SS General von Steuben

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 55°13′26″N 16°40′48″E/55,223889 16,680000

Steuben
Bundesarchiv N 1572 Bild-1925-079, Polarfahrt mit Dampfer "München", Advent-Bay.jpg
Data wodowania 1922
Data zatonięcia 10 lutego 1945
Wcześniejsze imiona München, General von Steuben
Typ statek pasażerski
Stocznia AG Vulcan Stettin
Armator Norddeutscher Lloyd, Kriegsmarine
Bandera  III Rzesza
Długość całkowita (L) 168 m
Szerokość (B) 19,8 m
Prędkość maks. 16 w
Liczba śrub napędowych 2

SS Steubenniemiecki statek pasażerski, a w czasie II wojny światowej transportowiec wojska. Jego zatopienie przez okręt podwodny było jedną z największych katastrof morskich w historii.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Parowiec "Steuben" – jeszcze jako "München" – zwodowany został w 1922 w szczecińskiej stoczni Vulcan. Miał prawie 14.700 BRT i 168 m długości całkowitej. Pierwotnie pływał pod znakiem bremeńskiego armatora Norddeutscher Lloyd jako statek pasażerski. W dniu 11 lutego 1931 roku niemal do szczętu spłonął w nowojorskim porcie. Został następnie wyremontowany w stoczni w Nowym Jorku i przebudowany na wycieczkowiec. Otrzymał nowe imię "General von Steuben" – na cześć pruskiego oficera Friedricha Wilhelma von Steuben, który walczył w szeregach armii Jerzego Waszyngtona w amerykańskiej wojnie o niepodległość. W roku 1938 nazwę statku skrócono do nazwiska (Steuben). W 1939 zaczął pełnić funkcje wojskowe. Stał się okrętem-bazą, na którym szkolili się niemieccy marynarze. Pod koniec wojny – w 1944 – zmienił funkcję. Zaczął być stosowany jako statek szpitalny i transportowy.

Zatopienie[edytuj | edytuj kod]

W swój ostatni rejs wyruszył z Piławy (dziś Bałtijsk w Prusach Wschodnich) do Swinemuende (Świnoujście) 9 lutego 1945. Był eskortowany przez torpedowiec T 196, okręt pomocniczy TF-10 (poławiacz torped). Wytropiony został przez sowiecki okręt podwodny S-13 dowodzony przez kpt. 3 rangi (odpowiednik kmdr ppor.) Aleksandra Marineskę. Trafiony został u wybrzeży Polski w dniu 10 lutego 1945 o godzinie 0:50 dwiema torpedami. Pierwsza z nich uderzyła na wysokości pomostu a druga w kotłownię. Powstała ogromna panika. Nie było żadnej możliwości zorganizowania ewakuacji i ratunku. Po 3 minutach kotły zaczęły eksplodować a statek stanął w płomieniach. Po 5 minutach statek już był położony na prawej burcie. W tych warunkach załoga nie była w stanie spuścić łodzi ratunkowych z powodu braku czasu a ponadto dlatego, że żurawiki były pokryte lodem i były zamarznięte. Po 7 minutach Steuben zatonął. Torpedowiec T 196 uratował łącznie około 300 osób, gdzie ponad połowę stanowili żołnierze. Steuben zatonął 10 dni po Gustloffie.

Bliźniakiem "Steubena" był SS "Stuttgart" – statek, który służył m.in. w charakterze wycieczkowca pod znakami Kraft durch Freude (KdF) a podczas wojny stał się jednostką szpitalną (podobnie, jak początkowo MS "Wilhelm Gustloff"). W tym też charakterze został zatopiony w dniu 9 października 1943 roku w Gdyni (zwanej wtedy Gotenhafen), trafiony alianckimi bombami podczas wielkiego nalotu na port i tamtejsze instalacje Kriegsmarine. Na "Stuttgarcie" spłonęły setki (a może ponad tysiąc) rannych[1]. Płonący statek został wyholowany na redę portu i tam zatopiony pociskami dozorowca "Munin".

"Steuben" w 1939

Odnalezienie wraku[edytuj | edytuj kod]

26 maja 2004 ORP „Arctowski” odnalazł wrak „STEUBENA”[2]

Dane podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • długość: 168 m
  • tonaż: ponad 14 666 BRT
  • prędkość: 15 węzłów

Wrak[edytuj | edytuj kod]

  • pozycja: na północ od Ławicy Słupskiej
  • głębokość zalegania na dnie 71,5 m
  • minimalna głębokość nad wrakiem 50 m

Na wraku, będącym mogiłą wojenną, jak również w promieniu 500 m od niego zabronione jest nurkowanie[3]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Wraki transportowców zatopionych w czasie ewakuacji niemieckich uciekinierów w 1945 r. z Prus Wschodnich na zachód:

Wraki transportowców zatopionych wraz z więźniami niemieckich obozów koncentracyjnych:

  • SS Cap "Arcona" – zginęło ok. 4300 osób (więźniowie niemieckich obozów koncentracyjnych Stutthof i Neuengamme)
  • SS "Thielbek" – zginęło ok. 2800 osób (więźniowie niemieckich obozów koncentracyjnych Stutthof i Neuengamme)

Ostatni rejs, zatopienie i wyprawy nurkowe na wrak opisane są w książce Marcina Jamkowskiego "Duchy z głębin Bałtyku. Gustloff, Steuben, Goya" z 2010

Przypisy

  1. Źródło: artykuł pt. "I umilkł krzyk", zam. w Dzienniku Bałtyckim w styczniu/lutym 2007 roku
  2. ORP „ARCTOWSKI” ODNALAZŁ WRAK „STEUBENA” PO 59 LATACH (pol.). Marynarka Wojenna RP, 2004-07-27. [dostęp 2013-08-13].  Cytat: 26 maja 2004 roku okręt hydrograficzny ORP „ARCTOWSKI” z dywizjonu Zabezpieczenia Hydrograficznego w Gdyni odnalazł wrak poszukiwanego od lat „STEUBENA” spoczywającego na dnie trasy głębokowodnej na północ od USTKI
  3. Urząd Morski w Gdyni – serwis aktów prawnych. umgdy.gov.pl.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons