Społeczeństwo informacyjne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Typy społeczeństw
Społeczeństwo tradycyjne
Społeczeństwo przemysłowe
Społeczeństwo poprzemysłowe

Społeczeństwo informacyjne – terminem określa się społeczeństwo, w którym towarem staje się informacja traktowana jako szczególne dobro niematerialne, równoważne lub cenniejsze nawet od dóbr materialnych. Przewiduje się rozwój usług związanych z 3P (przesyłanie, przetwarzanie, przechowywanie informacji).

Różnice definicji[edytuj | edytuj kod]

  • Społeczeństwo charakteryzujące się przygotowaniem i zdolnością do użytkowania systemów informatycznych, skomputeryzowane i wykorzystujące usługi telekomunikacji do przesyłania i zdalnego przetwarzania informacji[1].
  • Społeczeństwo, które znalazło zastosowanie rozwiniętych technologicznie środków przetwarzania informacji i komunikowania się dla stworzenia podstawy dochodu narodowego, dzięki czemu dostarcza źródła utrzymania większości społeczeństwa[2].
  • Społeczeństwo, w którym informacja stała się zasobem produkcyjnym określającym nowe przewagi konkurencyjne w stosunku do otoczenia, a równocześnie zapewniającym rosnący poziom adaptacyjności społecznej, w wyrazie ogólnym i w wyrazie jednostkowym, do zmieniającej się lawinowo zmienności otoczenia[3].
  • Społeczeństwo Informacyjne możemy zdefiniować jako społeczeństwo, w którym informacja jest kluczowym elementem społeczno-ekonomicznej działalności i zmian[4].
  • Społeczeństwo, w którym informacja znalazła szerokie zastosowanie w codziennym życiu społecznym, kulturalnym, ekonomicznym oraz politycznym. SI to społeczeństwo wyposażone w bogato rozwinięte środki komunikacji i przetwarzania informacji, które są podstawą tworzenia większości dochodu narodowego oraz zapewniające źródło utrzymania większości ludzi[5].
  • Społeczeństwo Informacyjne to puste stwierdzenie, które w warstwie ideologicznej się wyczerpało, jego wartość opisowa jest zaś równie mała[6].

Tych kilka definicji obrazuje podejście do tego terminu. Badacze zajmujący się tym zagadnieniem zmieniają w sposób mniej, lub bardziej znaczny wcześniejsze definicje, tworząc niejako nową teorię SI. W tych działaniach można jednak dostrzec, jak wielu aspektów ono dotyczy. Wśród nich można wyróżnić:

  • aspekt edukacyjny – społeczeństwo informacji i wiedzy, gdzie owa informacja i edukacja w jej przetwarzaniu oraz zastosowaniu mają być drogą do umiejętności, wiedzy i władzy,
  • aspekt demokratyczny – społeczeństwo, które ma wolny dostęp do informacji. Każdy obywatel ma prawo do informowania innych i bycia samemu informowanym,
  • aspekt techniczny – jako społeczeństwo kreowane przez Internet i stale rozwijającą się technologię,
  • aspekt ekonomiczny – przetworzenie informacji jako podstawa pracy i sposobu zarabiania dla większości społeczeństwa.

Geneza terminu[edytuj | edytuj kod]

Termin został wprowadzony w 1963 roku przez Japończyka T. Umesao (wersja oryginalna "jōhōka shakai") w artykule o teorii ewolucji społeczeństwa opartego na technologiach informatycznych, a spopularyzowany przez K. Koyama w 1968 roku w rozprawie pt. "Wprowadzenie do Teorii Informacji" (Introduction to Information Theory). W Japonii powstał również "Plan utworzenia społeczeństwa informacyjnego, jako cel narodowy na rok 2000".

Społeczeństwo informacyjne odnosi się do technicznych narzędzi komunikacji, magazynowania i przekształcania informacji.

Teorie rozwoju społecznego tłumaczą społeczeństwo informacyjne jako kolejny etap rozwoju społecznego, po społeczeństwie przemysłowym. Nazywane jest również mianem społeczeństwa post nowoczesnego, ponowoczesnego lub poprzemysłowego. Z punktu widzenia społecznego podziału pracy, społeczeństwem informacyjnym będzie nazywana zbiorowość w której 50% plus jedna osoba lub więcej, spośród zawodowo czynnych, zatrudnionych jest przy przetwarzaniu informacji. Daniel Bell określał pracę człowieka przednowoczesnego jako grę człowieka z przyrodą, człowieka nowoczesnego jako grę człowieka z naturą nieożywioną a pracę człowieka ponowoczesnego jako grę między ludźmi.

