Gaz cieplarniany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Gaz cieplarniany, gaz szklarniowy (GHG, z ang. greenhouse gas) – gazowy składnik atmosfery będący jedną z przyczyn efektu cieplarnianego. Gazy cieplarniane zapobiegają wydostawaniu się promieniowania podczerwonego z planety, pochłaniając je i oddając do atmosfery, w wyniku czego następuje zwiększenie temperatury jej powierzchni. W atmosferze ziemskiej obecne są zarówno w wyniku naturalnych procesów, jak i na skutek działalności człowieka.

Rodzaje[edytuj | edytuj kod]

Do gazów cieplarnianych na Ziemi zalicza się:

Wpływ gazu na efekt cieplarniany zależy od jego zdolności pochłaniania promieniowania podczerwonego i stężenia tego gazu w atmosferze. Przykładowo, metan silniej niż dwutlenek węgla pochłania promieniowanie podczerwone, ale ilość jego w atmosferze jest mniejsza, z czego wynika mniejszy wpływ tego gazu na efekt cieplarniany.

Zmiana ilości gazów cieplarnianych na Ziemi[edytuj | edytuj kod]

Zawartość gazów cieplarnianych w atmosferze ziemskiej w stosunku do roku 1990
 Osobny artykuł: Globalne ocieplenie.
Gaz Poziom przed 1750 Poziom w 2011[1] Wzrost od 1750  
Dwutlenek węgla 280 ppm 390,48 ±0,28 ppm 110 ppm
Metan 700 ppb 1803,1 ±4,8 ppb 1103 ppb
Podtlenek azotu 270 ppb 324 ±0,1 ppb 54 ppb
CFC-12 0 525,3 ±0,8 ppt 525,3 ppt

Źródła emisji na Ziemi[edytuj | edytuj kod]

Ilość dwutlenku węgla wydzielanego do atmosfery ziemskiej ze źródeł naturalnych jest 20 razy większa od emisji pochodzenia antropogenicznego (związanej z aktywnością ludzką)[2]. Występowanie innych od powyższych danych wynika z odmiennego zdefiniowania naturalnych źródeł emisji gazów cieplarnianych. Antropogeniczna emisja dwutlenku węgla jest pięciokrotnie mniejsza od naturalnej, przy zdefiniowaniu jej jako działalności wulkanicznej i procesów zachodzących w glebie[3]. W okresach dłuższych niż kilka lat te ogromne ilości emitowanego dwutlenku węgla były kompensowane przez procesy naturalne, takie jak np. wietrzenie skał czy fotosynteza, w wyniku czego przed początkiem okresu masowego spalania paliw kopalnych przez człowieka ilości dostarczanego i odbieranego dwutlenku węgla z atmosfery równoważyły się, przez co jego stężenie atmosferyczne pozostawało na poziomie 260–280 ppm w czasie 10 000 lat między maksimum ostatniego zlodowacenia a początkiem rewolucji przemysłowej[4].

Naturalne źródła[edytuj | edytuj kod]

Do naturalnych źródeł emisji gazów cieplarnianych zalicza się:

  • aktywność wulkaniczną – emisje gazów. Wielkości emisji gazów wulkanicznych różnią się znacznie w czasie[5].
  • aktywność biologiczną flory i fauny.

Antropogeniczne źródła[edytuj | edytuj kod]

Do źródeł emisji powodowanych działalnością człowieka zalicza się m.in.[6]:

CO2[edytuj | edytuj kod]

Od roku 1750 człowiek doprowadził do znacznego zwiększenia stężenia dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych w atmosferze. Stężenie w przypadku dwutlenku węgla zwiększyło się o 110 ppm[1].

Ogólnoświatowa emisja dwutlenku węgla w 2011 r. wyniosła 33,5 mld t, w tym Chiny 8,3 (25%), USA 6,1 (18%), Indie 1,7 (5%), Rosja 1,7 (5%), Japonia 1,3 (4%), Niemcy 0,8 (2,2%)[8].

W Unii Europejskiej w 2005 r. z ogólnej emisji 4543 mln t na sektor energetyczny przypadło 1569,4 mln t; transport 1246,6 mln t; przemysł 942,9 mln t; gospodarstwa domowe 482,0 mln t; usługi 276,5 mln t; inne 26,0 mln t[8]. Ogółem emisja CO2 od roku bazowego protokołu z Kioto (1990) wzrosła ok 49%[9].

W środowisku naukowym wciąż nie ma jednomyślności odnośnie wielkości wpływu człowieka na zmiany klimatu za pomocą emisji gazów cieplarnianych.

Polska[edytuj | edytuj kod]

Nie uwzględniając użytkowania lasów i gruntów emisja CO2 w 1988 r. była najwyższa i osiągnęła 565 mln t ekwiwalentu CO2. W latach 1988–1990 emisja ta spadła do 454 mln t ekwiwalentu CO2 rocznie. Od 1999 r. poziom ten nie przekracza 400 mln t ekwiwalentu CO2 rocznie. W 2008 r. było to 394 mln t ekwiwalentu CO2 (bez uwzględnienia użytkowania gruntów i lasów)[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]