Steatyt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Steatyt z Nunnanlahti w Finlandii

Steatyt – rzadki składnik skorupy ziemskiej. Steatyt jest skałą metamorficzną. Powstał w wyniku reakcji minerałów, które zaszły w wysokiej temperaturze oraz pod wysokim ciśnieniem. W skali globalnej, steatyt jest raczej rzadką skałą, tworzącą w skorupie ziemskiej obce formacje, ponieważ jego składniki pochodzą z materiałów skalnych znajdujących się w warstwie poniżej skorupy ziemskiej – z płaszcza Ziemi.

Termin steatyt (ang. soapstone) jest stosowany dla wielu różnych rodzajów skał, o różnym składzie mineralnym oraz o różnych właściwościach. Jedyną cechą wspólną dla różnych typów steatytu jest to, że mogą one być łatwo obrabiane, ze względu na dużą zawartość talku. Inne właściwości, takie jak odporność na temperaturę oraz zdolność do magazynowania ciepła, zmieniają się w dużym stopniu i, tym samym, nie wszystkie rodzaje skał tej kategorii posiadają właściwości umożliwiające ich wykorzystanie do budowy kominków steatytowych.

Steatyt o wyjątkowej wysokiej jakości jest znajdowany w należącym do firmy NunnaUuni Oy złożu MammuttiStone w Finlandii regionie Północnej Karelii, przemieścił się on do skorupy ziemskiej z płaszcza Ziemi, w przybliżeniu 2700 milionów lat temu. W odpowiedzi na fałdowanie się łańcuchów górskich, część dna oceanów oraz znajdującego się pod nim płaszcza, jako tak zwany kompleks ofiolityczny, przedostała się do obcego środowiska, pomiędzy granity oraz inne typy skał występujących w skorupie ziemskiej.

Główne składniki steatytu[edytuj | edytuj kod]

Kopalnia kamienia steatytowego w Finlandii - złoże NunnaUuni

Zgodnie z definicją steatytu, wszystkie typy steatytów muszą zawierać dużą ilość talku, ale proporcje oraz typy innych minerałów mogą znacząco się różnić. Oprócz talku, głównym mineralnym składnikiem większości typowych steatytów są mika, chloryt, amfibol, piroksen oraz serpentynit. W oparciu o skład mineralny, steatyty można podzielić na typ zawierający mikę, steatyt zawierający chloryt, itd. Odmiany zawierające magnezyt są bardzo rzadkie, a magnezyt odgrywa znaczącą rolę w zwiększeniu zdolności skały do magazynowania ciepła.

Złoże MammuttiStone należące do firmy NunnaUuni składa się w większości ze skał talkowo-magnezytowych o bardzo jednorodnym składzie chemicznym i mineralnym. W oparciu o jego strukturę wewnętrzną, inaczej teksturę, w złożu MammuttiStone można rozróżnić wiele typów skał. Dzięki wykorzystaniu charakterystycznych dla nich właściwości, można znacząco zwiększyć wartość steatytu MammuttiStone jako materiału wykorzystywanego do budowy kominków.

Skała ze złoża MammuttiStone, charakteryzująca się najlepszą odpornością na ciepło, składa się głównie z dwóch typów minerałów, magnezytu oraz talku. Podgrzanie steatytu MammuttiStone do temperatury przekraczającej 520 °C może prowadzić do powstania nowego typu minerału, peryklazu.

Wykorzystanie[edytuj | edytuj kod]

W dawnej Birmie rysiki ze steatytu wykorzystywane były do pisania tekstów na zaczernionym papierze – parabaików[1].

Inuici z obszaru północnej Kanady wykorzystują steatyt o szarej lub ciemnozielonej barwie, miękki i łatwy w obróbce, jako surowiec, z którego rzeźbią figurki arktycznych zwierząt[2].

Przypisy

  1. Herbert i Milner 1989 ↓, s. 8.
  2. Museum catalogue: Arctic Material Culture Collection (ang.). Scott Polar Research Institute. [dostęp 2012-07-14].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]