Świstak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Świstak
Marmota[1]
Blumenbach, 1779[2]
Przedstawiciel rodzaju – świstak alpejski (M. marmota)
Przedstawiciel rodzaju – świstak alpejski (M. marmota)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd wiewiórkokształtne
Rodzina wiewiórkowate
Podrodzina afrowiórki
Plemię świstaki
Rodzaj świstak
Typ nomenklatoryczny

Mus marmota Linnaeus, 1758

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Świstak[8] (Marmota) – rodzaj ssaka z podrodziny afrowiórek (Xerinae) w rodzinie wiewiórkowatych (Sciuridae). Rodzaj Marmota powstał w Ameryce Północnej. Przypuszcza się, że gatunkiem najbardziej podobnym do formy wyjściowej jest Marmota olympus. Polskie nazwy zwyczajowe większości gatunków nawiązują do dźwięków, jakie zwierzęta te wydają nawołując się lub w chwili zagrożenia (świstak, świszcz).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Przedstawiciele rodzaju Marmota zamieszkują Amerykę Północną, Europę i Azję[9][8]. Duża część to zwierzęta typowo górskie.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała bez ogona 30-60 cm, długość ogona 10-25 cm; masa ciała 3-7,5 kg. Sierść jest gruba, szorstka, w różnych odcieniach brązu i szarości. Sylwetka krępa, uszy małe, kończyny krótkie, o silnych stopach przystosowanych do kopania w ziemi.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Glis: łac. glis – koszatka, popielica, orzesznica[10]. Gatunek typowy: Mus marmota Linnaeus, 1758.
  • Marmota: epitet gatunkowy Mus marmota Linnaeus, 1758; łac. marmota – świstak[11].
  • Arctomys: gr. αρκτος arktos – niedźwiedź; μυς mus, μυός muos – mysz[12]. Gatunek typowy: Mus marmota Linnaeus, 1758.
  • Lagomys: gr. λαγως lagōs – zając; μυς mus, μυός muos – mysz[13]. Nowa nazwa dla Arctomys.
  • Lipura: gr. λειπω leipō – porzucić, zostawić; ουρα oura – ogon[14]. Gatunek typowy: Mus monax Linnaeus, 1758.
  • Marmotops: rodzaj Marmota Blumenbach, 1799; gr. ωψ ōps, ωπος ōpos – wygląd[7]. Gatunek typowy: Mus monax Linnaeus, 1758.
  • Petromarmota: gr. πετρα petra – skała, klif; rodzaj Marmota Blumenbach, 1799[15]. Gatunek typowy: Arctomys flaviventer Audubon & Bachman, 1841.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą dwa podrodzaje z następującymi gatunkami[8][9]:

Podrodzaj: Marmota Blumenbach, 1779

Podrodzaj: Petromarmota Steppan, Akhverdyan, Lyapunova, Fraser, Vorontsov, Hoffmann & Braun, 1999[15]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marmota, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. J.F. Blumenbach: Handbuch der Naturgeschichte: mit Kupfern. T. 1. Göttingen: Johann Christian Dieterich, 1779, s. 79. (niem.)
  3. J.Ch.P. Erxleben: Systema regni animalis per classes, ordines, genera, species, varietates: cvm synonymia et historia animalivm: Classis I. Mammalia. Lipsiae: Impensis Weygandianis, 1777, s. 358. (łac.)
  4. J.Ch.D. von Schreber: Die Säugthiere in Abbildungen nach der Natur, mit Beschreibungen. T. 4. Erlangen: Expedition des Schreber’schen säugthier- und des Esper'schen Schmetterlingswerkes, 1780, s. 721. (niem.)
  5. G.C.Ch. Storr: Prodromus Methodi Mammalium. Tubynga: Litteris Reissianis, 1780, s. 39. (łac.)
  6. J.K.W. Illiger: Prodromus systematis mammalium et avium: additis terminis zoographicis utriusque classis, eorumque versione germanica. Berolini: Sumptibus C. Salfeld, 1811, s. 95. (łac.)
  7. a b R.I. Pocock. On the External Characters of the Beaver (Castoridœ) and of some Squirrels (Sciuridœ). „Proceedings of the Zoological Society of London”. 92 (4), s. 1200, 1922 (ang.). 
  8. a b c W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 208, 209. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  9. a b Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Marmota. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2018-02-06]
  10. Palmer 1904 ↓, s. 295.
  11. Palmer 1904 ↓, s. 400.
  12. Palmer 1904 ↓, s. 118.
  13. Palmer 1904 ↓, s. 360.
  14. Palmer 1904 ↓, s. 379.
  15. a b S.J. Steppan, M.R. Akhverdyan, E.A. Lyapunova, D.G. Fraser, N.N. Vorontsov, R.S. Hoffmann & M.J. Braun. Molecular Phylogeny of the Marmots (Rodentia: Sciuridae): Tests of Evolutionary and Biogeographic Hypotheses. „Systematic Biology”. 48 (4), s. 726, 1999 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. T.S. Palmer: Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. Waszyngton: Government Printing Office, 1904, s. 71-718, seria: North American Fauna. (ang.)