Porek brzozowy
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Porek brzozowy | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | żagwiowce |
| Rodzina | pniarkowate |
| Rodzaj | porek |
| Gatunek | porek brzozowy |
| Nazwa systematyczna | |
| Piptoporus betulinus (Bull.) P.Karst.[2] Revue mycol. 3: 9 (Tuluza, 1881) |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Porek brzozowy, białoporek brzozowy (Piptoporus betulinus (Bull.) P. Karst.) – gatunek grzybów z rodziny pniarkowatych (Fomitopsidaceae).
Morfologia [edytuj]
- Kapelusz
- Średnicy 10-30 cm, przyrośnięty bokiem do pnia i w miejscu przyrośnięcia zwężony. Na górnej stronie szarobiaławy do brązowawego, pokryty matową, pękającą i złuszczającą się skórką[3]. Kształt półkulisty lub poduszeczkowaty[4].
- Rurki
- Mają długość 1,5-5 (wyjątkowo do 8) mm, u młodych okazów są białe, u starszych słomkowożółte. Poru okrągłe[4]. Rurki dojrzałych owocników łatwo można oddzielić od miąższu kapelusza[3]. Smak cierpki, lekko gorzkawy[5].
- Miąższ
- Biały, na przekroju jednolicie zwarty, niewłóknisty, łykowaty. Po wyschnięciu staje się korkowaty[3].
- Wysyp zarodników
- Biały, nieamyloidalny. Zarodniki cylindryczno-zakrzywione, gładkie, o rozmiarach 4,5-6 × 1,5 µm, bez pory rostkowej[3].
Występowanie [edytuj]
Występuje na całej półkuli północnej. Grzyb jednoroczny. Młode owocniki rosną od sierpnia do października, obumarłe już okazy można spotkać przez cały rok. Wyrasta wyłącznie na brzozach, dzięki czemu jest łatwo rozróżnialny od innych gatunków. W Polsce wszędzie bardzo pospolity, spotkać go można w lasach, parkach, przy drogach[4].
Znaczenie [edytuj]
- Grzyb niejadalny, pasożyt, lub saprotrof, rosnący zarówno na żywych, jak i martwych pniach i gałęziach brzozy. Powoduje brunatną zgniliznę drewna[6]. Zakażenie żywego drzewa następuje głównie przez rany, często jednak przez wiele lat po zakażeniu grzyb nie rozwija się, gdyż jego wzrost hamują mechanizmy obronne drzewa. Drzemie jednak w drzewie i zaczyna się rozwijać, gdy drzewo zostanie osłabione, np. przez suszę, zacienienie przez inne drzewa, itp., lub ścięte[7].
- Grzyb leczniczy. W medycynie ludowej był dawniej używany do tamowania krwawień. Znaleziono go przy szczątkach człowieka lodu sprzed 3300 lat p.n.e[5]. Znajdujące się w nim związki chemiczne wykazują trujące działanie na włosogłówkę (pasożyt układu pokarmowego, również człowieka)[8]. W badaniach naukowych potwierdzono, że wyciąg z owocników porka brzozowego wykazuje działanie antynowotworowe – hamuje wzrost komórek nowotworowych[9].
- Związane z nim jest wiele gatunków zwierząt, dla których jest źródłem pokarmu, siedliskiem życia, miejscem rozmnażania, itp. W szeroko zakrojonych badaniach naukowych we wschodniej Kanadzie stwierdzono, że związane z tym gatunkiem jest 257 gatunków stawonogów, w tym 172 owadów i 59 roztoczy[10].
Synonimy [edytuj]
- Agarico-pulpa pseudoagaricon Paulet, 1793
- Boletus betulinus Bull., 1788
- Boletus suberosus Batsch, 1783
- Boletus suberosus Wulfen, in Jacquin, 1786
- Fomes betulinus (Bull.) Fr., 1890
- Placodes betulinus (Bull.) Quél., 1888
- Polyporus betulinus (Bull.) Fr., 1815
- Ungularia betulina (Bull.) Lázaro Ibiza, 1916
- Ungulina betulina (Bull.) Pat., 1900
(na podstawie Species Fungorum[2])
Przypisy
- ↑ Bisby FA, Roskov YR, Orrell TM, Nicolson D, Paglinawan LE, Bailly N, Kirk PM, Bourgoin T, Baillargeon G., eds (2009). Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2009 Annual Checklist. Digital resource at http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2009/ Species 2000: Reading, UK.
- ↑ 2,0 2,1 CABI Bioscience Databases (ang.). [dostęp 2012-05-28].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. Warszawa: Bauer-Weltbild Media, 2006, s. 510. ISBN 83-7404-513-2.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 5,0 5,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
- ↑ Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
- ↑ Adams, T J H (1982). Piptoporus betulinus: Some aspects of population biology. (PhD thesis): Exeter University
- ↑ Simon Singh; Edzard Ernst (2009). Trick Or Treatment: The Undeniable Facts About Alternative Medicine. W. W. Norton. pp. 193–. ISBN 978-0-393-33778-5
- ↑ Ekstrakt z porka brzozowego (Piptoporus betulinus Bull. Fr.) jako inhibitor wzrostu ludzkich komórek nowotworowych. [dostęp 2012-12-16].
- ↑ Quentin Wheeler; Meredith Blackwell (1984). Fungus-Insect Relationships: Perspectives in Ecology and Evolution. Columbia University Press. p. 147. ISBN 978-0-231-05695-3
