Wielka Sztuczna Rzeka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wielka Sztuczna Rzeka
Wielka Sztuczna Rzeka
Państwo  Libia
Typ budynku sieć rurociągów
Rozpoczęcie budowy 1991
Ukończenie budowy w budowie
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Wielka Sztuczna Rzeka (ang. The Great Manmade River lub Great Man-made River (GMR)) – projekt hydrotechniczny w Libi składający się z sieci rurociągów oraz studni; dostarczający wodę pitną z podziemnych warstw wodonośnych na Saharze do miast na wybrzeżu kraju[1].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Wielka Sztuczna Rzeka jest uważana za największą na świecie podziemną sieć rurociągów i największy projekt inżynieryjny, jaki kiedykolwiek został zrealizowany. Składa się na nią 1300 studni o głębokości od 80 do 400 metrów, które dostarczają dziennie łącznie ok. 3 milionów wody pitnej do Trypolisu, Bengazi, Syrty i innych miast Libii. Mu’ammar al-Kaddafi określił projekt mianem ósmego cudu świata[2][3].

Segmenty, z których jest zbudowany rurociąg mają średnicę 4 m i długość 7 m. Rury składają się z warstw betonu i stalowych płyt[4].

Władze Libii twierdzą, ze woda przy spożyciu jak w roku 2007 wystarczy na tysiąc lat jednak według niezależnych ekspertów okres ten wynosi tylko od 60 do 100.[5][6][7]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Odwierty prowadzone w 1970 r. w południowo-wschodniej Libii w poszukiwaniu ropy naftowej doprowadziły do odkrycia olbrzymich ilości wód głębinowych, których wiek szacuje się na aż 14–38 tys. lat[8].

Idea Wielkiej Sztucznej Rzeki zrodziła się, gdy pod koniec lat siedemdziesiątych XX w. roku źródła wody pitnej miasta Bengazi (drugiego co do wielkości w Libii) zostały zanieczyszczone przez wodę morską i nie były już zdatne do picia. Znalezienie nowych źródeł stało się wtedy kwestią priorytetową. Zaczęto więc rozważać czerpanie jej z pokładów znajdujących się pod Saharą lub importowanie z Europy. Wybrano pierwszą opcję jako najtańszą[9].

Prace projektowe rozpoczęto w 1984. Realizację projektu podzielono na pięć faz. Realizację pierwszej z nich, która wymagała m.in. usunięcia 85 milionów m³ urobku rozpoczęto 28 sierpnia 1991. Faza druga (ochrzczona mianem Pierwsza woda dla Trypolisu) została zakończona 1 września 1996.

Koszty projektu szacowane na ponad 25 miliardów dolarów pokrywane miały być w całości przez rząd libijski, a władze tego kraju zapewniały, że zostanie on zrealizowany w założonym terminie bez finansowego wsparcia oraz pożyczek ze strony innych krajów[10]. Od 1990 szkolenia inżynierów i techników pracujących przy realizacji projektu prowadzi UNESCO.

22 lipca 2011 siły powietrzne NATO zbombardowały fabrykę w Marsa al-Burajka, produkującą elementy rurociągu. Jak wyjaśniano, powodem miała być obecność wyrzutni rakiet na terenie zakładu[11].

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

  • 3 października 1983: Powszechny Kongres Ludowy podczas nadzwyczajnej sesji zadecydował, że poprze i sfinansuje projekt[12][13].
  • 28 sierpnia 1984: Kaddafi położył kamień węgielny pod fabrykę w miejscowości Marsa al-Burajka.
  • 28 sierpnia 1986: Kaddafi otworzył fabrykę w Marsa al-Burajka
  • 26 sierpnia 1989: Kaddafi położył kamień węgielny pod drugi etap projektu

Pierwsze dostawy wody[edytuj | edytuj kod]

  • 11 września 1989: do zbiornika Adżdabiji
  • 28 września 1989: do zbiornika Grand Omar Muktar
  • 4 września 1991: do zbiornika w Syrcie
  • 28 sierpnia 1996: do Trypolisu
  • 28 września 2007: do Gharyan

Przypisy