Podatek Pigou

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Podatek Pigou to teoretyczna forma podatku nakładana w celu zniwelowania negatywnych skutków efektów zewnętrznych. Nazwa podatku pochodzi od nazwiska brytyjskiego ekonomisty, Arthura Pigou, który jako pierwszy rozpatrywał problem efektów zewnętrznych i zaproponował sposób na zniwelowanie ich negatywnych skutków przez nałożenie podatku w odpowiedniej wysokości[1].

Za optymalny w sensie Pareto można uważać taki stan gospodarki, w którym niemożliwa jest poprawa położenia danego podmiotu bez jednoczesnego pogorszenia położenia innych podmiotów.

Efekty zewnętrzne występują wówczas, gdy w gospodarce opartej na zdecentralizowanych procedurach regulacyjno-optymalizacyjnych występują niedostateczne bodźce do tworzenia efektywnych rynków i czynników produkcji. Prowadzi to do sytuacji, w której równowaga rynkowa nie spełnia warunków optimum Pareto.

Indywidualne funkcje użyteczności bądź funkcje produkcji podmiotów działających w tej gospodarce zawierają zmienne, których działanie, kształtując w rzeczywistości przebieg tych funkcji, nie zależy od danych podmiotów.

Analiza kosztów i korzyści to metoda porównywania i oceny pełnych kosztów i korzyści dla społeczeństwa i ekosystemów, związanych z określoną działalnością, obejmujących zarówno jej materialne, jak i niematerialne koszty oraz korzyści.

Pojęcie to zwykle wykorzystuje się dla określenia procesu ilościowej oceny ekonomicznej konkretnych przedsięwzięć lub strategii, a także rezultatów działalności gospodarczej.

Z punktu widzenia ogólnogospodarczej racjonalności przedsięwzięcie/strategia może być realizowane/kontynuowane dotąd, jak długo występują marginalne korzyści netto. Oznacza to, że podmiotom otrzymującym korzyści z realizacji/kontynuacji, po zrekompensowaniu kosztów podmiotom doznającym niekorzyści z tego tytułu, pozostaje jeszcze pewna korzyść. Odpowiada to potencjalnej poprawie sytuacji według kryterium optimum Pareto.

Optymalny poziom zanieczyszczenia wyznacza zrównanie prywatnych marginalnych korzyści netto emitenta zanieczyszczenia z wielkością marginalnych kosztów zewnętrznych przez to zanieczyszczenie powodowanych.

Poziom redukcji zanieczyszczeń, przy którym wystąpi maksymalizacja dobrobytu wyznacza zrównanie marginalnych koszty redukcji emisji z marginalnymi kosztami zewnętrznymi. Internalizacja kosztów zewnętrznych za pomocą podatku Pigou oznacza przypisanie tych kosztów ich sprawcom.

Podatek Pigou odpowiada wielkości marginalnych kosztów zewnętrznych przy optymalnym ze społecznego punktu widzenia poziomie aktywności ekonomicznej podmiotu-sprawcy zanieczyszczenia. Za pomocą podatku Pigou następuje ustalenie optymalnego poziomu emisji poprzez redukcję poziomu aktywności ekonomicznej lub zastosowanie technicznych metod redukcji emisji. Ustalenie tego podatku powinno się odbywać indywidualnie dla każdego emitenta.

Podatek Pigou nie został nigdzie stosowany w praktyce, głównie ze względu na trudność i niską efektywność centralnego planowania kosztów emisji. W ograniczaniu emisji zanieczyszczeń sprawdziły się natomiast metody rynkowe oparte o teoremat Coase'a[2].

Przypisy

  1. Podatek Pigou. Encyklopedia zarządzania.
  2. Daniel Yergin: The Quest: Energy, Security, and the Remaking of the Modern World. 2012. ISBN 978-0143121947.