Gaz cieplarniany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Gaz cieplarniany (szklarniowy, z ang. GHG – greenhouse gas) – gazowy składnik atmosfery będący przyczyną efektu cieplarnianego. Gazy cieplarniane zapobiegają wydostawaniu się promieniowania podczerwonego z Ziemi, pochłaniając je i oddając do atmosfery, w wyniku czego następuje zwiększenie temperatury powierzchni Ziemi. W atmosferze występują zarówno w wyniku naturalnych procesów, jak i na skutek działalności człowieka.

Rodzaje[edytuj | edytuj kod]

Do gazów cieplarnianych zalicza się:

Wpływ gazu na efekt cieplarniany zależy od zdolności pochłaniania promieniowania podczerwonego i ilości tego gazu w atmosferze. Przykładowo, metan silniej niż dwutlenek węgla pochłania promieniowanie podczerwone, ale ilość jego w atmosferze jest mniejsza, z czego wynika mniejszy wpływ tego gazu na efekt cieplarniany.

Zmiana ilości gazów cieplarnianych[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Globalne ocieplenie.
Gaz Poziom przed 1750 Obecny poziom   Wzrost od 1750   Wymuszanie radiacyjne (W/m2)
Dwutlenek węgla 280 ppm 387ppm 104 ppm 1,46
Metan 700 ppb 1745 ppb 1045 ppb 0,48
Podtlenek azotu 270 ppb 314 ppb 44 ppb 0,15
CFC-12 0 533 ppt 533 ppt 0,17

Źródła emisji[edytuj | edytuj kod]

Ilość dwutlenku węgla wydzielanego do atmosfery ze źródeł naturalnych 20-krotnie przewyższa tą związaną z aktywnością ludzi[1]. Występowanie innych od powyższych danych wynika z odmiennego zdefiniowania naturalnych źródeł emisji gazów cieplarnianych[2]. W okresach dłuższych niż kilka lat te ogromne ilości były kompensowane przez procesy naturalne, takie jak wietrzenie skał i fotosynteza. W wyniku czego przed masowym spalaniem paliw kopalnych przez człowieka ilość dostarczanego i odbieranego dwutlenku węgla z atmosfery równoważyła się, w wyniku czego stężenie atmosferyczne dwutlenku węgla pozostawało na poziomie od 260 do 280 ppm w czasie 10000 lat między maksimum ostatniego zlodowacenia a początkiem rewolucji przemysłowej[3].

Naturalne źródła[edytuj | edytuj kod]

Do naturalnych źródeł emisji gazów cieplarnianych zalicza się:

  • aktywność wulkaniczną – emisje gazów. Wielkości emisji gazów wulkanicznych różnią się znacznie w czasie[4].
  • aktywność biologiczną flory i fauny

Antropogeniczne źródła[edytuj | edytuj kod]

Do źródeł emisji powodowanych działalnością człowieka zalicza się m.in.[5]:

  • spalanie paliw kopalnych;
  • produkcja cementu i innych substancji z węglanów;
  • użytkowanie lądu, szczególnie wylesianie;
  • rolnictwo – nawozy azotowe niepobrane przez rośliny zostają przekształcone przez mikroorganizmy w tlenek azotu [6].
  • chów bydła.

CO2[edytuj | edytuj kod]

Od roku 1750 człowiek zwiększył stężenie dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych w atmosferze. Stężenie w przypadku dwutlenku węgla zwiększyło się o 104 ppm.[7]

Ogólnoświatowa emisja dwutlenku węgla w 2011 wyniosła 33,5 Gt, w tym Chiny 8,3 (25%), USA 6,1 (18%), Indie 1,7 (5%), Rosja 1,7 (5%), Japonia 1,3 (4%), Niemcy 0,8 (2,2%)[8][9].

W Unii Europejskiej w 2005 z ogólnej emisji 4543 Mt na sektor energetyczny przypadło 1569,4; transport 1246,6; przemysł 942,9; gospodarstwa domowe 482,0; usługi 276,5; inne 26,0 Mt[9]. Ogółem emisja CO2 od roku bazowego protokołu z Kioto (1990) wzrosła ok 49%[10].

W środowisku naukowym wciąż nie ma jednomyślności odnośnie wielkości wpływu człowieka na zmiany klimatu za pomocą emisji gazów cieplarnianych.

Polska[edytuj | edytuj kod]

Nie uwzględniając użytkowania lasów i gruntów emisja CO2 w 1988 r. była najwyższa i osiągnęła 565 Mt ekwiwalentu CO2. W latach 1988-1990 emisja ta spadła do 454 Mt ekwiwalentu CO2 rocznie. Od 1999 r. poziom ten nie przekracza 400 Mt ekwiwalentu CO2 rocznie. W 2008 r. było to 394 Mt ekwiwalentu CO2 (bez uwzględnienia użytkowania gruntów i lasów)[11].

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Vital Climate Graphics | UNEP/GRID-Arendal - Publications - Vital Climate Graphics
  2. Antropogeniczna emisja dwutlenku węgla jest 5-krotnie mniejsza od tej naturalnej, przy zdefiniowaniu jej jako działalności wulkanicznej i procesów zachodzących w glebie - "Energetyka a ochrona środowiska", Kucowski J., Laudyn D., Przekwas M., Wyd. WNT, Warszawa, 1993
  3. Solomon, S., D. Qin, M. Manning, Z. Chen, M. Marquis, K.B. Averyt, M. Tignor and H.L. Miller (eds.) (2007). "Chapter 7. Couplings Between Changes in the Climate System and Biogeochemistry". Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-88009-1.
  4. Hoffmann, PF; AJ Kaufman, GP Halverson, DP Schrag (1998). "A neoproterozoic snowball earth"
  5. IPCC Fourth Assessment Report, Working Group I Report "The Physical Science Basis"
  6. Copious Fertilizer Down on the Farm Means More Global Warming Pollution up in the Sky - Scientific American
  7. Climate Change 2001: Working Group I: The Scientific Basis: figure 6-6
  8. BP: Workbook of historical data
  9. 9,0 9,1 Leszek Szczygieł, Powstrzymanie zmian klimatycznych – konieczność czy kosztowne fanaberie?, www.elektroenergetyka.pl, str.805, [dostęp 23.04.2009]
  10. Global carbon emissions reach record 10 billion tonnes - threatening two degree target. 2011.
  11. GIOŚ - Główny Inspektorat Ochrony Środowiska - Zmiany klimatu