Kurt Lewin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Kurt Zadek Lewin(ur. 9 września 1890, zm. 12 lutego 1947) – niemiecko-amerykański psycholog, uznawany za pioniera w dziedzinach takich jak psychologia społeczna, psychologia pracy oraz psychologia stosowana.[1]


Biografia
[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1890 roku w Mogilnie (hrabstwo Mogilno, prowincja Poznańska, Prusy, a obecnie miasto w woj. kujawsko-pomorskim[2]) w żydowskiej rodzinie, jako jedno z czwórki dzieci[3]. Jego ojciec (Leopold) był właścicielem sklepu wielobranżowego oraz gospodarstwa rolnego [4]. Jako dziecko uczęszczał do żydowskiej szkoły religijnej-chederu, a w 1900 do Gimnazjum im. Cesarza Fryderyka Wilhelma w Poznaniu. W 1905 roku, wraz z rodziną, przeniósł się do Berlina gdzie uczył się w Liceum im. Cesarzowej Wiktorii Augusty.[5] W 1909 rozpoczął naukę medycyny na Uniwersytet we Fryburgu, lecz niedługo potem przeniósł się na Uniwersytet Ludwiga Maximiliana w Monachium, aby studiować biologię. Podczas pobierania nauk na uniwersytecie, był związany z ruchem socjalistycznym oraz popierał emancypację kobiet[3]. Gdy wybuchła I wojna światowa odbywał służbę w niemieckiej armii. Walczył na froncie rosyjskim i francuskim. W wyniku odniesionych obrażeń, został odesłany i powrócił na Uniwersytet Humboldta w Berlinie, aby dokończyć pracę doktorską, której promotorem był Carl Stumpf (1848–1936)[5].

Lewin początkowo związany był z szkołą psychologii behawioralnej, lecz w późniejszych latach stał się zwolennikiem i propagatorem psychologia postaci (Gestalt). Współpracował, między innymi, z Maxem Wertheimerem i Wolfgangiem Kohlerem. Ponadto, został członkiem Instytutu Psychologii na Uniwersytecie Humboldta, gdzie udzielał wykładów z filozofii i psychologii[4]. Lewin był związany ze środowiskiem szkoły frankfurckiej, która wyłoniła się z ugrupowania marksizujących Żydów w Instytucie Badań Społecznych we Frankfurcie nad Menem. Kiedy Hitler doszedł do władzy w 1933 roku, członkowie ugrupowania byli zmuszeni do rozwiązania go i przeniesienia do Genewy, a w późniejszym okresie (1934) do Nowego Jorku do New School for Social Research. W tym czasie doszło do spotkania Lewina z Erikiem Tristem, który pracował w Tavistock Clinic w Londynie; zafascynowany teoriami Lewina, postanowił je przetestować na żołnierzach podczas II wojny światowej.

W roku 1930 został zaproszony przez Uniwersytet Stanforda do Stanów Zjednoczonych i spędził tam sześć miesięcy, jako profesor wizytujący. W 1933 roku wyemigrował na stałe do USA i w 1940 uzyskał amerykańskie obywatelstwo. Pracował również na Uniwersytecie Cornella, University of Iowa (Iowa Child Welfare Research Station) oraz na MIT, jako dyrektor Ośrodka Badań Dynamiki Grup w Massachusetts (Center for Group Dynamics), którego był założycielem. W 1946 roku otrzymał telefon z prośbą o pomoc od dyrektora Connecticut State Inter Racial Commission. Miał zająć się problemem uprzedzeń na tle rasowym i religijnym. Lewin postanowił przeprowadzić eksperyment, który jak okazało się później, dał podwaliny tak zwanym sensitivity trainings. Ponadto w 1947 roku utworzono National Training Laboratories, a Carl Rogers twierdził, iż odkrycie to jest „prawdopodobnie jednym z najważniejszych odkryć w naukach społecznych w tym stuleciu”[6]

Po II wojnie światowej, wraz z dr. Jacobem Fine‘m, zaangażowany był w proces rehabilitacji psychicznej byłych mieszkańców obozów przesiedleńców. Pracował wtedy na Harvard Medical School. Ponadto otrzymał propozycję od Erica Trista oraz A T M Wilsona, współtworzenia czasopisma naukowego wraz nowo założonym Tavistock Institute i jego grupą na Massachusetts Institute of Technology. W rezultacie powstał periodyk „Human Relations”, w którym umieszczono pracę Lewina zatytułowaną "Frontiers in Group Dynamics". Nadto, przez pewien okres, Lewin nauczał na Uniwersytecie Duke’a[6].

Kurt Lewin zmarł w wyniku ataku serca w Newtonville (Massachusetts) w 1947. Został pochowany w jego mieście rodzinnym.

Dorobek Naukowy
[edytuj | edytuj kod]

Lewin został sklasyfikowany, na liście najwybitniejszych psychologów XX w., na 18 miejscu. Uważany jest powszechnie za pomysłodawcę nurtu psychologii społecznej oraz jako jeden z pierwszych zgłębiał tajemnice dynamiki grupy (group dynamics) jak i rozwoju organizacji.

