Skrzydlinka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Skrzydlinka
Gatunek typowy – A. saxatile
Gatunek typowy – A. saxatile
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj skrzydlinka
Nazwa systematyczna
Aethionema W. T. Aiton
Hortus Kew. ed. 2. 4: 80. Dec 1812[2]
Typ nomenklatoryczny
A. saxatile (Linnaeus) W. T. Aiton[2]
Synonimy
  • Campyloptera Boiss.
  • Crenularia Boiss.
  • Eunomia DC.
  • Iberidella Boiss.
  • Lepia Desv.
  • Moriera Boiss.[3][4]
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Skrzydlinka (Aethionema) – rodzaj roślin z rodziny kapustowatych. Obejmuje ponad 50 gatunków (od co najmniej 54[5] do 70[6]) występujących w obszarze śródziemnomorskim i zachodniej Azji, 9 gatunków rośnie w Europie. Wiele gatunków jest uprawianych[6] także w Europie środkowej[7]. Od podobnych ubiorków różnią się całobrzegimi płatkami korony[7].

Skrzydlinka skalna
Skrzydlinka armeńska 'Warley Rose'
Skrzydlinka naprzeciwlistna

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Wieloletnie rośliny zielne lub półkrzewy, rzadziej rośliny jednoroczne lub dwuletnie[7]. Pędy rozgałęziające się, prosto wzniesione lub podnoszące się, ulistnione, zwykle nagie, rzadziej owłosione[4].
Liście
Niewielkie, pojedyncze, całobrzegie, zwykle podługowate lub równowąskie, najczęściej siedzące, rzadziej krótkoogonkowe, często mięsiste lub skórzaste, niebieskozielone[4][7].
Kwiaty
Zebrane w grona, zwykle wielokwiatowe, na cienkich szypułkach. Cztery działki kielicha są wyprostowane lub rozwarte, na szczycie zaokrąglone. Wewnętrzna para działek nieco rozdęta u nasady, podczas gdy zewnętrzna ma zwykle nieco kapturkowatą część szczytową. Cztery płatki korony mają barwę różową, czerwoną, białą lub – rzadko – żółtą. Kształt mają jajowaty, rzadziej podługowaty, u nasady czasem z paznokciem. Pręcików jest 6, przy czym cztery dłuższe mają nitki ze skrzydełkowatymi przydatkami, czasem ząbkowanymi lub palczasto podzielonymi. Zalążnia elipsoidalna, 1–2-komorowa, zwykle z 1–2 zalążkami w każdej z komór. Znamię główkowate siedzące lub na krótkiej szyjce[4][7].
Owoce
Łuszczynka spłaszczona, jajowata, eliptyczna lub zaokrąglona, na brzegu zwykle oskrzydlona. Zawiera od 1 do 4 jajowatych, brązowych nasion[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja rodzaju według APweb (aktualizowany systemie APG III z 2009)

Rodzaj z rodziny kapustowatych (Brassicaceae), rzędu kapustowców (Brassicales), kladu różowych (rosids) w obrębie okrytonasiennych (Magnoliophyta)[1].

Wykaz gatunków[5][7]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośliny ozdobne, sadzone w ogrodach skalnych i na rabatach, niewymagające w uprawie. Wymagają stanowisk słonecznych. Najlepiej rosną na glebie piaszczystej, zasobnej w wapń, dobrze zdrenowanej. Rozmnażane są z nasion lub sadzonek[7].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2013-10-25].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum (ING). Smithsonian Institution. [dostęp 2013-10-25].
  3. Aethionema (ang.). W: The Euro+Med Plantbase Project [on-line]. Botanic Garden and Botanical Museum Berlin-Dahlem. [dostęp 2013-10-25].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Aethionema (ang.). W: Flora of Pakistan [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-10-25].
  5. 5,0 5,1 Aethionema. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-10-25].
  6. 6,0 6,1 David J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants. Cambridge University Press, 1997, s. 15. ISBN 0521414210.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin, tom I, A–J. Poznań: Zysk i S-ka, 2011, s. 40–41. ISBN 978-83-7506-845-0.