Poniewież
Na mapach:
| Poniewież | |||
|
|||
 Symbol Poniewieża |
|||
| Państwo |  Litwa |
||
| Obwód |  poniewieski |
||
| Burmistrz | Vitalijus Satkevičius | ||
| Powierzchnia | 52 km² | ||
| Położenie | 55°44′N 24°21′E |
||
| Ludność (2011) • liczba ludności • gęstość |
103 500[1] 1990,4 os./km² |
||
| Kod pocztowy | LT-35200 | ||
| Miasta partnerskie |  Niemcy, Lünen Szwecja, Kalmar Holandia, Goes Polska, Lublin Dania, Kolding Rosja, Mytiszczi Rosja, Kaliningrad Łotwa, Dyneburg Bułgaria ,Gabrowo Estonia, Rakvere |
||
|
Położenie na mapie Litwy
  Poniewież
|
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Poniewież (lit. Panevėžys wymowa) – miasto w środkowej Litwie nad rzeką Niewiażą, siedziba okręgu poniewieskiego. Piąte co do wielkości miasto na Litwie (103,5 tys. mieszkańców w 2011 roku[1]), największa miejscowość północno-wschodniej Litwy, historyczna stolica ziemi upickiej. Ważny węzeł komunikacyjny. Miasto zamieszkiwane jest głównie przez Litwinów.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Osada położona na prawym brzegu Niewiaży powstała w XV wieku. Pierwsze wzmianki o Poniewieżu pochodzą z 1503, miejscowość wymieniono w dokumentach sporządzonych dla polskiego króla Aleksandra Jagiellończyka. Cztery lata później erygowano pierwszą poniewieską parafię. W 1519 na drugim brzegu rzeki powstał tak zwany Nowy Poniewież, który w 1556 urósł do rangi stolicy powiatu upickiego. Około 1780 miejscowość została połączona utwardzoną szosą z Wilnem. W 1792 Poniewież uzyskał prawa miejskie, ale nie wpłynęło to znacząco na jego rozwój. Dopiero przeprowadzenie linii kolejowej Radziwiliszki - Dyneburg wywołało ożywienie gospodarcze i rozwój miasta. W 1926 do Poniewieża przeniesiono stolicę biskupstwa. Podczas I i II Wojny Światowej część zabudowy uległa zniszczeniu, dlatego miasto posiada małą liczbę zabytków. 22 lipca 1944 do miasta wkroczyły oddziały Armii Czerwonej, a Poniewież wraz z całą Litwą stał się częścią ZSRR. Czasy rządów sowieckich charakteryzowały się gwałtownym rozwojem miasta, w tym rozwojem przemysłu. W latach 1959-1979 nastąpił szybki rozwój demograficzny, a liczba ludności przekroczyła 100 tysięcy. Przez następne 10 lat wskutek budowy osiedli z wielkiej płyty i rozszerzenia granic miasta liczba ta wzrosła o kolejne 30 tysięcy. Obecnie Poniewież jest dużym miastem przemysłowym, które nadal ulega ciągłym przemianom.
[edytuj] Zabytki
Do najważniejszych zabytków należą:
- kościół Św. Piotra i Pawła, neogotycki, zbudowany w 1884, jest najważniejszą świątynią tak zwanego Starego Poniewieża. Wybudowano go na miejscu wcześniejszego kościoła, którego historia sięgała 1785. Za prezbiterium znajduje się wiele polskich grobów, wiele z nich jest starszych od samego kościoła.
- kościół Świętej Trójcy - popijarski, klasycystyczny, zbudowany w 1803 Kościół zamknięto w 1832 i w 1847 zamieniono na sobór prawosławny. Do katolików wrócił w 1918. Po drugiej wojnie światowej funkcjonował jako sala wystawowa. W 1989 zwrócono go wiernym.
- Przy kościele był klasztor pijarów ufundowany w 2 poł. XVIII w. przez Krzysztofa Dębskiego. Klasztor prowadził szkołę zamienioną w gimnazjum o wysokim poziomie nauczania. Zamknięto ją w 1863. A w 1872 otworzono tu seminarium nauczycielskie. Gimnazjum ponownie działało w okresie międzywojennym. Klasztor został skasowany w 1832 przez władze carskie i urządzono w nim koszary.
- Katedra pod wezwaniem Chrystusa-Króla. Budowę świątyni rozpoczęto w 1904, przerwano w okresie I wojny światowej. Wznowiono budowę wg nowych planów z przeznaczeniem na świątynię katedralną. Wybudowana w stylu eklektycznym z elementami neobaroku i neoklasycyzmu.
- Budynek dawnego sądu powiatowego (upickiego), najstarszy w Poniewieżu z 1614. Znajdowały się w nim później archiwa sądowe.
.jpg&filetimestamp=20070216210604)
[edytuj] Charakterystyka
Miasto jest ważnym ośrodkiem przemysłowym. W Poniewieżu funkcjonują zakłady: przemysłu elektronicznego, meblarskiego, budowlanego, spożywczego i tekstylnego. Do najważniejszych zakładów należą: "Ekranas" - zajmujący się wyrobem produktów szklanych i kryształowych, browar "Kalnapilis" oraz "Linas" - wytwarzający produkty lniane.
[edytuj] Kultura
Poniewież jest znany również dzięki bogatej działalności artystycznej: 6 teatrów, zespoły folklorystyczne, galeria sztuki, galeria XX wieku.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Poniewież w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII (Perepiatycha – Pożajście) z 1887 r.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Wstępne dane ze spisu powszechnego zakończonego 9 maja 2011 roku: Statistikos Departamentas (lit.). [dostęp 16-05-2011].
