Tomasz Padurra
| Тимко́ Паду́ра | |
 |
|
| Imiona i nazwisko | Tomasz Padurra |
| Data i miejsce urodzenia | 21 grudnia 1801, Ilińce (Kijowszczyzna, Ukraina) |
| Data i miejsce śmierci | 20 września 1871, Machnówka |
| Narodowość | polska ukraińska |
| Dziedzina sztuki | poezja |
| Ważne dzieła | Hej sokoły |
 Teksty na Wikiźródłach |
|
 Cytaty w Wikicytatach |
|
Timkó Padúra (pol. Tomasz Padurra, także Timіsz Padura, Tomasz Padura, Timko Padura, Tymko Padura, przydomek Jerczak, ukr. Тимко́ Паду́ра, także: Тиміш Падура, Томаш Падура; ur. 21 grudnia 1801 w Ilińcach na Kijowszczyźnie, zm. 20 września 1871) – polsko-ukraiński poeta i kompozytor.
Potomek rodziny szlacheckiej herbu Sas, pochodzenia ruskiego o silnych wartościach patriotycznych. Zwolennik wspólnej walki o niepodległość Polaków i Rusinów. Uczestniczył w powstaniu listopadowym, walcząc w oddziale Wacława Rzewuskiego. Był "śpiewakiem kozaczyzny", popularyzującym ukraiński folklor poprzez muzykę.
Tworzył wiersze liryczne, dumki, pieśni (komponował również muzykę do nich). Tłumaczył poezję Adama Mickiewicza (np. jest autorem przekładu na język ruski poematu Konrad Wallenrod).
Autor licznych pieśni (ok. 200 zarówno w języku polskim jak i ruskim) i bardzo popularnych, śpiewanych po wsiach dumek ukraińskich (do których komponował także muzykę) takich jak: Zołotaja Boroda, Roman z Korzyry, Kozak, popularyzowanych przez samego Padurrę, który w latach 1828-1829 wędrował po Ukrainie w przebraniu dida (dziada proszalnego) i śpiewał własne pieśni. Jest autorem znanego utworu Hej sokoły[1]. Mówił sam o sobie: "Mickiewicz wielki poeta, ale kto go zna, a mnie śpiewa cała Polska i Ukraina".
Pisał zarówno w języku polskim, jak i po ukraińsku. Jego polskojęzyczne prace zalicza się do tzw. szkoły ukraińskiej literatury polskiej.
Mimo swojego zaangażowania w miejscową twórczość nie był doceniany przez młodzież ukraińską, zarzucano mu brak "ruskiego ducha", za co był ostro krytykowany. Ukraiński uczony Jakiw Hołowacki pisał, że Padurra nie tworzył w języku ukraińskim, jego poematy tworzone na Ukrainie miały być mieszaniną języka ukraińskiego z rosyjskim, polskim, cerkiewno-słowiańskim, a nawet z jego własnym i były podrobione pod ducha ludu, dlatego Padurze – pisał Hołowacki – brakowało serca Ukraińca[2].
Przypisy
- ↑ Bożena Cisek, Listy Tymko Padury, poety polsko-ukraińskiego z 12 III 1841 roku i 26 VIII 1845 roku
- ↑ Jan Kozik, Ukraiński ruch narodowy w Galicji w latach 1830-1848, Kraków 1973, s.43-44
[edytuj] Literatura
- Inglot M., Padurra Tomasz, Polski Słownik Biograficzny, t. 25, s. 13-15;
- Inglot M., Tymko Padurra, czyli ziemiański romans z Ukrainą, Ukrajinśkyj Kałendar, 1979, s. 198-202;
- Енциклопедія українознавства. Словникова частина. Перевидання в Україні. НТШ, Lwów 1996, tom 5, str. 1922 (w języku ukraińskim)
- [М. Л. Гончарук. Коментарі] // Українські поети-романтики. Наукова думка, 1987, str. 546–548 (w języku ukraińskim)
- Beauvois D., Trójkąt ukraiński. Szlachta, carat i lud na Wołyniu, Podolu i Kijowszczyźnie 1793-1914, Lublin 2005;
- Bulzacki K., Polacy i Ukraińcy – trudny rozwód, Wrocław 1997;
- Hrycak J., Historia Ukrainy 1772-1999. Narodziny nowoczesnego narodu, Lublin 2000, s. 47-48;
- Kozik J., Ukraiński ruch narodowy w Galicji w latach 1830-1848, Kraków 1973;
- Niedziela Z., Słowiańskie zainteresowania pisarzy lwowskich w latach 1830-1848, Kraków 1966.
