Tuwińcy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tradycyjny tuwiński śpiewak chöömej
Miejsca osiedlenia Tuwińców w Rosji i Mongolii

Tuwińcy (dawniej Urianchajcy, Sojoci, czasem nazywani Tuwijczykami[1]) − naród turecki, żyjący w Tuwińskiej Republice Autonomicznej w południowej Syberii, w Mongolii (24 tys.) i Chinach. Społeczność Tuwińców w Rosji liczy 264 tysiące osób (w 2010)[2]. Mongolscy Tuwińcy zasymilowali się wśród Mongołów i nie używają już własnego języka tuwińskiego. Tuwińcy dzielą się na dwie grupy. Wschodni Tuwińcy, nazywani Todżyńcami, stanowią około 5% społeczności, od reszty Tuwińców odróżnia ich tradycyjny sposób gospodarowania: są myśliwymi i hodowcami reniferów. Zajęciem reszty Tuwińców była hodowla bydła. Obecnie prowadzą półosiadły tryb życia mieszkają, podobnie jak Mongołowie, w jurtach. Pierwotną religią Tuwińców był szamanizm, współcześnie praktykowany przez nielicznych. Od XVIII wieku zdecydowana większość ludności tuwińskiej wyznaje buddyzm tybetański.

Do 1911 kontrolę nad ziemiami Tuwińców sprawowały Chiny, w okresie 1911 - 1914 faktycznie niepodległa Mongolia, a od kwietnia 1914 Tuwa była częścią Rosji. W 1921 roku powstała, formalnie niezależna Tuwińska Republika Ludowa, będąca w praktyce formą rosyjskiego protektoratu. W 1944 roku republikę zlikwidowano i kraj włączono do ZSRR. Obecnie Tuwińcy przeżywają okres renesansu kultury narodowej. Słynny w świecie stał się ich tradycyjny krtaniowy śpiew. Dużą popularność po 1991 zyskały idee niepodległościowe, jednak od początku XXI wieku są one przytłumione.

Około 200-osobowa grupa Tuwińców, żyjąca po mongolskiej stronie granicy mongolsko-rosyjskiej, w odosobnionej i trudno dostępnej okolicy, wciąż prowadzi koczowniczy tryb życia i mieszka nie w domach i nie w jurtach, ale w stożkowych namiotach bardzo podobnych do indiańskich tipi. Hodują renifery i są w zasadzie samowystarczalni. Nazywani też bywają "Catanami".

Przypisy

  1. Tego określenia używał na przykład Jerzy Sławomir Wasilewski w swoich artykułach, por. "Ludzie tajgi - Etnolog w podróży"
  2. [http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls Rosyjski Spis z 2010

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]