Rankery

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Rankery - płytkie, kamieniste, słabo ukształtowane gleby bezwęglanowe powstałe ze zwietrzeliny skał masywnych.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Rankery należą do gleb słabo ukształtowanych, wytworzonych ze skał masywnych, najczęściej kwarcowo-krzemianowych (np. granitoidów, gnejsów, piaskowców). Profil glebowy (o miąższości do 50 cm) wykazuje słabe zróżnicowanie na poziomy genetyczne, a w masie glebowej występuje dużo okruchów skalnych. Najwyraźniej się wyróżnia akumulacyjny poziom organiczny, najczęściej typu mor lub modermor. Odczyn gleby w całym profilu jest kwaśny — pH w wodzie 3,5-5,0. Wysycenie kompleksu sorpcyjnego kationami zasadowymi wynosi ok 5-10%. W porównaniu glebami inicjalnymi są to gleby głębsze o morfologicznie wyraźnym poziomie A i zawierające nieco więcej próchnicy.

Typowa sekwencja poziomów genetycznych to: O-C-R

Rankery najczęściej występują w grzbietowych partiach gór lub na stromych stokach. Są one siedliskiem roślinności wysokogórskiej: muraw alpejskich, zarośli połoninowych, zarośli kosodrzewiny, skarłowaciałych lasów lub lasów reglowych. Podobnymi do rankerów, lecz powstałymi na podłożu wapiennym, glebami są rędziny.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rankery jest to typ gleby w systematyce gleb Polski (2011), który dzieli się na cztery podtypy:

  • Rząd 2. Gleby słabo ukształtowane (S)
    • Typ 2.1. Rankery (SQ)
      • Podtyp 2.1.1 Rankery typowe (SQt)
      • Podtyp 2.1.2 Rankery butwinowe (SQbu)
      • Podtyp 2.1.3 Rankery z cechami bielicowania (SQbi)
      • Podtyp 2.1.4 Rankery z cechami brunatnienia (SQbr)

W systematyce gleb Polski z 1989 r. rankery również były typem gleby (w dziale I gleby litogeniczne, rzędzie gleby mineralne bezwęglanowe słabo wykształcone) i dzieliły się na trzy podtypy: rankery właściwe, rankery brunatne i rankery bielicowane.

Podtypy[edytuj | edytuj kod]

  • Rankery typowe — minimum 10 cm poziom organiczny/próchniczny typu modermor na zwietrzelinie zawierającej przynajmniej 60% okruchów skalnych. Zazwyczaj na głębokości 15-20 cm (maksymalnie 50 cm) jest lita skała. Odczyn części ziemistych ≤5,0. Typowa sekwencja poziomów: O-C-R lub A-C-R
  • Rankery butwinowe — zwane też "tangel rankerami". Posiadają 10 cm lub głębszy poziom organiczny (butwinowy) typu mor lub modermor o pH równym 3,5-5,0 i strukturze włóknistej. Poziom ten powstaje pod wpływem górskiego, niesprzyjającego rozkładowi klimatu i znacznym dostawom igliwia. Położona poniżej zwietrzelina zawiera przynajmniej 60% okruchów i może zawierać domieszkę próchnicy. Rankery butwinowe występują pod zaroślami kosodrzewiny lub pod lasami regla górnego. Typowa sekwencja poziomów: O-AC-R
  • Rankery z cechami bielicowania — podobne do rankerów typowych lub butwinowych lecz z słabo rozwiniętym poziomem eluwialnym pod poziomem organicznym. Poziom eluwialny ma zazwyczaj formę jaśniejszych plam lub soczewek. Leżąca poniżej zwietrzelina ma czarnordzawą barwę (wmyta próchnica i związki Fe). Typowa sekwencja poziomów: O-EB-C-R
  • Rankery z cechami brunatnienia — podobne do rankerów typowych lecz poniżej poziomu organicznego posiadają poziom wietrzenniowy Bw o cechach brunatnienia. pH w wodzie rzadko może przekraczać 5,0. Typowa sekwencja poziomów: O-AB-C-R

Według systematyki gleb Polski z 1989 r. rankery typowe oraz rankery butwinowe zostały by zaklasyfikowane jako rankery właściwe, rankery z cechami bielicowania — jako rankery bielicowane, a rankery z cechami brunatnienia — jako rankery brunatne.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]