Wielka Fatra
| Wielka Fatra | |
| Megaregion | Region Karpacki |
| Prowincja | Karpaty Zachodnie |
| Podprowincja | Centralne Karpaty Zachodnie |
| Makroregion | Łańcuch Wielkofatrzański |
| Mezoregion | Wielka Fatra |
| Zajmowane jednostki administracyjne |
Słowacja: – kraj żyliński |
Wielka Fatra (514.85; słow. Veľká Fatra) – pasmo górskie w Karpatach Zachodnich (Słowacja). Leży między Małą Fatrą a Tatrami Niżnymi. Długość pasma wynosi około 40 km. Znajdują się tam liczne lasy, łąki i pastwiska wykorzystywane do wypasu owiec.
Według dawnego podziału słowackich Karpat dokonanego przez Jána Hromádkę (1886-1968), twórcę nowoczesnej geografii słowackiej (Geomorfologické členenie Slovenska, 1956), Wielka Fatra obejmowała zupełnie wyraźnie wydzielający się obszar, który ograniczały:
- od północy – dolina Wagu na odcinku od Rużomberku po Krpeľany;
- od zachodu – skraj Kotliny Turczańskiej na odcinku Krpeľany – Čremošné;
- od południa – Žarnovická dolina (wyżej dolina potoku Biela voda) – przełęcz Malý Šturec – Dolina Harmaniecka (po miejscowość Uľanka);
- od wschodu – Dolina Starohorska – przełęcz Veľký Šturec – Revúcka dolina (po Rużomberk).
Aktualny podział orograficzny Słowacji z 1978 r., którego autorami są Michal Lukniš (1916-1986) i Emil Mazúr (1920-1990), przyłączył do Wielkiej Fatry (na zasadzie podobieństw geologicznych i morfologicznych) spore fragmenty terenu, zaliczane przedtem do innych grup górskich. W ten sposób w skład Wielkiej Fatry weszły:
- na północy – tereny położone na północ od rzeki Wag, stanowiące wcześniej zachodnią część Gór Choczańskich, od Szypu (słow. Šíp) na zachodzie po Čebrať na wschodzie (czyli cały fragment leżący w widłach Wagu i Orawy aż po dolinę potoku Likavka – tzw. Szypska Fatra);
- na południu – tzw. Kotolnica po południowej stronie Doliny Harmanieckiej (masyw Vápenicy, 1023 m n.p.m.) wraz ze znaną Jaskinią Harmaniecką, zaliczana dawniej do Gór Krzemnickich;
- na wschodzie – cały masyw Zwolenia (słow. Zvolen, 1402 m n.p.m.) między przełęczą Veľký Šturec (1010 m n.p.m.) a Przełęczą Donowalską (słow. Donovalské sedlo, 950 m n.p.m.), należące przedtem do Tatr Niżnych.
Najwyższe i inne najważniejsze szczyty Wielkiej Fatry:
- Ostredok (1592 m n.p.m.);
- Frčkov (1585 m n.p.m.);
- Krížna (1574 m n.p.m.);
- Rakytov (1567 m n.p.m.);
- Suchý vrch (1550 m n.p.m.);
- Ploská (1532 m n.p.m.);
- Smrekovica (Wielka Fatra) (1530 m n.p.m.);
- Borišov (1510 m n.p.m.);
- Šiprúň (1461 m n.p.m.);
- Tlstá (1414 m n.p.m.);
- Zvolen (1402 m n.p.m.);
- Lysec (1381 m n.p.m.);
- Drienok (1268 m n.p.m.;
- Ostrá (Wielka Fatra) (1247 m n.p.m.).
Na południu wyraźna przełęcz Malý Šturec (890 m n.p.m.) oddziela Wielką Fatrę od Gór Krzemnickich. Na wschodzie Przełęcz Donowalska oddziela Wielką Fatrę od Gór Starohorskich (słow. Starohorské vrchy).
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Fatra w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom II (Derenek – Gżack) z 1881 r.
