Priapizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bolesny wzwód prącia (priapismus)
priapismus
ICD-10 N48.3
Bolesny wzwód prącia (priapismus)
DiseasesDB 25148
OMIM 176620
Fresk przedstawiający boga Priapa, Casa Dei Vettii, Pompeje.

Priapizm, ciągotka (łac. priapismus, z gr. πριαπισμός = wzwód) – objaw chorobowy polegający na występowaniu długotrwałego, bolesnego wzwodu członka, który nie jest związany z podnieceniem lub pobudzeniem seksualnym. Nazwa priapizm wywodzi się od starożytnego boga Priapa, którego wizerunki przedstawiały mężczyznę z członkiem w stanie erekcji.

Przyczyny i patomechanizm[edytuj | edytuj kod]

Istnieją dwa zasadnicze mechanizmy powstawania priapizmu:

  • niskoprzepływowy (zastoinowy; żylno-okluzyjny), który jest stanem nagłym wymagającym interwencji urologicznej
  • wysokoprzepływowy

Priapizm niskoprzepływowy najczęściej jest idiopatyczny. Może być związany ze stosowaniem niektórych leków (w tym iniekcji leków do ciał jamistych - papaweryny[1][2], alprostadilu[3][4])), a także może być powiązany z chorobami hematologicznymi[5], zwłaszcza anemią sierpowatą, białaczkami, talasemiami i chorobą Fabry'ego, nocną napadową hemoglobinurią.

W trakcie stosowania niektórych innych grup leków donoszono o występowaniu priapizmu, są to: leki przeciwnadciśnieniowe[6], przeciwpsychotyczne (np.: chlorpromazyna, klozapina)[6][7] przeciwdepresyjne (głównie trazodon)[6][8], przeciwkrzepliwe (heparyna)[6] oraz substancje uzależniające czy narkotyczne (alkohol i kokaina)[5][9]. Również jad niektórych zwierząt może prowadzić do długotrwałego wzwodu członka (Wałęsak brazylijski)[10][11]. Priapizm jest także jednym z objawów urazu kręgosłupa z uszkodzeniem rdzenia kręgowego[12]

Priapizm typu wysokoprzepływowego powstaje zwykle w następstwie urazu okolicy krocza, rzadziej jest idiopatyczny, a całkiem wyjątkowo występuje w przebiegu anemii sierpowatokrwinkowej.


Analiza 230 przypadków priapizmu wykazała, że w 1/3 ma podłoże idiopatyczne, w 21% uzależniony jest od przyjmowanych leków i alkoholu, u 12% chorych przyczyną patologicznego wzwodu jest uraz krocza, natomiast 11% stanowią przypadki priapizmu w przebiegu niedokrwistości sierpowatokrwinkowej[13].


Leczenie[14][edytuj | edytuj kod]

Priapizm typu niskoprzepływowego[edytuj | edytuj kod]

Aspiracja krwi z ciał jamistych i przepłukanie ich solą fizjologiczną. Jeżeli po dwukrotnej próbie tego typu leczenia brak jest efektu, wówczas należy zastosować powtarzane iniekcje leków o działaniu α-adrenomimetycznym (adrenaliny, noradrenaliny, metaraminolu, fenylefryny lub efedryny) do ciał jamistych. Przy niepowodzeniu leczenia zachowawczego alternatywą jest leczenie chirurgiczne.

Priapizm typu wysokoprzepływowego[edytuj | edytuj kod]

Jeżeli przyczyną jest uszkodzenie tętnicy głębokiej prącia, z wytworzeniem przetoki tętniczo-jamistej to polecanym sposobem leczenia jest zastosowanie wybiórczej embolizacji uszkodzonej tętnicy.

Przypisy

  1. Fouda A, Hassouna M, Beddoe E et al.: Priapism: an avoidable complication of pharmacologically induced erection. J Urol. 1989 Oct;142(4):995-7. PMID 2795759
  2. Schneider AW, Busch R, Gonnermann D, et al.: Papaverine-induced priapism. Experiences with a new urologic emergency. Dtsch Med Wochenschr. 1989 Feb 10;114(6):214-7. PMID 2917481
  3. McMahon CG.: Erectile dysfunction. Med J Aust. 2000 Nov 6;173(9):492-7. PMID 11149308
  4. Linet OI, Ogrinc FG.: Efficacy and safety of intracavernosal alprostadil in men with erectile dysfunction. The Alprostadil Study Group. N Engl J Med. 1996 Apr 4;334(14):873-7. PMID 8596569
  5. 5,0 5,1 C. Van der Horst, H. Stuebinger, C. Seif, D. Melchior i inni. Priapism - etiology, pathophysiology and management.. „Int Braz J Urol”. 29 (5). s. 391-400. PMID 15745583. 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Baños JE, Bosch F, Farré M.: Drug-induced priapism. Its aetiology, incidence and treatment. Med Toxicol Adverse Drug Exp. 1989 Jan-Feb;4(1):46-58. PMID 2651850
  7. Kuczyński W, Rzewuska M, Luks M.: Wpływ leków przeciwpsychotycznych na funkcje seksualne.Seksuologia Polska 2003, 1, 1, 23–29
  8. Haria M, Fitton A, McTavish D. Trazodone. A review of its pharmacology, therapeutic use in depression and therapeutic potential in other disorders. Drugs Aging. 1994 Apr;4(4):331-55. PMID 8019056
  9. Munarriz R, Hwang J, Goldstein I, et al.: Cocaine and ephedrine-induced priapism: case reports and investigation of potential adrenergic mechanisms. Urology. 2003 Jul;62(1):187-92. PMID 12837464
  10. AL. Burnett, TJ. Bivalacqua, HC. Champion, B. Musicki. Long-term oral phosphodiesterase 5 inhibitor therapy alleviates recurrent priapism.. „Urology”. 67 (5), s. 1043-8, May 2006. doi:10.1016/j.urology.2005.11.045. PMID 16698365. 
  11. AL. Burnett, TJ. Bivalacqua, HC. Champion, B. Musicki. Feasibility of the use of phosphodiesterase type 5 inhibitors in a pharmacologic prevention program for recurrent priapism.. „J Sex Med”. 3 (6), s. 1077-84, Nov 2006. doi:10.1111/j.1743-6109.2006.00333.x. PMID 17100941. 
  12. Juliusz Jakubaszko: Ratownik Medyczny. Wyd. 2. Wrocław: Wydawnictwo Medyczne Górnicki, 2007, s. 80. ISBN 9788389009746.
  13. J. Pohl, B. Pott, G. Kleinhans. Priapism: a three-phase concept of management according to aetiology and prognosis.. „Br J Urol”. 58 (2), s. 113-8, Apr 1986. PMID 3516294. 
  14. Priapizm -współczesne poglądy Standardy Medyczne, 2002, Nr 5, Tom 3

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

The Merck Manual : objawy kliniczne : praktyczny przewodnik diagnostyki i terapii. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2010, s. 535-540. ISBN 978-83-7609-173-0.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.