Kurt Lewin był mentorem wielu cenionych psychologów, między innymi: Leon Festinger (który w 1956 stworzył teorię dysonansu poznawczego; 19191989), Roger Barker (1903-1990), Bluma Zeigarnik (zaobserwowała efekt Zeigarnik; 1901-1988), Morton Deutsch (twórca współczesnych teorii rozwiązywania konfliktów; ur. w 1904).

Lewin stworzył nowy termin „genidentyczność” (genidentity)[7]. Zaproponował również interakcjonizm symboliczny, perspektywę teoretyczną zapoczątkowaną przez Herberta Blumera w 1937 roku, jako alternatywę dla debaty „natura czy kultura” (nature versus nurture). Spór dotyczył który czynnik w procesie kształtowania się osobowości jest bardziej istotny, wpływ środowiska (wychowanie, kultura, itp.) czy biologia (hormony, geny, itp.)[8]. Postulował, iż dopiero ich kombinacja może oddziaływać na kształtowanie się człowieka i jego osobowości. Ideę tę reprezentuje równanie stworzone przez Lewina: B = ƒ(P, E).

Teoria pola
[edytuj | edytuj kod]

Umożliwia analizę czynników (sił), które wpływają na daną sytuację, początkowo odnosiła się do kontekstu społecznego. Analiza jest podzieloną na dwa rodzaje czynników. Pierwszy z nich, motywuje do osiągnięcia celu (siły wspomagające- helping forces), drugi natomiast przeszkadza w jego osiągnięciu (siły hamujące- hindering forces). Koncepcja ta przyczyniła się do rozwoju wielu dziedzin nauk społecznych, m.in. psychologii, psychologii społecznej, zarządzania zmianą, zarządzania procesami, rozwoju organizacji. W późniejszym czasie do rozwinięcia tej teorii przyczynił się John R. P. French, który zajmował się nią w kontekście industrializacji oraz struktury organizacji[9].

Action Research (Badania aktywne)
[edytuj | edytuj kod]

Jako profesor w MIT, w 1944 roku, stworzył termin „action research”. Po raz pierwszy został on użyty w 1946, w pracy naukowej zatytułowanej „Action Research and Minority Problems”[10]. W artykule wyjaśniał, iż jest to „badanie porównawcze dotyczące warunków i skutków różnych form działalności społecznej i badań prowadzących do akcji społecznej", która wykorzystuje „spiralę kroków, z których każdy składa się z kręgu planowania, działania, i ustalania faktów o rezultacie danej akcji"[11]. Przedstawiciele nurtu action research „dążą do połączenia >>działania<< i >>refleksji<<, >>praktyk<< i >>teorii<< poprzez współpracę z badanymi, pomocną w dążeniu do osiągnięcia praktycznych rozwiązań problemów z sytuacji badanych wspólnot.”[11] Celem takiego działania jest rozwiązanie problemów w sposób praktyczny, a ponadto wykreowanie „nowych sposobów rozumienia, gdyż działanie bez refleksji i rozumienia jest ślepe, tak jak teoria bez działania jest pozbawiona sensu.”[11]

Modele sprawowania władzy
[edytuj | edytuj kod]

Lewin scharakteryzował trzy modele sprawowania władzy. Są to styl (1) autorytarny, (2) demokratyczny oraz (3) leseferyzm[12].

  1. Model autokratyczny ̶ władza narzucana jest przez przywódcę np. poprzez silną osobowość albo jego uprawnienia.
  2. Model demokratyczny ̶ liczy się wola większości, a władza odwołuje się do opinii ogółu.
  3. Model leseferyczny ̶ „w którym władca jest władcą jedynie nominalnym, ponieważ całość jest zbyt chaotyczna, żeby nią pokierować.”[5]

Jego teoria jest często mylona z teorią McGregora dotyczącą środowiska pracy, jednak McGregor dokonał bezpośredniej adaptacji koncepcji Lewina do swojej teorii przywództwa.

Zarządzanie zmianą (model RZZ)
[edytuj | edytuj kod]

Lewin stworzył model zarządzania zmianą organizacyjną, w którym kładł nacisk na aspekt ludzki (liderzy, pracownicy i organizacja)[5]. Proces zmiany został podzielony na trzy etapy:

  1. Rozmrażanie- w tym stanie należało rozmrozić stare struktury i zburzyć stary ład. Odczucia członków organizacji w tej fazie są ambiwalentne. Z jednej strony odczuwają oni strach przed zmianą, a z drugiej dostrzegają potrzebę zmiany, aby uchronić się przed porażką w przyszłości.
  2. Zmiana- jej skuteczność zależy od dokładności planu (należy uwzględnić specyfikę działalności firmy, kulturę organizacji itp.) oraz stopnia zaangażowania pracowników.
  3. Zamrażanie- pracownicy przyzwyczajają się do nowego statusu quo i akceptują go, jako stan naturalny.

