Tatiana Żdanok

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Tatiana Żdanok
Tatiana Żdanok
Data i miejsce urodzenia 8 maja 1950
Ryga
Zawód polityk
Partia O Prawa Człowieka w Zjednoczonej Łotwie

Tatiana Arkadiewna Żdanok, ros. Татьяна Аркадьевна Жданок, łot. Tatjana Ždanoka (ur. 8 maja 1950 w Rydze) – łotewska polityk, profesor matematyki na Uniwersytecie Łotewskim, działaczka mniejszości rosyjskiej na Łotwie, współprzewodnicząca partii O Prawa Człowieka w Zjednoczonej Łotwie. Posłanka do Parlamentu Europejskiego VI i VII kadencji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studia matematyczne ukończyła na Państwowym Uniwersytecie Łotwy w 1972. W 1992 została doktorem nauk matematycznych, od 1972 pracowała jako wykładowczyni akademicka.

Karierę polityczną rozpoczęła w Komunistycznej Partii Łotwy/KPZR. Pod koniec lat 80., gdy Łotwa odzyskiwała niepodległość, była działaczką Interfrontu opowiadającego się za pozostaniem Łotewskiej SRR w składzie Związku Radzieckiego. W wyborach w 1990 uzyskała mandat deputowanej z ramienia Interfrontu i w latach 1990–1993 posłowała do Rady Najwyższej – gdy w 1990 Łotwa ogłaszała swoją niepodległość, prosowieccy posłowie, w tym Tatiana Żdanok, opuścili salę obrad.

W 1993 nie została dopuszczona do udziału w pierwszych po 1931 wolnych wyborach do parlamentu ze względu na promoskiewskie stanowisko jej partii w 1991. Startu w wyborach odmawiano jej również w latach 1995, 1998 i 2002, za co zaskarżyła państwo łotewskie przed Europejski Trybunał Praw Człowieka. Jednocześnie w latach 1989–1994 i 1997–1999 zasiadała w radzie miejskiej Rygi.

Jako że ordynacja z 2004 zezwoliła na kandydowanie dawnym członkom Komunistycznej Partii Łotwy w wyborach do Parlamentu Europejskiego, wystartowała, uzyskując mandat eurodeputowanej z ramienia ugrupowania O Prawa Człowieka w Zjednoczonej Łotwie (PCTVL), którego jest współprzewodniczącą. PCTVL zdobyło wówczas 10,66% głosów, co przełożyło się na jeden mandat, który przypadł właśnie jej. W PE zasiadła w szeregach frakcji Zielonych i Wolnego Sojuszu Europejskiego.

Tatiana Żdanok jest postacią budzącą znaczne kontrowersje na Łotwie: jedni widzą w niej osobę bezkompromisowo broniącą praw mieszkających w kraju rosyjskojęzycznych mniejszości, inni oskarżają o wielkoruski szowinizm i działanie z inspiracji Kremla w celu rozbijania jedności państwa łotewskiego[1].

W 2005 została przewodniczącą Federacji Partii Rosjan w Unii Europejskiej, skupiającej organizacje mniejszości rosyjskiej działające na terenie UE, w tym koalicję O Prawa Człowieka w Zjednoczonej Łotwie. 12 maja 2005 jako jedyna przedstawicielka państw bałtyckich głosowała przeciwko rezolucji Parlamentu Europejskiego potępiającego ich aneksję przez ZSRR[2]. Deklaruje krytyczny stosunek do lansowanego przez władze łotewskie antykomunizmu[3].

Podczas konfliktu rosyjsko-gruzińskiego w 2008 zaangażowała się po stronie Rosji – jej ugrupowanie w Sejmie łotewskim powołało grupę parlamentarną na rzecz współpracy z Osetią Południową i Abchazją (łot. Saeimas deputātu grupa Dienvidosetijas un Abhāzijas atbalstam)[4]. Sama Tatiana Żdanok odwiedziła w marcu 2009 wraz z włoskim eurodeputowanym Giuliettem Chiesą zniszczone wojną Cchinwali.

W 2009 została uznana przez organizację votewatch.eu za najbardziej sumienną łotewską posłankę, gdyż w ciągu 5 lat uczestniczyła w 96,64% posiedzeń plenarnych zgromadzenia[5].

W wyborach europejskich z 2009 z powodzeniem ubiegała się o reelekcję z pierwszego miejsca listy ugrupowania PCTVL[6]. Ponownie przystąpiła do grupy zielonych i regionalistów, została członkinią Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Petycji. W wyborach w 2010 była kandydatką PCTVL na urząd premiera Łotwy[7].

Przypisy

  1. Albo – jak Tatiana Żdanok, ekskomunistka z sowieckiego Interfrontu, dziś radna Rygi z Rawnoprawia – ślą do Moskwy i w świat manifesty o tym, że na Łotwie dla Rosjan nie ma sprawiedliwości (...). Gdy cztery lata temu zapytałem Tatianę Żdanok, czy zamierza wyjechać do Rosji, skoro na Łotwie nie ma dla niej życia, odpowiedziała, że ani myśli, bo w Rosji inna kultura, inny poziom, w ogóle wszystko inne. U siebie jest właśnie na Łotwie, choć szkodzi temu państwu, jak potrafi. (por. Wacław Radziwinowicz, Egzamin z łotewskości, "Gazeta Wyborcza" z 5–6 czerwca 1998)
  2. Resolutions (ang.). halldor2.blogspot.com, 25 maja 2005. [dostęp 19 września 2010].
  3. В Европарламенте более половины депутатов поддержали инициативу стран Балтии о признании 23 августа (день подписания пакта Молотова-Риббентропа) Днем памяти жертв нацизма и коммунизма. С акцентом на коммунизм. В Латвии, Литве и Эстонии этот день уже зафиксирован в календаре. Но теперь и Болгария приняла такое решение. На плакатах, которые распространяли инициаторы этой кампании в Европарламенте, портреты Гитлера и Сталина. Получается, что те, кто боролся с фашизмом и победил его, приравниваются к самим фашистам. (za: Татьяна Жданок: из Эстонии в Латвию перешел вирус несвободы (ros.). eursa.eu, 19 marca 2009. [dostęp 13 września 2012].)
  4. Izveidota Saeimas deputātu grupa Dienvidosetijas un Abhāzijas atbalstam (łot.). pctvl.lv. [dostęp 19 września 2010].
  5. Ždanoka no Latvijas eiroparlamentāriešiem visbiežāk piedalījusies plenārsēdēs (łot.). tvnet.lv, 16 maja 2009. [dostęp 19 września 2010].
  6. Татьяна Жданок возглавила европейский список кандидатов ЗаПЧЕЛ (ros.). tatjanazdanok.lv, 23 marca 2009. [dostęp 19 września 2010].
  7. PCTVL par premjera amata kandidāti izvirza Tatjanu Ždanoku (łot.). apollo.lv, 30 sierpnia 2010. [dostęp 19 października 2010].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]