Cechy charakterystyczne społeczeństwa informacyjnego[edytuj | edytuj kod]

Cechy charakterystyczne społeczeństwa informacyjnego to:

  • wysoko rozwinięty sektor usług, przede wszystkim sektor usług nowoczesnych (bankowość, finanse, telekomunikacja, informatyka, badania i rozwój oraz zarządzanie), w niektórych krajach w tym sektorze pracuje przeszło 80% zawodowo czynnej ludności, przy czym sektor usług tradycyjnych przekracza nieznacznie 10%,
  • gospodarka oparta na wiedzy;
  • wysoki poziom skolaryzacji społeczeństwa
  • wysoki poziom alfabetyzmu funkcjonalnego w społeczeństwie,
  • postępujący proces decentralizacji społeczeństwa,
  • renesans społeczności lokalnej,
  • urozmaicanie życia społecznego
  • wpływa na upodmiotowienie społeczeństwa i tym samym kreowanie społeczeństwa otwartego[7].
Wieloaspektowość definicji społeczeństwa informacyjnego
Kryterium identyfikacji Opis
Techniczne decydujące znaczenie ma rozwój technologiczny
Ekonomiczne najważniejsze znaczenie dla jego dalszego rozwoju ma wiedza i informacja
Zawodowe nie tylko stwarza możliwości, ale też wymusza specjalizację pracy i produkcji
Przestrzenne społeczeństwem informacyjnym jest każde państwo narodowe zdolne do określenia zasobów alokacyjnych i władczych oraz do rozpoznania potrzeb swych obywateli
Kulturowe kultura współczesna staje się rzeczywistością wirtualną, a świat jest kreowany przez media

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Definicja zaczerpnięta przez J. Nowaka z Raportu Pierwszego Kongresu Informatyki Polskiej, która odbyła się w Poznaniu 1994 r.
  2. T. Goban-Klas, P. Sienkiewicz: Społeczeństwo informacyjne: Szanse, zagrożenia, wyzwania. Kraków: 1999.
  3. W 1997 r. T. Hofmokl stworzył definicję Społeczeństwa Informacyjnego. Wg J. Nowaka obecnie nie sposób odnaleźć oryginalnego opracowania zawierającego tę definicję
  4. M. Casey: Europejska polityka informacyjna. Wyzwania i perspektywy dla administracji publicznej. Toruń: 2001.
  5. K. Krzysztofek, M. Szczepański: Zrozumieć rozwój. Od społeczeństw tradycyjnych do informacyjnych. Katowice: 2002, s. 170.
  6. E. Bendyk: Ideologia społeczeństwa informacyjnego. [dostęp 2013-05-19].
  7. Społeczeństwo informacyjne a dziennikarstwo obywatelskie. 2012-09-01. [dostęp 2012-09-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Daniel Bell, (1973): The Coming of Post-Industrial Society: A Venture in Social Forecasting. New York: Basic Books.
  • James R. Beniger, (1986): The control revolution : technological and economic origins of the information society. Cambridge, MA: Harvard University Press.
  • Peter F. Drucker, (1969): The Age of Discontinuity.
  • David Harvey, (1989): The condition of postmodernity : an enquiry into the origins of cultural change. New York: Blackwell.
  • Yoichi Ito, (1980): The ‘Johoka Shakai’ approach to the study of communication in Japan. Keio Communication Review 1 (marzec, 1980).
  • Krishan Kumar, (1995): From Post-Industrial to Post-Modern Society: New theories of the contemporary world.
  • Marshall McLuhan, (1967): Understanding Media - Extention of man.
  • Machlup, Fritz (1962): The Production and Distribution of Knowledge in the United States. Princeton, NJ: Princeton University Press.
  • Masuda, Yoneji (1981): The information society as postindustrial society, Bethesda, MD: World Futures Society. (1981 Institute for the Information Society, Tokyo, Japan.
  • Naisbitt. J.: Megatrends: ten new directions transforming our lives. Macdonald, 1984.
  • Porat, Marc Uri (1977): The Information Economy: Definition and measurement. (v.1 - v.5) Washington DC: United States Department of Commerce.
  • Roszak, T.: Where the Wasteland Ends: Politics and Transcendence in Postindustrial Society. London: 1973.
  • Alvin Toffler, (1980). with Heidi Tofler: The Third Wave. New York:Bantam Books.
  • Alain Touraine, (1971): The Post-Industrial Society: Tomorrow's social history: classes, conflict and culture in the programmed society, New York: Random House.
  • Frank Webster, (1995): Theories of the information society. London: Routridge.
  • Walczak, Marian (2004): Uwarunkowania funkcjonowania bibliotek w społeczeństwie informacyjnym.