Równanie Lewina
[edytuj | edytuj kod]

B = ƒ(P, E) nie jest równaniem w sensie matematycznym. Wskazuje tylko, iż zachowanie jednostki jest funkcją osoby w ich otoczeniu. Po raz pierwszy zostało ono użyte w 1936 roku w jego książce pod tytułem „Principles of Topological Psychology”.

Dynamika Grup
[edytuj | edytuj kod]

Termin został po raz pierwszy użyty przez Lewina w 1947 roku, w jednym z jego artykułów[13]. Koncepcja dynamiki grup miała przyczynić się do lepszego zrozumienia natury grup, przedsiębiorstw, instytucji, praw nimi rządzących, ich rozwoju i odziaływań między nimi. W swoim opisie wyjaśniał, iż jednostka ludzka oraz grupa ludzi reaguje na zmieniające się warunki. Początkowo, wielu psychologów odrzucało istnienie zjawiska, jakim jest grupa. Krytycy podzielali opinię, że grupa nie istniała, jako jednostka podlegająca badaniu, a jej działania były niczym więcej, jak suma działań ich poszczególnych członków. Lewin postanowił zastosować swoje równanie, aby wyjaśnić tę osobliwość. W odniesieniu do kontekstu grupowego w równaniu B = ƒ(P, E) P oznacza charakterystyczne cechy członka, E interakcje z czynnikami środowiska, a B członków oraz sytuację, która wywołuje określone zachowania. Czerpiąc inspiracje z gestaltyzmu Lewin użył popularnego sformułowania „całość to coś więcej niż suma jej elementów”[14], aby dodatkowo uzasadnić swoją teorię.

Jego teoria opierała się na czterech wytycznychp[13]

  1. Czynniki zewnętrzne i wewnętrzne wpływające na grupę, powinny być rozpatrywane we wzajemnych relacjach, a nie niezależnie.
  2. Istota grupy polega na relacjach, a nie na podobieństwach i różnicach poszczególnych członków grupy. Dlatego zmiana jednego elementu doprowadzi do zmiany charakteru całej grupy.
  3. „Grupa to wartości, ustanowione normy, jej członkowie i ich role... współdziałanie tych sił prowadzi do stanu quasi-stacjonarnego.”[13]
  4. „Grupa stanowi całość. W przypadku wprowadzania do niej zmian, grupa, jako całość powinna stanowić ośrodek zmiany..”[13]


Przypisy

  1. 1 In an empirical study by Haggbloom et al. using six criteria such as citations and recognition, Lewin was found to be the 18th most eminent psychologist of the 20th Century. Haggbloom, S.J. et al. (2002). The 100 Most Eminent Psychologists of the 20th Century. Review of General Psychology. Vol. 6, No. 2, 139–15. Haggbloom et al. combined 3 quantitative variables: citations in professional journals, citations in textbooks, and nominations in a survey given to members of the Association for Psychological Science, with 3 qualitative variables (converted to quantitative scores): National Academy of Science (NAS) membership, American Psychological Association (APA) President and/or recipient of the APA Distinguished Scientific Contributions Award, and surname used as an eponym. Then the list was rank ordered.
  2. Mogilno (08 Kwiecień 2013)
  3. 3,0 3,1 Smith, MK. "Kurt Lewin, groups, experiential learning and action research". The Encyclopedia of Informal Education. (16 Sierpień 2010).
  4. 4,0 4,1 Lasch-Quinn, E. (2001) Race Experts: How Racial Etiquette, Sensitivity Training, and New Age Therapy Hijacked the Civil Rights Revolution, New York, W. W. Norton.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Dion, K. L. (2000). "Group cohesion: From "field of forces" to multidimensional construct". Group Dynamics: Theory, Research, and Practice 4: 7–2. doi:10.1037//1089-2699.4.1.7.
  6. 6,0 6,1 King, W."Refugee Scholars At Duke University". (26 Sierpień 2012)
  7. Lewin, K. (1922). Der Begriff der Genese in Physik, Biologie und Entwicklungsgeschichte. (Lewin's Habilitationsschrift)
  8. Nature versus nurture (07 Kwiecień 2013)
  9. Lewin, K. (1943). Defining the "Field at a Given Time." Psychological Review. 50: 292-310. Republished in Resolving Social Conflicts & Field Theory in Social Science, Washington, D.C.: American Psychological Association, 1997.
  10. Lewin, K. (1946) Action research and minority problems. J Soc. Issues 2(4): 34-46
  11. 11,0 11,1 11,2 Wala , K. „Badania w działaniu” http://stosowana.wordpress.com/2009/11/13/badania-w-dzialaniu/ (12 Kwiecień 2013)
  12. Lewin, K.; Lippitt, R.; White, R.K. (1939). "Patterns of aggressive behavior in experimentally created social climates". Journal of Social Psychology 10: 271–301.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 Drupka, K. „Psychologia-Kurt Lewin” http://www.exporter.pl/zarzadzanie/pracownicy/2lewin.html (08 Kwiecień 2013)
  14. Psychologia postaci (10 Kwiecień 2013)


Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]