Zabajkale

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zabajkale (ros.: Забайкалье, Zabajkalje) – górska kraina w azjatyckiej części Rosji na wschód od jeziora Bajkał. Rozciąga się prawie 1000 km między Górami Patomskimi i Północnobajkalskimi na północy a granicą Rosji z Mongolią i Chinami na południu oraz ponad 1000 km między Bajkałem na zachodzie a połączeniem Szyłki i Argunu na wschodzie.

Przeważają tereny wyżynne i górskie. Na przemian z pasmami górskimi (m.in. Góry Daurskie, Góry Małchańskie, Olokmiński Stanowik) występują liczne kotliny (m.in. Barguzińska, Górnoangarska, Mujsko-Kuandyńska). W centralnej części regionu znajduje się rozległy Płaskowyż Witimski, a w części północnej i zachodniej ciągną się silnie rozczłonkowane pasma Gór Stanowych: Kodar, Góry Kałarskie oraz Północno– i Południowomujskie.

Region leży w strefie klimatu umiarkowanie chłodnego, skrajnie kontynentalnego. Zimy są długie, mroźne i surowe; średnia temperatura stycznia wynosi –23°С na południu i –33°С na północy oraz południowym wschodzie; najniższa zanotowana temperatura wynosiła –58°С. Średnia temperatura lipca wynosi 10–20°С w kotlinach (maksymalnie 37°С) i 5–7°С w górach. Ilość opadów wzrasta z południowego wschodu w kierunku północno-zachodnim. Roczna suma opadów w kotlinach wynosi 250–300 mm, a wyższych partiach gór ok. 700–1000 mm. Powszechnie występuje wieczna zmarzlina.

Rzeki Zabajkala należą do dorzeczy Jeniseju (m.in. Górna Angara, Barguzin, Selenga), Leny (m.in. Witim, Olokma) i Amuru (Szyłka, Argun). Zabajkale tworzy dział wodny zlewisk Oceanu Arktycznego (dorzecza Jeniseju i Leny) i Oceanu Spokojnego (dorzecze Amuru). Jeziora występują nielicznie; największe – Bajkał, Barun-Toriej, Zun-Toriej, Bolszoje Jerawnoje, Baunt, Gusinoje położone są w kotlinach. Występują także jeziora termokrasowe i słone (na obszarach bezodpływowych).

Niskie góry i równiny na południowym zachodzie pokryte są trawiastymi stepami. Na obrzeżach kotlin śródgórskich i na skłonach do wysokości 1000–1200 m n.p.m. przeważają lasy brzozowe, modrzewiowe i osikowe; w wyższych partiach (do 1900 m n.p.m. na południu i 1400 m n.p.m. na północy) występuje tajga (modrzew dahurski z domieszką sosny). Powyżej 1600–2000 m n.p.m. dominują zarośla kosolimby, tundra górska, na południu – lasy brzozowo-modrzewiowe i sosnowe. W górach występują łosie, piżmowce, jelenie, niedźwiedzie; szczególnie cenione ze względu na futra są wiewiórki i sobole. Na niezalesionych szczytach i zboczach spotykane są renifery, koziorożce i dzikie owce. Część obszarów znajduje się pod ochroną (m.in. Zabajkalski Park Narodowy, Rezerwat Bajkalski, Barguziński, Sochondyjski).

Na Zabajkalu występują złoża węgla brunatnego, rud cyny, wolframu i molibdenu, złota.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. * Забайкалье (ros.). Большая Советская Энциклопедия. [dostęp 2012-06-13].
  2. * Забайкалье (ros.). Словарь современных географических названий. — Екатеринбург: У-Фактория. Под общей редакцией акад. В. М. Котлякова. 2006.. [dostęp 2012-06-13].