Proces glebotwórczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Proces glebotwórczy – proces przekształcania skały macierzystej w glebę oraz dalszy jej rozwój. Zachodzi pod wpływem czynników glebotwórczych[1][2].

Proces glebotwórczy można podzielić na dwa etapy[2]:

  1. wytworzenie substratu glebowego w wyniku: wietrzenia; procesów aluwialnych, deluwialnych, eolicznych oraz gromadzenia się osadów polodowcowych, torfów, namułów i gytii.
  2. przekształcenie substratu glebowego w glebę przy udziale organizmów glebowych.

Procesy glebotwórcze w Polsce[3][edytuj | edytuj kod]

  • inicjalny - zmiany zachodzące z udziałem pionierskich zbiorowisk drobnoustrojów, mchów, porostów itp. powodujące powstawanie gleb prymitywnych, np. litosoli, regosoli, których poziom próchniczny jest o niewielkiej miąższości, do 5 cm,
  • darniowy - zmiany zachodzące pod wpływem bytowania trawiastej roślinności, która przyczynia się do rozluźnienia masy glebowej i uformowania struktury drobnoagregatowej,
  • bielicowania – zmiany w glebie przebiegające przy odczynie kwaśnym, polegające na rozkładzie glinokrzemianów i koloidów glebowych, na wymywaniu w głąb profilu gleby składników, w początkowej fazie zasadowych, a następnie na uruchamianiu kwasów próchnicowych oraz związków żelaza i glinu, przy równoczesnej częściowej redukcji związków żelaza; proces wymywania składników pochodzących z rozkładu koloidów glebowych i glinokrzemianów prowadzi do powstania poziomu eluwialnego (wymywania) o jasnym zabarwieniu, oraz poziomu iluwialnego (wmywania), o brunatnordzawym zabarwieniu, i w konsekwencji prowadzi do powstawania gleb typu bielicowego,
  • brunatnienia – stopniowy rozkład glinokrzemianów i uwalnianie się związków żelaza i glinu, które następnie otaczają ziarna gleby nadając im brunatną barwę,
  • bagiennyhumifikacja i gromadzenie się szczątków roślinnych w warunkach nadmiernego uwilgotnienia (anaerobiozy); w zależności od intensywności i długotrwałości warunków beztlenowych powstają utwory całkowicie zhumifikowane, zwane mułami, lub o częściowej humifikacji, zwane torfami,
  • murszenia – zmiany zachodzące w odwodnionych warstwach gleb organicznych (torfowych, mułowych, gytiowych), a więc w warunkach aerobowych, polegające na fizycznych i fizykochemicznych zmianach w substancji organicznej, a przede wszystkim w jej koloidalnej części, prowadzących do wytworzenia strukturalnego poziomu murszowego,
  • oglejenia – redukcja (odtlenianie) mineralnej części utworu glebowego w warunkach dużej wilgotności i w obecności substancji organicznej; oglejenie pod wpływem procesu postępującego od dołu, w wyniku działania wysokich wód gruntowych, zwie się oglejeniem oddolnym, a oglejenie wytworzone pod wpływem wód opadowych zwie się oglejeniem odgórnym,
  • przemywania (płowienia) – przemieszczanie się w głąb profilu glebowego wymytych z wyżej leżących warstw cząstek koloidalnych będących w stanie rozproszenia, bez ich uprzedniego rozkładu; przemywanie odbywa się przy słabo kwaśnym odczynie gleby.

Przypisy

  1. glebotwórczy proces w encyklopedii PWN. PWN. [dostęp 2012-10-03].
  2. 2,0 2,1 Proces glebotwórczy w encyklopedii onet.wiem. Onet. [dostęp 2012-10-03].
  3. Andrzej Mocek, Stanisław Drzymała, Piotr Maszner. Geneza, analiza i klasyfikacja gleb. Wyd. Dydaktyczne Akademii Rolniczej w Poznaniu, Poznań 1997, s. 416. ISBN: 83-7160-025-9: