Warunkowe przedterminowe zwolnienie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Warunkowe przedterminowe zwolnienie – w wymiarze sprawiedliwości, nadzorowane zwolnienie więźnia przed ukończeniem kary. Różni się od amnestii tym, że wyrok nadal jest ważny i możliwy jest powrót do więzienia w przypadku nieodpowiedniego zachowania w społeczeństwie.

W USA sądy mogą określić minimalny okres, zanim więzień będzie mógł starać się o przedterminowe zwolnienie. Przykładowo, istnieją m.in. wyroki bez podania dokładnej długości kary:

  • 25 lat pozbawienia wolności, z możliwością warunkowego zwolnienia po 15 latach (ang. 15 to 25 years),
  • dożywotnie pozbawienie wolności, z możliwością warunkowego zwolnienia po 15 latach (ang. 15 to life).

Drugi z powyższych przypadków znany jest jako dożywotnie pozbawienie wolności bez podania dokładnej długości kary (ang. indeterminate life sentence), a jego przeciwieństwem jest dożywotnie pozbawienie wolności bez możliwości warunkowego zwolnienia zwane bezwzględnym dożywotnim pozbawieniem wolności (ang. determinate life sentence).

W większości przypadków, dobre zachowanie nie gwarantuje więźniowi przedterminowego zwolnienia. Inne czynniki mogące wpłynąć na decyzję o przyznaniu tego prawa wiążą się z przekonaniem o samowystarczalności więźnia po odbyciu kary (posiadanie stałego miejsca zamieszkania, zatrudnienia, zabezpieczenia socjalnego i innych). Wiele stanów wydaje wyroki na dożywotnie pozbawienie wolności bez możliwości warunkowego zwolnienia (w przypadku morderstwa), więc każdy więzień nie skazany na karę śmierci lub za morderstwo, może ubiegać się o przedterminowe zwolnienie. Jeden stan, Alaska, dopuszcza możliwość warunkowego zwolnienia w tych przypadkach. Inne kraje, jak np. Niemcy i Meksyk, zlikwidowały dożywotnie pozbawienie wolności bez możliwości warunkowego zwolnienia, jako że stanowi surową karę.

Przed przyznaniem warunkowego zwolnienia, więzień musi zaakceptować pewne warunki. Z reguły wymaga się, aby osoba przebywająca na warunkowym zwolnieniu spotykała się regularnie z kuratorem, który ustala sposób postępowania oraz czuwa nad dostosowaniem się więźnia do społeczeństwa i nadzoruje wykonanie przez niego warunków przedterminowego zwolnienia (przeważnie są to: przebywanie w domu w określonych godzinach, posiadanie stałego zatrudnienia, nie ukrywanie się przed wymiarem sprawiedliwości, nie używaniu narkotyków oraz czasami także alkoholu). W niektórych przypadkach nadzór nad taką osobą może zostać zakończony przed terminem, jeśli spełnianie warunków przedterminowego zwolnienia nie jest już koniecznie dla ochrony społeczeństwa (przeważnie chodzi o osoby w podeszłym wieku).

W Chinach, więźniowie często otrzymują zwolnienie warunkowe w celach medycznych, jeśli leczenie nie może odbywać się w więzieniu. Często stan pacjentów nie jest poważny, jednak jest to usprawiedliwienie dla zwolnienia politycznych dysydentów, bez uznania niesprawiedliwości wyroku przez rząd.

Warunkowe przedterminowe zwolnienie w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Zasady udzielania warunkowego przedterminowego zwolnienia z odbycia części kary pozbawienia wolności, w tym także kary pozbawienia wolności odbywanej poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego określa Kodeks karny oraz ustawa o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w SDE[1]. Szczegóły wykonania i odwołania zawarte są w Kodeksie karnym wykonawczym.

W przedmiocie warunkowego przedterminowego zwolnienia orzeka sąd penitencjarny, którym jest wydział penitencjarny sądu okręgowego i który jest właściwy na miejsce pobytu skazanego.

Przesłanki materialne[edytuj | edytuj kod]

Skazanego na karę pozbawienia wolności sąd może warunkowo zwolnić z odbycia reszty kary tylko wówczas, gdy:

  1. jego postawa,
  2. jego właściwości i warunki osobiste,
  3. okoliczności popełnienia przestępstwa,
  4. zachowanie po popełnieniu przestępstwa i w czasie odbywania kary,

uzasadniają przekonanie, iż skazany po zwolnieniu będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności – nie popełni ponownie przestępstwa (art. 77 kk).

Przesłanki formalne[edytuj | edytuj kod]

  • Skazanego można warunkowo zwolnić po odbyciu przez niego co najmniej ½ (połowy) kary.
  • Skazanego – recydywistę /określonego w art. 64 § 1 k.k./ można warunkowo zwolnić po odbyciu 2/3 (dwóch trzecich) kary.
  • Skazanego – multirecydywistę /określonego w art. 64 § 2 k.k./ można warunkowo zwolnić po odbyciu ¾ (trzech czwartych) kary.
  • Skazanego, określonego w art. 65 § 1 k.k. można warunkowo zwolnić po odbyciu ¾ (trzech czwartych) kary.
  • Skazanego na karę 25 lat pozbawienia wolności można warunkowo zwolnić po odbyciu 15 lat kary.
  • Skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności po odbyciu 25 lat kary.

W indywidualnych przypadkach sąd wydając wyrok skazujący może zaostrzyć powyższe wymagania czasowe.

Warunkowe przedterminowe zwolnienia na zasadach szczególnych[edytuj | edytuj kod]

Skazanego można warunkowo zwolnić w każdym czasie bez ograniczeń wynikających z ww. przesłanek formalnych, jeżeli równocześnie[2]:

  • korzystał co najmniej przez jeden rok z przerwy w wykonaniu kary pozbawienia wolności,
  • odbył co najmniej 6 miesięcy kary,
  • kara lub suma kar do odbycia nie przekracza 3 lat pozbawienia wolności.

Okres próby[edytuj | edytuj kod]

Czas pozostałej do odbycia kary stanowi okres próby.

  • W razie warunkowego zwolnienia – nie może on być krótszy niż 2 lata ani dłuższy niż 5 lat - art. 80 § 1 k.k.
  • Odnośnie skazanego – multirecydywisty, jak i skazanego w warunkach art. 65 § 1 k.k. – okres próby nie może być krótszy niż 3 lata.
  • W razie warunkowego zwolnienia z kary dożywotniego pozbawienia wolności lub kary 25 lat pozbawienia wolności (według nowych przepisów od 1 stycznia 2012 r.) – okres próby wynosi 10 lat.

Warunkowo zwalniając skazanego za przestępstwo określone w art. 197-203 k.k., młodocianego sprawcy przestępstwa umyślnego oraz określonego w art. 64 i 65 k.k., a także skazanego na karę dożywotniego pozbawienia wolności – obowiązkowe jest oddanie pod dozór kuratora sądowego.

Jeżeli w okresie próby i w ciągu dalszych 6 miesięcy nie odwołano warunkowego zwolnienia, karę uważa się za odbytą – z chwilą warunkowego zwolnienia.

Odwołanie[edytuj | edytuj kod]

Warunkowe przedterminowe zwolnienie ulega odwołaniu obligatoryjnie, jeśli skazany w okresie próby:

  • popełnił przestępstwo umyślne, za które orzeczono prawomocnie karę pozbawienia wolności,
  • uchyla się od wykonania obowiązków, o których mowa w art. 159 § 1 K.k.w.,
  • uchyla się od dozoru, nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych,
  • w inny sposób rażąco naruszył porządek prawny, a w szczególności popełnił inne przestępstwo,
  • ponownie dopuszcza się okoliczności wskazanych powyżej (oprócz okoliczności pierwszej) po udzieleniu pisemnego upomnienia przez sądowego kuratora zawodowego.

Sąd odwołuje również warunkowe zwolnienie jeżeli zwolniony, skazany za przestępstwo popełnione z użyciem przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą, w okresie próby rażąco narusza porządek prawny, ponownie używając przemocy lub groźby bezprawnej wobec osoby najbliższej lub innej osoby małoletniej zamieszkujących wspólnie ze sprawcą.

W razie odwołania warunkowego zwolnienia – ponowne warunkowe zwolnienie nie może nastąpić przed upływem roku od osadzenia skazanego w zakładzie karnym a w wypadku kary 25 lat pozbawienia wolności lub kary dożywotniego pozbawienia wolności – przed upływem 5 lat. Okresu próby nie zalicza się na poczet kary. Jeżeli w okresie próby i w ciągu 6 miesięcy od jej zakończenia nie odwołano warunkowego zwolnienia, karę uważa się za odbytą z chwilą otrzymania tegoż warunkowego zwolnienia.

Właściwość sądu[edytuj | edytuj kod]

W sprawach związanych z wykonaniem orzeczenia o warunkowym zwolnieniu oraz w sprawie odwołania warunkowego zwolnienia właściwy jest sąd penitencjarny, który udzielił zwolnienia, a jeżeli zwolniony przebywa w okręgu innego sądu – sąd penitencjarny, w którego okręgu skazany ma miejsce stałego pobytu.

Przypisy

  1. Podstawa prawna: art. 33a ustawy z dn. 7 września 2007 roku o wykonywaniu kary pozbawienia wolności poza zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego – (Dz. U. z 2007 r. Nr 191, poz. 1366)
  2. Podstawa prawna: art. 155 ustawy z dn. 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny wykonawczy – (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Scale of justice gold.png Artykuł uwzględnia ograniczony pod względem terytorialnym stan prawny na 1 stycznia 2012. Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.