AG Vulcan Stettin
.jpg)
Aktien-Gesellschaft (AG) Vulcan Stettin – przedsiębiorstwo stoczniowo-maszynowe działające przed II wojną światową w Szczecinie.
Zostało założone w 1851 jako Vulcan-Werft na Drzetowie przez hamburskich inżynierów Früchtenichta i Brocka[1]. Pierwszym statkiem był parowy bocznokołowiec Dievenow. W 1857 zostało oficjalnie powołane przez króla Prus Fryderyka Wilhelma IV i przekształcone w spółkę akcyjną (niem. Aktien-Gesellschaft, AG), na którą składały się udziały firm z Berlina i Szczecina. Nazwę zmieniono na Stettiner Maschinenbau AG "Vulcan" (Szczecińskie Towarzystwo Budowy Maszyn "Vulcan" S.A.), a na nowym wydziale uruchomiono także budowę parowozów. W latach 1866-1870 montowano ich aż 70 rocznie. "Vulcan" była pierwszą stocznią cywilną w Prusach, która dostała zamówienie od Kriegsmarine na budowę pancernika – był nim zbudowany w 1874 Preußen. Do 1900 trwał intensywny rozwój stoczni, na jej pochylniach wodowane były okręty dla najważniejszych armatorów początkowo niemieckich, później także z innych krajów świata takich jak: Chiny, Rosja, Grecja, Brazylia i Japonia.
Cztery ze zbudowanych na "Vulcanie" statków pasażerskich dwunastokrotnie zdobywały Błękitną Wstęgę Atlantyku, były to:
- "Kaiser Wilhelm der Große" (2x)
- "Deutschland" (8x)
- "Kronprinz Wilhelm"
- "Kaiser Wilhelm II".
W 1906 otwarto filię stoczni w Hamburgu, 5 lat później przeniesiono tam siedzibę firmy, a jej nazwę zmieniono na Vulcan-Werke Hamburg und Stettin AG. Wówczas to stocznia w Hamburgu zaczęła przejmować zlecenia na większe jednostki, a w Szczecinie produkowano tylko małe statki oraz, podczas I wojny światowej, okręty podwodne.
W 1905 zbudowano największy wówczas pasażerski statek parowy na świecie – SS "Kaiserin Auguste Victoria". Wyczyn ten powtórzono w 1913 w hamburskim oddziale "Vulcana", budując kolejny największy pasażerski statek parowy na świecie – SS "Imperator" przewyższający pod każdym względem RMS "Titanic", który zatonął rok wcześniej. "Imperator" w 1920 w wyniku reparacji wojennych został przejęty przez linie Cunard Line z Wielkiej Brytanii i przemianowany na RMS "Berengaria".
Po 1918 stocznia zaprzestała produkcji okrętów na mocy postanowień traktatu wersalskiego, który tego zabraniał. Armatorzy ograniczali także zamówienia na budowę statków pasażerskich, chociaż jeszcze w 1924 stocznia notowała nadal bilans dodatni. W 1925 sytuacja się zdecydowanie pogorszyła tak, że nawet subwencja rządów Prus i Rzeszy nie uratowała jej od kryzysu. Rok później stocznia "Vulcan" została zakupiona przez firmę Deschimag (Deutsche Schiff- und Maschinenbau AG) z Bremy[2]. W 1928 wraz z początkiem wielkiego kryzysu przedsiębiorstwo zaprzestało także produkcji lokomotyw. Ta część dawnego "Vulcana" została przejęta przez firmę August Borsig GmbH z Berlina.
.jpg)
W 1938 ponownie uruchomiono m.in. wydział budowy maszyn, który dwa lata później mógł przyjąć zamówienie na okręty podwodne dla Kriegsmarine. Pierwszy i jeden z niewielu ukończonych zwodowano w październiku 1943. Budowano tu także torpedowce. Do końca wojny stocznia została całkowicie zniszczona.
Po 1945 na jej terenie i przyległej Stettiner Oderwerke zbudowano Stocznię Szczecińską, a obecnie działa tam również Szczecińska Stocznia Remontowa "Gryfia". Jednym z jej nabrzeży jest Nabrzeże Wulkan.
Wybrane statki i okręty zbudowane w stoczni "Vulcan":
pasażerskie:
|
|
Przypisy
- ↑ Pomorze Zachodnie w tysiącleciu : praca zbiorowa / pod red. Pawła Bartnika i Kazimierza Kozłowskiego ; Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Szczecinie, Kuratorium Oświaty w Szczecinie, Urząd Miejski w Szczecinie, s.162
- ↑ Pomorze Zachodnie w tysiącleciu : praca zbiorowa / pod red. Pawła Bartnika i Kazimierza Kozłowskiego ; Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Szczecinie, Kuratorium Oświaty w Szczecinie, Urząd Miejski w Szczecinie., s.167.
Bibliografia [edytuj]
- Pomorze Zachodnie w tysiącleciu : praca zbiorowa / pod red. Pawła Bartnika i Kazimierza Kozłowskiego ; Polskie Towarzystwo Historyczne. Oddział w Szczecinie, Kuratorium Oświaty w Szczecinie, Urząd Miejski w Szczecinie.. Szczecin: Wydawnictwo Archiwum Państwowego "Dokument" w Szczecinie, 2000. ISBN 83-86992-75-1. (pol.)
- Roman Czejarek: Szczecińskie czterofajkowce. Szczecin: Leda, 2005. ISBN ISBN 83-921866-8-0. (pol.)
- lista statków pasażerskich zbudowanych w AG Vulcan
