Rudbekia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rudbekia
Kwiatostan rudbeki błyskotliwej
Kwiatostan rudbeki błyskotliwej
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj rudbekia
Nazwa systematyczna
Rudbeckia L.
Sp. Pl. 906. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło rudbekia w Wikisłowniku
Morfologia (rudbekia naga)
Rudbekia owłosiona
Jedna z odmian ogrodowych

Rudbekia (Rudbeckia L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych, obejmujący ok. 15 gatunków pochodzących z Ameryki Północnej[2]. W Polsce w środowisku naturalnym występują tylko dwa gatunki: rudbekia naga i rudbekia owłosiona (obydwa to kenofity i agriofity – uciekinierzy z upraw). W uprawie jako rośliny ozdobne występuje jeszcze kilka innych gatunków. Gatunkiem typowym jest Rudbeckia hirta L.[3]. Nazwę rudbekia nadał roślinie Karol Linneusz, aby uhonorować jednego ze swoich uczniów – Olafa Rudbecka.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Byliny, rośliny jednoroczne lub dwuletnie o wzniesionych pędach wysokości (w zależności od gatunku) od kilkudziesięciu cm do 3 m[2]. Kwiaty zebrane w koszyczki. Brzeżne kwiaty języczkowe w koszyczkach są duże i jaskrawe. W środku koszyczka występują kwiaty rurkowate w kolorze od zielonego poprzez rdzawy i purpurowy aż po niemal czarny.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy[4]

Dracopsis Cass.

Homonimy taksonomiczne[3]

Rudbeckia Adanson = Conocarpus L.

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[5], z późniejszymi uzupełnieniami[6]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Rudbeckia należy do plemienia Heliantheae Cass., podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja w systemie Reveala 

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), plemię Rudbeckieae Lindl. in Loud., podplemię Rudbeckiinae Cass. ex Dumort., rodzaj rudbekia (Rudbeckia L.)[7]

Gatunki flory Polski[8]
Information icon.svg Zobacz też: Jeżówka (roślina).

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Wiele gatunków jest uprawianych jako ogrodowe rośliny ozdobne. Nadają się na rabaty oraz na kwiat cięty. Wszystkie najlepiej rosną na gliniastych, dobrze zatrzymujących wodę glebach[2]. Mogą rosnąć w pełnym słońcu lub w półcieniu. Rozmnażają się przez wysiew nasion lub przez podział rozrośniętych kęp. Popularne w Polsce gatunki (rudbekie naga, lśniąca i owłosiona) są w pełni mrozoodporne (strefy mrozoodporności 3-10)[2].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  3. 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-25].
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-15].
  5. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  6. B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Rudbeckia (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-25].
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.