołem może wprowadzać małe zamieszanie, gdyż nie można wyznaczyć długości geograficznej nie znając lokalizacji południka zerowego.

Dopiero cztery lata po pojawieniu się słupa południkowego w Warszawie wytyczono linię południka zerowego w Greenwich (czas Greenwich), wprowadzając przy tym podział na strefy czasowe, ujednolicający rachubę czasu na świecie. Wcześniej używano jedynie czasu lokalnego, ustalając momenty południa na podstawie długości cienia gnomonu.

Południk pokazano w filmie Pingwin ze Zbigniewem Cybulskim.

Przypisy

  1. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 873. ISBN 83-01-08836-2.
  2. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 221.